Previous Verse
Next Verse

Shloka 34

Droṇasya raudra-prayogaḥ

Droṇa’s intensified assault and the Pāṇḍava response

आर्तनादेन घोरेण वसुधा समकम्पत । तदनन्तर सहसा महारथी द्रोणाचार्य आगे बढ़े। फिर तो भयंकर आर्तनादके साथ सारी पृथ्वी काँप उठी ।। ततस्तुमुलमाकाशमावृणोत्‌ सदिवाकरम्‌,इसके बाद प्रचण्ड वायुके वेगसे बड़े जोरकी धूल उठी, जो रेशमी वस्त्रोंके समुदाय-सी प्रतीत होती थी। उस तीव्र एवं भयंकर धूलने सूर्यसहित समूचे आकाशको ढक लिया। आकाशमें मेघोंकी घटा नहीं थी, तो भी वहाँसे मांस, रक्त तथा हड्डियोंकी वर्षा होने लगी

sañjaya uvāca | ārtanādena ghoreṇa vasudhā samakampata | tadanantaraṃ sahasā mahārathī droṇācāryo 'gre babhūva | tatastumulaṃ ākāśam āvṛṇot sadivākaram |

サञ्जयは言った。「凄まじい悲鳴が上がると、大地は震えた。直後、マハーラティたるドローナーチャールヤが一気に前へ躍り出た。すると騒乱のただ中で濃い塵の帳が立ちのぼり、天を覆って、太陽さえも隠した。嵐雲などないのに、戦場の恐怖は自然の秩序をも転倒させたかのようで、肉と血と骨が雨のように降るかと見えた——戦のアダルマと、それが解き放つ苦患を告げる凶兆である。」

आर्तनादेनby the cry of distress
आर्तनादेन:
Karana
TypeNoun
Rootआर्तनाद
FormMasculine, Instrumental, Singular
घोरेणterrible
घोरेण:
Karana
TypeAdjective
Rootघोर
FormMasculine, Instrumental, Singular
वसुधाthe earth
वसुधा:
Karta
TypeNoun
Rootवसुधा
FormFeminine, Nominative, Singular
समकम्पतshook / trembled
समकम्पत:
TypeVerb
Rootकम्प्
FormImperfect (Lan), Third, Singular, Parasmaipada
ततःthen / thereafter
ततः:
TypeIndeclinable
Rootततः
तुमुलम्tumultuous / dense
तुमुलम्:
Karma
TypeAdjective
Rootतुमुल
FormNeuter, Accusative, Singular
आकाशम्the sky
आकाशम्:
Karma
TypeNoun
Rootआकाश
FormNeuter, Accusative, Singular
आवृणोत्covered
आवृणोत्:
TypeVerb
Rootवृ
FormImperfect (Lan), Third, Singular, Parasmaipada
it / that (dust, etc.)
:
Karta
TypePronoun
Rootतद्
FormMasculine, Nominative, Singular
दिवाकरम्the sun
दिवाकरम्:
Karma
TypeNoun
Rootदिवाकर
FormMasculine, Accusative, Singular

संजय उवाच

S
Sañjaya
D
Droṇācārya (Droṇa)
V
Vasudhā (Earth)
D
Divākara (Sun)
Ā
Ākāśa (Sky)