Previous Verse
Next Verse

Shloka 12

Droṇa-parva Adhyāya 47 — Abhimanyu’s rapid exchanges, counsel to disable his chariot-system

कृपाचार्यके चारों घोड़ों तथा उनके दो पार्श्वरक्षकोंको धराशायी करके छातीमें दस बाणोंद्वारा प्रहार किया ।। ततो वृन्दारकं वीरं कुरूणां कीर्तिवर्धनम्‌ । पुत्राणां तव वीराणां पश्यतामवधीद्‌ बली,तदनन्तर बलवान्‌ अभिमन्युने कुरुकुलकी कीर्ति बढ़ानेवाले वीर वृन्दारकको आपके वीर पुत्रोंके देखते-देखते मार डाला

sañjaya uvāca |

tato vṛndārakaṃ vīraṃ kurūṇāṃ kīrtivardhanam |

putrāṇāṃ tava vīrāṇāṃ paśyatām avadhīd balī ||

サञ्जयは語った。アビマンニュはクリパーチャールヤの四頭の馬と左右の護衛二人を地に倒し、さらに胸に十本の矢を浴びせた。続いて力あるアビマンニュは、クル族の名誉を高める勇士ヴリンダーラカを、汝の勇猛なる息子たちが見守るその前で討ち取った。

ततःthen, thereafter
ततः:
TypeIndeclinable
Rootततः
वृन्दारकम्Vr̥ndāraka (name of a warrior)
वृन्दारकम्:
Karma
TypeNoun
Rootवृन्दारक
FormMasculine, Accusative, Singular
वीरम्heroic, brave
वीरम्:
Karma
TypeAdjective
Rootवीर
FormMasculine, Accusative, Singular
कुरूणाम्of the Kurus
कुरूणाम्:
TypeNoun
Rootकुरु
FormMasculine, Genitive, Plural
कीर्तिवर्धनम्fame-increasing (enhancer of glory)
कीर्तिवर्धनम्:
Karma
TypeAdjective
Rootकीर्ति-वर्धन
FormMasculine, Accusative, Singular
पुत्राणाम्of the sons
पुत्राणाम्:
TypeNoun
Rootपुत्र
FormMasculine, Genitive, Plural
तवyour
तव:
TypePronoun
Rootयुष्मद्
Form—, Genitive, Singular
वीराणाम्of the heroes
वीराणाम्:
TypeNoun
Rootवीर
FormMasculine, Genitive, Plural
पश्यताम्while (they were) seeing; of those watching
पश्यताम्:
TypeKridanta
Rootपश्यत्
FormMasculine/Neuter, Genitive, Plural, शतृ (present active participle)
अवधीत्killed, slew
अवधीत्:
TypeVerb
Rootवध्
FormAorist (लुङ्), 3rd, Singular, Parasmaipada
बलीthe strong one, mighty (warrior)
बली:
Karta
TypeAdjective
Rootबलिन्
FormMasculine, Nominative, Singular

संजय उवाच

S
Sanjaya
V
Vrindaraka (Vṛndāraka)
D
Dhritarashtra (implied by 'tava')
K
Kurus (Kuru lineage)
D
Dhritarashtra's sons (Kauravas, implied)

Educational Q&A

The verse highlights the kshatriya-worldview where valor and clan-honor are pursued amid mortal danger; it also exposes the ethical weight of war—glory is gained, but at the cost of lives witnessed by one’s own family, intensifying the tragedy and moral tension.

Sanjaya reports that the powerful Abhimanyu kills the warrior Vrindaraka, described as a fame-enhancer of the Kurus, and does so in full view of Dhritarashtra’s sons, emphasizing both Abhimanyu’s prowess and the Kauravas’ helpless witnessing of the loss.