Previous Verse
Next Verse

Shloka 2

अभिमन्योर् दारुणः संमर्दः

Abhimanyu’s fierce melee amid chariot formations

तमूहुवाजिनो वश्या: सैन्धवा: साधुवाहिन: । विकुर्वाणा बृहन्तो5श्वा: श्वसनोपमरंहस:,सारथिके वशमें रहकर अच्छी तरह सवारीका काम देनेवाले, वायुके समान वेगशाली तथा नाना प्रकारकी चाल दिखाते हुए चलनेवाले सिंधुदेशीय विशाल अश्व जयद्रथको वहन करते थे

sañjaya uvāca | tam ūhuḥ ājino vaśyāḥ saindhavāḥ sādhuvāhinaḥ | vikurvāṇā bṛhanto 'śvāḥ śvasanopamarāṃhasaḥ |

サンジャヤは言った。「シンドゥ産の大いなる馬たち—よく鍛えられ、手綱に従い、御者の命に巧みに応ずる—が彼を運んだ。さまざまな歩みを見せつつ風のごとく疾走し、戦場の渦中へジャヤドラタを押し進めた。それは、規律ある力が戦士の意志に繋がれるとき、決定的な道具となることを示していた。」

तान्them
तान्:
Karma
TypePronoun
Rootतद्
FormMasculine, Accusative, Plural
ऊहुःcarried/bore
ऊहुः:
Karta
TypeVerb
Rootवह्
FormPerfect (Liṭ), 3rd, Plural, Parasmaipada
वाजिनःhorses
वाजिनः:
Karta
TypeNoun
Rootवाजिन्
FormMasculine, Nominative, Plural
वश्याःtractable, obedient
वश्याः:
Karta
TypeAdjective
Rootवश्य
FormMasculine, Nominative, Plural
सैन्धवाःfrom Sindhu-country (Saindhava)
सैन्धवाः:
Karta
TypeAdjective
Rootसैन्धव
FormMasculine, Nominative, Plural
साधु-वाहिनःgood at carrying/drawing (well-performing as mounts)
साधु-वाहिनः:
Karta
TypeAdjective
Rootसाधु + वाहिन्
FormMasculine, Nominative, Plural
विकुर्वाणाःdisplaying, performing (various movements)
विकुर्वाणाः:
Karta
TypeAdjective
Rootवि + कृ (विकुर्वाण)
FormMasculine, Nominative, Plural, Śatṛ (present active participle)
बृहन्तःhuge, mighty
बृहन्तः:
Karta
TypeAdjective
Rootबृहन्त्
FormMasculine, Nominative, Plural
अश्वाःhorses
अश्वाः:
Karta
TypeNoun
Rootअश्व
FormMasculine, Nominative, Plural
श्वसन-उपम-रंहसःhaving speed comparable to the wind
श्वसन-उपम-रंहसः:
Karta
TypeAdjective
Rootश्वसन + उपम + रंहस्
FormMasculine, Nominative, Plural

संजय उवाच

S
Sañjaya
J
Jayadratha
S
Sindhu (region)
H
horses
C
charioteer (sārathi)

Educational Q&A

The verse highlights disciplined strength: power (speed and size) becomes effective and ethically consequential only when governed—here, the horses are vaśyāḥ (obedient), showing that control and training are essential to purposeful action in war.

Sañjaya describes Jayadratha being borne swiftly by large, Sindhu-bred horses that obey the charioteer and display varied gaits, emphasizing their exceptional speed and readiness amid the battle setting of Droṇa Parva.