Shloka 18
अभिमन्योर् दारुणः संमर्दः
Abhimanyu’s fierce melee amid chariot formations
सुभद्राकुमार अभिमन्युने पहले गजारोहियोंसहित बहुत-से गजराजोंको मारकर व्यूहमें प्रवेश करनेके लिये जो पाण्डवोंको मार्ग दिखा दिया था, उसे जयद्रथने बंद कर दिया ।। यतमानास्तु ते वीरा मत्स्यपञ्चालकेकया: । पाण्डवाश्नान्वपद्यन्त प्रतिशेकुर्न सैन्धवम्,वे वीर मत्स्य, पांचाल, केकय तथा पाण्डव बारंबार प्रयत्न करके व्यूहपर आक्रमण करते थे; परंतु सिंधुराजके सामने टिक नहीं पाते थे
yatamānās tu te vīrā matsya-pañcāla-kekayāḥ | pāṇḍavāś cānvapadyanta pratiṣekur na saindhavam ||
サञ्जयは言った。スバドラの子アビマンニュは先に、象使いもろとも多くの象王を討ち、パーンダヴァらが陣形（ヴ्यूーハ）へ突入するための道を示した。だがジャヤドラタがその道を塞いだ。かの勇士たち—マツヤ、パンチャーラ、ケーカヤ、そしてパーンダヴァ—は幾度となく陣を攻め破って進もうと努めたが、信度の王（ジャヤドラタ）を前にしては踏みとどまることも、通路をこじ開けることもできなかった。この場面は、要衝の狭隘に据えられた一人の断固たる守り手が、策と時運が逆に回るとき、正しき決意さえ挫きうることを示している。
संजय उवाच
Educational Q&A
Persistent effort (prayatna) is essential, yet outcomes in dharmic conflict also depend on positioning, timing, and the opponent’s strategic advantage. The verse highlights the ethical tension of righteous intent meeting practical constraints: valor alone may not suffice without coordinated means.
The allied forces of the Pāṇḍavas—Matsyas, Pañcālas, and Kekayas—repeatedly attempt to break into the enemy formation, but Jayadratha, stationed as a key defender, successfully checks their advance and prevents them from pushing through.