Previous Verse
Next Verse

Shloka 17

अभिमन्योर् दारुणः संमर्दः

Abhimanyu’s fierce melee amid chariot formations

सौभद्रेण हतै: पूर्व सोत्तरायोधिभिर्दिपै: । पाण्डूनां दर्शित: पन्था: सैन्धवेन निवारित:

saubhadreṇa hataiḥ pūrvaṃ sottarāyodhibhir dvipaiḥ | pāṇḍūnāṃ darśitaḥ panthāḥ saindhavena nivāritaḥ ||

サञ्जयは言った。先に、サウバドラ(アビマンニュ)が象使いもろとも討ち倒した戦象によって、パーンダヴァらには戦場の密集の中を抜ける通路が見えるようになり、進入の道が開かれていた。だがその同じ道は、信度の王子(ジャヤドラタ)によって再び塞がれ、彼は彼らの前進を阻む障壁として立ちはだかった。

सौभद्रेणby (Abhimanyu), son of Subhadrā
सौभद्रेण:
Karana
TypeNoun
Rootसौभद्र
FormMasculine, Instrumental, Singular
हतैःby the slain (ones)
हतैः:
Karana
TypeAdjective
Rootहन् (हत)
FormMasculine, Instrumental, Plural
पूर्वम्formerly / earlier
पूर्वम्:
Adhikarana
TypeIndeclinable
Rootपूर्व
स-उत्तर-अयोधिभिःby the warriors with their leaders (lit. with the 'uttara'/chiefs)
स-उत्तर-अयोधिभिः:
Karana
TypeNoun
Rootउत्तर + अयोधिन्
FormMasculine, Instrumental, Plural
दीपैःby lamps / lights
दीपैः:
Karana
TypeNoun
Rootदीप
FormMasculine, Instrumental, Plural
पाण्डूनाम्of the Pāṇḍavas
पाण्डूनाम्:
Adhikarana
TypeNoun
Rootपाण्डु
FormMasculine, Genitive, Plural
दर्शितःshown / indicated
दर्शितः:
Karta
TypeAdjective
Rootदृश् (दर्शित)
FormMasculine, Nominative, Singular
पन्थाःpath / way
पन्थाः:
Karta
TypeNoun
Rootपथिन्/पन्था
FormMasculine, Nominative, Singular
सैन्धवेनby the Sindhu-king (Jayadratha)
सैन्धवेन:
Karana
TypeNoun
Rootसैन्धव
FormMasculine, Instrumental, Singular
निवारितःblocked / prevented
निवारितः:
Karta
TypeAdjective
Rootनि-√वृ (निवारित)
FormMasculine, Nominative, Singular

संजय उवाच

S
Sañjaya
S
Saubhadra (Abhimanyu)
P
Pāṇḍavas
S
Saindhava (Jayadratha)
E
elephants

Educational Q&A

In war, openings created by valor and sacrifice can be swiftly nullified by counter-strategy; the verse highlights how individual heroism (Abhimanyu’s clearing of a way) must contend with deliberate obstruction (Jayadratha’s blocking), underscoring the ethical tension between righteous aim and tactical resistance.

Abhimanyu has earlier cut down elephants and their riders, creating a clear passage for the Pāṇḍavas’ forces. Jayadratha, the Sindhu prince, then prevents the Pāṇḍavas from using that route, halting their advance.