Shloka 110
महाराज! बाण छोड़ते समय अभश्वत्थामाका धनुष अलातचक्रके समान मण्डलाकार दिखायी देता था ।। धनुश्च्युता: शरासतस्य शतशो5थ सहसख्रश: । आकाशे प्रत्यदृश्यन्त शलभानामिवायती:,उसके धनुषसे छूटे हुए सैकड़ों और हजारों बाण आकाशमें टिड्डी-दलोंके समान दिखायी देते थे
sañjaya uvāca | mahārāja! bāṇaṃ choḍate samayam aśvatthāmakaḥ dhanuḥ alātacakravat maṇḍalākāraḥ dṛśyate sma || dhanuścyutāḥ śarās tasya śataśo 'tha sahasraśaḥ | ākāśe pratyadṛśyanta śalabhānām ivāyatīḥ ||
サンジャヤは言った。大王よ、アシュヴァッターマンが矢を放つとき、その弓は火の棒を円く振り回したかのように見えた。その弓からは幾百、いや幾千もの矢が飛び出し、空には群れ飛ぶ蝗のごとく現れた。この一節は戦の道義的緊張をいっそう高める。武の輝きと恐るべき効率が破壊の器として示され、怒りに繋がれた技は戦場の苦しみを倍加させるのだと聴く者に告げる。
संजय उवाच
Educational Q&A
The verse underscores how extraordinary skill in war can become terrifying when driven by anger and vengeance; it implicitly contrasts heroic prowess with the ethical cost of mass destruction, a recurring Mahābhārata concern about dharma amid warfare.
Sanjaya describes to Dhṛtarāṣṭra Aśvatthāman’s rapid archery: his bow seems to form a fiery circle from speed, and his arrows fill the sky in dense streams like a locust swarm, signaling an intense and deadly phase of battle.