Previous Verse
Next Verse

Shloka 9

द्रोणस्य सुपर्णव्यूहः — युधिष्ठिरप्रत्यव्यूहः

Droṇa’s Suparṇa Formation and Yudhiṣṭhira’s Counter-array

क्रुद्धस्तु फाल्गुन: संख्ये द्विगुणीकृतविक्रम: । गाण्डीवं धनुरामृज्य तूर्ण जग्राह संयुगे,तब अर्जुनने कुपित होकर युद्धमें अपना द्विगुण पराक्रम प्रकट करते हुए गाण्डीव धनुषको सब ओरसे पोंछकर उसे तुरंत हाथमें लिया

kruddhas tu phālgunaḥ saṅkhye dviguṇīkṛta-vikramaḥ | gāṇḍīvaṃ dhanur āmṛjya tūrṇaṃ jagrāha saṃyuge ||

サञ्जयは語った。激昂したファールグナ(アルジュナ)は戦のただ中で、武威を倍加して示した。彼はガーンディーヴァの弓を拭い清め、ただちに戦いのために手に取った――それは、怒りを無謀な暴力へと放つのではなく、規律ある武人の務めとして一点に収め、意志的に戦へ立ち返ったしるしであった。

क्रुद्धःangry
क्रुद्धः:
Karta
TypeAdjective
Rootक्रुद्ध (√क्रुध्-क्त)
FormMasculine, Nominative, Singular
तुbut/indeed
तु:
TypeIndeclinable
Rootतु
फाल्गुनःPhalguna (Arjuna)
फाल्गुनः:
Karta
TypeNoun
Rootफाल्गुन
FormMasculine, Nominative, Singular
संख्येin battle
संख्ये:
Adhikarana
TypeNoun
Rootसंख्या
FormFeminine, Locative, Singular
द्विगुणीकृतविक्रमःwhose prowess was made double / displaying doubled valor
द्विगुणीकृतविक्रमः:
Karta
TypeAdjective
Rootद्विगुणीकृत-विक्रम
FormMasculine, Nominative, Singular
गाण्डीवम्Gāṇḍīva (bow-name)
गाण्डीवम्:
Karma
TypeNoun
Rootगाण्डीव
FormNeuter, Accusative, Singular
धनुःbow
धनुः:
Karma
TypeNoun
Rootधनुस्
FormNeuter, Accusative, Singular
आमृज्यhaving wiped/cleaned
आमृज्य:
TypeVerb
Rootआ-√मृज्
FormAbsolutive (Gerund)
तूर्णम्quickly
तूर्णम्:
TypeIndeclinable
Rootतूर्णम्
जग्राहtook/grasps (took up)
जग्राह:
TypeVerb
Root√ग्रह्
FormPerfect, 3rd, Singular
संयुगेin the battle
संयुगे:
Adhikarana
TypeNoun
Rootसंयुग
FormNeuter, Locative, Singular

संजय उवाच

S
Sanjaya
A
Arjuna (Phalguna)
G
Gandiva bow

Educational Q&A

Even amid rage and crisis, a warrior’s dharma is fulfilled through disciplined, purposeful action—channeling emotion into controlled effort rather than letting anger become blind cruelty.

Sanjaya describes Arjuna becoming furious in the battle, intensifying his prowess, and promptly taking up his bow Gāṇḍīva after wiping it—preparing to strike with renewed force.