Previous Verse
Next Verse

Shloka 47

तदपश्यद्हृृषीकेश: पाण्डवानां हिते रत: । स भीमसेनरक्षार्थ हैडिम्बिं पर्यचोदयत्‌,पाण्डवोंके हितमें तत्पर रहनेवाले भगवान्‌ श्रीकृष्णने जब वह युद्ध देखा, तब भीमसेनकी रक्षाके लिये हिडिम्बाकुमार घटोत्कचको भेजा

sañjaya uvāca | tad apaśyad hṛṣīkeśaḥ pāṇḍavānāṃ hite rataḥ | sa bhīmasena-rakṣārthaṃ haiḍimbīṃ paryacodayat |

サञ्जयは語った。戦の趨勢がそのように転じたのを見て、常にパーンダヴァの利益に心を砕くフリシーケーシャ(クリシュナ)は、ビーマセーナを守るため、ヒディンビーの子ガトートカチャを奮い立たせて行動させた。この偈は、戦の道義的重圧のただ中で、時宜を得た助言と適切な味方によってパーンダヴァの大義を支える、クリシュナの警醒なる守護を示している。

तत्that (thing/event)
तत्:
Karma
TypePronoun
Rootतद्
FormNeuter, Accusative, Singular
अपश्यत्saw
अपश्यत्:
TypeVerb
Rootदृश्
FormImperfect (Laṅ), 3rd, Singular, Parasmaipada
हृषीकेशःHṛṣīkeśa (Kṛṣṇa)
हृषीकेशः:
Karta
TypeNoun
Rootहृषीकेश
FormMasculine, Nominative, Singular
पाण्डवानाम्of the Pāṇḍavas
पाण्डवानाम्:
TypeNoun
Rootपाण्डव
FormMasculine, Genitive, Plural
हितेin (their) welfare / for (their) good
हिते:
Adhikarana
TypeNoun
Rootहित
FormNeuter, Locative, Singular
रतःengaged, devoted
रतः:
TypeAdjective
Rootरत
FormMasculine, Nominative, Singular
सःhe
सः:
Karta
TypePronoun
Rootतद्
FormMasculine, Nominative, Singular
भीमसेन-रक्षार्थम्for the protection of Bhīmasena
भीमसेन-रक्षार्थम्:
Prayojana (Karma-arthaka)
TypeNoun
Rootभीमसेन + रक्षा + अर्थ
FormMasculine, Accusative, Singular
हैडिम्बीम्Hiḍimbī
हैडिम्बीम्:
Karma
TypeNoun
Rootहैडिम्बी
FormFeminine, Accusative, Singular
पर्यचोदयत्urged, prompted, dispatched
पर्यचोदयत्:
TypeVerb
Rootचुद्
FormImperfect (Laṅ), 3rd, Singular, Parasmaipada, परि-

संजय उवाच

S
Sanjaya
H
Hrishikesha (Krishna)
P
Pandavas
B
Bhimasena (Bhima)
H
Hidimbi
G
Ghatotkacha

Educational Q&A

Even in a morally fraught war, righteous leadership expresses itself through vigilant protection of allies and timely, proportionate action. Krishna’s concern for the Pandavas’ welfare is shown not by personal combat but by discerning intervention—deploying the right protector at the right moment.

Sanjaya reports that Krishna observes the battlefield situation and, to safeguard Bhima, prompts Hidimbi’s son Ghatotkacha to act—effectively sending him forward as Bhima’s protector in that crisis.