Previous Verse
Next Verse

Shloka 31

Śaineya–Bhūriśravas: Genealogy, Svayaṃvara Contest, and the Maheśvara Boon

अभिद्रवत गृह्नीत हयान्‌ द्रोणस्प धावत | इति सम चुक्रुशु: सर्वे राजपुत्रा: सराजका:,उस समय समस्त राजा और राजकुमार पुकार-पुकारकर कहने लगे--“अरे! दौड़ो दौड़ो! द्रोणाचार्यके घोड़ोंको पकड़ो”

abhidravata gṛhṇīta hayān droṇasya dhāvata | iti sma cukruśuḥ sarve rājaputrāḥ sa-rājakāḥ ||

サञ्जयは語った。――そのとき、諸王子は諸王とともに、声を限りに繰り返し叫んだ。「突撃せよ! 走れ! ドローナの馬を捕らえよ!」戦場の押し合いへし合いの中、その切迫した命令は、戦術と道義の計算をあらわにする。恐るべき師にして戦士を、ただ正面からの殺戮のみで止めるのではなく、その機動と勢いを断って抑え込むのだ――恐れと必然、そして戦の無慈悲な論理が生んだ策である。

अभिद्रवतrun towards! (rush!)
अभिद्रवत:
TypeVerb
Rootअभि-√द्रु (द्रवति)
Formलोट् (imperative), 2, plural, परस्मैपदम्
गृह्णीतseize! take hold!
गृह्णीत:
TypeVerb
Root√ग्रह् (गृह्णाति)
Formलोट् (imperative), 2, plural, परस्मैपदम्
हयान्horses
हयान्:
Karma
TypeNoun
Rootहय
Formmasculine, accusative, plural
द्रोणस्यof Droṇa
द्रोणस्य:
Sambandha
TypeNoun
Rootद्रोण
Formmasculine, genitive, singular
धावतrun! (hurry!)
धावत:
TypeVerb
Root√धाव् (धावति)
Formलोट् (imperative), 2, plural, परस्मैपदम्
इतिthus (quoting)
इति:
TypeIndeclinable
Rootइति
समम्together, in unison
समम्:
TypeIndeclinable
Rootसम
चुक्रुशुःcried out, shouted
चुक्रुशुः:
TypeVerb
Root√क्रुश् (क्रोशति)
Formलिट् (perfect), 3, plural, परस्मैपदम्
सर्वेall
सर्वे:
Karta
TypeAdjective
Rootसर्व
Formmasculine, nominative, plural
राजपुत्राःprinces (sons of kings)
राजपुत्राः:
Karta
TypeNoun
Rootराजपुत्र
Formmasculine, nominative, plural
with
:
TypeIndeclinable
Rootस (सह)
राजकाःkings
राजकाः:
Karta
TypeNoun
Rootराजक
Formmasculine, nominative, plural

संजय उवाच

S
Sañjaya
D
Droṇa
R
rājaputrāḥ (princes)
R
rājānaḥ (kings)
H
hayāḥ (horses)

Educational Q&A

The verse highlights how, in war, opponents often seek to neutralize a superior force through practical means—here, by capturing the horses—showing the tension between ideal dharma and battlefield necessity, where urgency and survival drive tactical choices.

As Droṇa advances powerfully in battle, the assembled kings and princes shout orders to rush forward and seize his horses, aiming to halt or weaken his assault by stopping his chariot’s movement.