Shloka 56
राजपूजाविधानम् / Royal Reception Protocols during Āśvamedha Preparations
धृतराष्ट्र महीपालमुपतस्थे यथाविधि । अर्जुनके हितकी कामनासे कुन्तीदेवीने स्वयं ही उन दोनोंका बड़ा सत्कार किया। कुन्तीसे सत्कार पाकर महातेजस्वी राजा बश्रुवाहन महाराज धृतराष्ट्रकी सेवामें उपस्थित हुआ और उसने विधिपूर्वक उनका चरण-स्पर्श किया
vaiśampāyana uvāca | dhṛtarāṣṭraṃ mahīpālam upatasthē yathāvidhi | kuntīdevyā svayam eva tayor ubhayor mahān satkāraḥ kṛtaḥ, arjunake hitakāmanayā | kuntīsatkāraṃ prāpya mahātejā rājā babhruvāhanaḥ mahārāja dhṛtarāṣṭrasya sevāyām upasthitaḥ, sa ca vidhivat tasya caraṇau spṛṣṭavān |
ヴァイシャンパーヤナは語った。バブリュヴァーハナは定められた作法に従い、敬意をもってドリタラーシュトラ王に近づいた。アルジュナの安寧を願うクンティー王妃は、自ら進んで二人を手厚くもてなし、厚く敬った。クンティーの丁重な歓待を受けたのち、光輝ある王バブリュヴァーハナはドリタラーシュトラに侍し、正しい慣習に従ってその足に触れた――それは、謙譲と長老への奉仕、そして争いの後の和解によってダルマを確かめる所作であった。
वैशम्पायन उवाच
Educational Q&A
The verse highlights dharma expressed through proper conduct: honoring guests, serving elders, and showing humility (touching the feet) even amid post-war tensions—actions that help restore social harmony and ethical order.
Kuntī, wishing for Arjuna’s good, warmly honors Dhṛtarāṣṭra and Babhruvāhana. After receiving this hospitality, Babhruvāhana respectfully approaches Dhṛtarāṣṭra, attends upon him, and performs the customary act of touching his feet.