युद्धसंग्रहः
Kurukṣetra Campaign in Summary
देवगन्धर्वा ऊचु: साधक: सर्वरधर्माणामसुराणां विनाशक: । त्वं स्रष्टा सृज्यमाधारं कारणं धर्मवेदवित् ।।
devagandharvā ūcuḥ—sādhakaḥ sarvadharmāṇām asurāṇāṁ vināśakaḥ | tvaṁ sraṣṭā sṛjyam ādhāraṁ kāraṇaṁ dharmavedavit || tvayā yat kriyate deva na jānīmo ’tra māyayā | kevalaṁ tvābhijānīmaḥ śaraṇaṁ parameśvaram || brahmādīnāṁ ca govinda sānnidhyaṁ śaraṇaṁ namaḥ || vaiśampāyana uvāca—iti stute ’mānuṣaiś ca pūjite devakīsute | śakrasadṛśapratīkāśo babhūva sa hi śailarāṭ ||
神々とガンダルヴァたちは言った。「汝はあらゆるダルマを成就させ、アスラを滅ぼす者。汝こそ創造主、汝こそ創られた世界であり、その支えでもある。汝は万有の原因にして、ダルマとヴェーダを知り尽くす者。主よ、汝がマーヤーによって成し遂げることを、ここにおいて我らは測り知れない。ただ汝のみを知る—至上の帰依処、至上主宰者を。ゴーヴィンダよ、汝はブラフマーをはじめ諸神にさえ、汝への近接と庇護を授け給う。汝に敬礼する。」 ヴァイシャンパーヤナは語った。「このように人ならぬ者たち—神々とガンダルヴァ—に讃えられ礼拝されるとき、デーヴァキーの子(クリシュナ)は、山王ライヴァタカを、インドラの天宮のごとく燦然と輝かせた。」
वैशम्पायन उवाच
The passage teaches śaraṇāgati (taking refuge): even exalted celestial beings confess the limits of their understanding before the Lord’s māyā and affirm Kṛṣṇa as the creator, the created order, its support, and the ultimate knower of Dharma and the Vedas—hence the supreme refuge.
Devas and Gandharvas offer a hymn of praise to Kṛṣṇa (Devakī’s son). As they worship him, the narrator Vaiśampāyana describes the setting—Mount Raivataka—becoming radiant, appearing like Indra’s heavenly abode, highlighting the divine presence and its transformative splendor.