Previous Verse
Next Verse

Shloka 72

Adhyaya 70: आदिसर्गः—महत्-अहङ्कार-तन्मात्रा-भूतसृष्टिः, ब्रह्माण्डावरणम्, प्रजासर्गः, त्रिमूर्ति-शैवाधिष्ठानम्

प्रकृति अन्द् पुरुष साधर्म्येणावतिष्ठेते प्रधानपुरुषावुभौ तमःसत्त्वरजोपेतौ समत्वेन व्यवस्थितौ

prakṛti and puruṣa sādharmyeṇāvatiṣṭhete pradhānapuruṣāvubhau tamaḥsattvarajopetau samatvena vyavasthitau

プラクリティとプルシャは相互の類似において安住する。すなわち、プラダーナ(根本自然)とプルシャの両者は、タマス・サットヴァ・ラジャスの三グナを伴い、均衡のうちにとどまる。シヴァ派の理解では、これは束縛(pāśa)の場におけるグナの未顕現の均衡であり、主宰(Pati)のもと創造を駆動する攪乱以前の姿である。

प्रकृतिः (prakṛtiḥ)primordial Nature, material matrix
प्रकृतिः (prakṛtiḥ):
च (ca)and
च (ca):
पुरुषः (puruṣaḥ)the conscious principle/person
पुरुषः (puruṣaḥ):
साधर्म्येण (sādharmyeṇa)by similarity/commonality of attributes
साधर्म्येण (sādharmyeṇa):
अवतिष्ठेते (avatiṣṭhete)they stand/abide
अवतिष्ठेते (avatiṣṭhete):
प्रधानपुरुषौ (pradhāna-puruṣau)Pradhāna and Puruṣa
प्रधानपुरुषौ (pradhāna-puruṣau):
उभौ (ubhau)both
उभौ (ubhau):
तमः (tamaḥ)inertia/darkness
तमः (tamaḥ):
सत्त्व (sattva)clarity/luminosity
सत्त्व (sattva):
रजः (rajaḥ)activity/passion
रजः (rajaḥ):
उपेतौ (upetau)endowed with/associated with
उपेतौ (upetau):
समत्वेन (samatvena)in equilibrium/evenness
समत्वेन (samatvena):
व्यवस्थितौ (vyavasthitau)established/steadily situated
व्यवस्थितौ (vyavasthitau):

Suta Goswami (narrating to the sages of Naimisharanya)