Prāyaścitta for Theft, Forbidden Foods, Impurity, and Ritual Lapses; Tīrtha–Vrata Remedies; Pativratā Mahātmyam via Sītā and Agni
प्राजापत्येन शुद्ध्येत ब्राहामणोच्छिष्टभोजने / क्षत्रिये तप्तकृच्छ्रं स्याद् वैश्ये चैवातिकृच्छ्रकम् / शूद्रोच्छिष्टं द्विजो भुक्त्वा कुर्याच्चान्द्रायणव्रतम्
prājāpatyena śuddhyeta brāhāmaṇocchiṣṭabhojane / kṣatriye taptakṛcchraṃ syād vaiśye caivātikṛcchrakam / śūdrocchiṣṭaṃ dvijo bhuktvā kuryāccāndrāyaṇavratam
ブラーフマナの食べ残しを食したなら、プラージャーパティヤ(Prājāpatya)の贖罪によって清められる。クシャトリヤの残食ならタプタクリッチャラ(Taptakṛcchra)、ヴァイシャの残食ならアティクリッチャラ(Atikṛcchra)を行うべきである。だが二度生まれの者がシュードラの残食を食したなら、チャンドラーイヤナ(Cāndrāyaṇa)の誓戒を修すべきである。
Traditional narrator (Sūta) conveying dharma/prāyaścitta instructions as preserved in the Kūrma Purāṇa
Primary Rasa: shanta
Secondary Rasa: bibhatsa
This verse is not teaching ātma-tattva directly; it lays out prāyaścitta (expiation) within varṇāśrama-dharma, emphasizing that inner and outer purity (śauca) supports spiritual life in which realization of the Self becomes steady.
No specific meditation technique is taught here; the practices are vow-based disciplines (vrata) like Cāndrāyaṇa and forms of kṛcchra penance, which function as niyama-like restraints—ethical purification that traditionally prepares the practitioner for mantra, worship, and yoga.
It does not explicitly mention Śiva–Viṣṇu unity; instead it reflects the Kūrma Purāṇa’s broader synthesis by presenting dharma and purification vows as foundational disciplines that can support both Śaiva (e.g., Pāśupata) and Vaiṣṇava devotional-yogic paths.