Previous Verse
Next Verse

Shloka 11

The True Liṅga as Formless Brahman — Self-Luminous Īśa and the Yoga of Liberation

एषा विमुक्तिः परमा मम सायुज्यमुत्तमम् / निर्वाणं ब्रह्मणा चैक्यं कैवल्यं कवयो विदुः

eṣā vimuktiḥ paramā mama sāyujyamuttamam / nirvāṇaṃ brahmaṇā caikyaṃ kaivalyaṃ kavayo viduḥ

これこそ最上の解脱である。すなわち、我との最勝の合一(サーユジュヤ)—涅槃、梵との一如、そしてカイヴァリヤ—と賢者たちは知る。

एषाthis
एषा:
Karta (कर्ता/Subject)
TypeNoun
Rootएतद् (प्रातिपदिक/सर्वनाम)
Formस्त्रीलिङ्गे प्रथमा (1st/Nominative) एकवचनम्; निर्देश-सर्वनाम (demonstrative)
विमुक्तिःliberation
विमुक्तिः:
Karta (कर्ता/Subject)
TypeNoun
Rootविमुक्ति (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्गे प्रथमा (1st/Nominative) एकवचनम्
परमाsupreme
परमा:
Visheshana (विशेषण/Qualifier)
TypeAdjective
Rootपरम (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्गे प्रथमा (1st/Nominative) एकवचनम्; विशेषणम् (विमुक्तिः)
ममof me/my
मम:
Sambandha (सम्बन्ध/Genitive)
TypeNoun
Rootअस्मद् (प्रातिपदिक/सर्वनाम)
Formषष्ठी (6th/Genitive) एकवचनम्; सम्बन्ध (possessive)
सायुज्यम्union (with)
सायुज्यम्:
Samanaadhikarana (समानाधिकरण/Predicate nominative)
TypeNoun
Rootसायुज्य (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्गे प्रथमा/द्वितीया एकवचनम्; अपादान/फलार्थे (state/result)
उत्तमम्highest
उत्तमम्:
Visheshana (विशेषण/Qualifier)
TypeAdjective
Rootउत्तम (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्गे प्रथमा/द्वितीया एकवचनम्; विशेषणम् (सायुज्यम्)
निर्वाणम्nirvana/extinction
निर्वाणम्:
Samanaadhikarana (समानाधिकरण/Apposition)
TypeNoun
Rootनिर्वाण (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्गे प्रथमा/द्वितीया एकवचनम्; समानाधिकरण (apposition)
ब्रह्मणाwith Brahman
ब्रह्मणा:
Sahakaraka/Karana (सह/करण)
TypeNoun
Rootब्रह्मन् (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्गे तृतीया (3rd/Instrumental) एकवचनम्; सह/साधनार्थ (with/by Brahman)
and
:
Sambandha (सम्बन्ध/conjunction)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formसमुच्चयार्थक अव्यय (conjunction)
ऐक्यम्oneness
ऐक्यम्:
Samanaadhikarana (समानाधिकरण/Apposition)
TypeNoun
Rootऐक्य (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्गे प्रथमा/द्वितीया एकवचनम्; समानाधिकरण (apposition)
कैवल्यम्absolute isolation/liberation
कैवल्यम्:
Samanaadhikarana (समानाधिकरण/Apposition)
TypeNoun
Rootकैवल्य (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्गे प्रथमा/द्वितीया एकवचनम्; समानाधिकरण (apposition)
कवयःsages/poets
कवयः:
Karta (कर्ता/Subject)
TypeNoun
Rootकवि (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्गे प्रथमा (1st/Nominative) बहुवचनम्
विदुःknow/declare
विदुः:
Kriya (क्रिया/Verb)
TypeVerb
Root√विद् (धातु)
Formलिट्-लकार (Perfect) परस्मैपदम्; प्रथमपुरुष (3rd) बहुवचनम्

Lord Kurma (Vishnu) teaching in the Ishvara Gita context

Primary Rasa: shanta

Secondary Rasa: adbhuta

L
Lord Kurma
B
Brahman
N
Nirvana
K
Kaivalya

FAQs

It defines the highest release as aikya (identity) with Brahman and sāyujya with the Lord, indicating that final freedom is realized as non-dual unity rather than mere heavenly enjoyment.

The verse summarizes the goal of Kurma Purana’s Ishvara Gita-oriented discipline: Yoga that culminates in nirvāṇa (cessation of bondage) and kaivalya (independent Self-abidance), typically reached through devotion to Ishvara combined with knowledge and inner absorption.

By presenting liberation as union with the Supreme that is simultaneously “Brahman-identity,” it supports the Purana’s synthesis: the ultimate Ishvara transcends sectarian labels, harmonizing Shaiva and Vaishnava theological language in a non-dual endpoint.