Adhyaya 5

Verse 1

इति श्रीब्रह्माण्डे महापुराणे वायुप्रोक्ते पूर्वभागे प्रथमे प्रक्रियापदे लोककल्पनं नाम चतुर्थो ऽध्यायः श्रीसूत उवाच आपो ऽग्रे सर्वगा आसन्नेनसिमन्पृथिवीतले / शान्तवातैः प्रलीने ऽस्मिन्न प्राज्ञायत किञ्चन

かくして『聖ブラフマाण्ड・マハープラーナ』、風神ヴァーユの説く前分・第一プラクリヤーパダにおける「ローカカルパナ（世界の創成）」と名づくる第四章。聖スータは語った――太初、水は遍く満ち、地の面に境はなかった。静かな風のうちに万象が融け入っていたため、その時は何ものも知られなかった。

Verse 2

एकार्णवे तदा तस्मिन्नष्टे स्थावरजङ्गमे / विभुर्भवति स ब्रह्मा सहस्राक्षः सहस्रपात्

その唯一の大海において、静なるものも動くものも滅び去ったとき、遍在のブラフマーが、千の眼と千の足を具して現れた。

Verse 3

सहस्रशीर्षा पुरुषो रुक्मवर्णो ह्यतीन्द्रियः / ब्रह्म नारायणाख्यस्तु सुष्वाप सलिले तदा

千の頭を持つプルシャ、黄金の色に輝き感官を超えた者――ナラーヤナと名づけられるブラフマーは、そのとき水の中に臥して眠っていた。

Verse 4

सत्त्वोद्रेकान्निषिद्धस्तु शून्यं लोकमवैक्षत / इमं चोदाहरन्त्यत्रर् श्लोकं नारायणं प्रति

サットヴァの高まりに促され、彼は空なる世界を見つめた。ここではナラーヤナに向けてこの詩句が引かれる。

Verse 5

आपो नारा इति प्रोक्ता आपो वै नरसूनवः / अयन तस्य ताःप्रोक्तास्तेन नारायणः स्मृतः

水は「ナーラー」と説かれ、水こそナラの子らであるという。水が彼の「アヤナ」（住処）であるゆえ、彼は「ナーラーヤナ」と記憶される。

Verse 6

तुल्य युगसहस्रस्य वसन्कालमुपास्यतः / स्वर्णपत्रेप्रकुरुते ब्रह्मत्वादर्शकारणात्

千ユガに等しい時を住し礼拝してのち、ブラフマン性を観得した因により、彼は金の葉に（創造の）定めを記す。

Verse 7

ब्रह्म तु सलिले तस्मिन्नवाग् भूत्वा तदा चरन् / निशायामिव खद्योतः प्रापृट्काले ततस्ततः

そのとき梵天はその水の中で身を下に向けて巡り歩いた。夜の蛍のようにあちらこちらと光りつつ、劫末の時に彼は至る所をさまよった。

Verse 8

ततस्तु सलिले तस्मिन् विज्ञायान्तर्गते महत् / अनुमानादसंमूढो भूमेरद्धरणं प्रति

ついでその水中に潜む大いなる原理を悟り、推知によっても迷わぬ梵天は、大地を引き上げることへと向かった。

Verse 9

ओङ्काराषृतनुं त्वन्यां कल्पादिषु यथा पुरा / ततो महात्मा मनसा दिव्यरूपम चिन्तयत्

かつて諸劫の初めに、梵天がオームカーラに依る別の身を取ったように、その大霊は心において神妙なる姿を観想した。

Verse 10

सलिले ऽवप्लुतां भूमिं दृष्ट्वा स समचिन्तयत् / किं तु रूपमहं कृत्वा सलिलादुद्धरे महीम्

水に沈んだ大地を見て、彼は思案した。「いかなる姿を取って、この大地を水より引き上げようか。」

Verse 11

जलक्रीडासमुचितं वाराहं रूपमस्मरत् / उदृश्यं सर्वभूतानां वाङ्मयं ब्रह्मसंज्ञितम्

そこで彼は、水の戯れにふさわしいヴァラーハ（猪神）の姿を想起した。万有に見え、言（ヴァーク）より成り、「梵（ブラフマン）」と称されるもの。

Verse 12

दशयोजनविस्तीर्णमायतंशतयोजनम् / नीलमेघप्रतीकाशं मेघस्तनितनिःस्वनम्

幅は十ヨージャナ、長さは百ヨージャナ。青き雲のごとく輝き、雲の雷鳴のように轟いた。

Verse 13

महापर्वतवर्ष्माणं श्वेततीक्ष्णोग्रदंष्ट्रिणाम् / विद्युदग्निप्रतिकाशमादित्यसमतेजसम्

大山のごとき巨体で、白く鋭く猛き牙を備え、稲妻と火のように輝き、太陽に等しい威光を放った。

Verse 14

पीनवृत्तायतस्कन्धं विष्णुविक्रमगामि च / पीनोन्नतकटीदेशं वृषलक्षणपूजितम्

厚く丸く長い肩を備え、ヴィシュヌのヴィクラマのごとく歩み、豊かに高く盛り上がる腰をもち、聖なる牡牛の相によって讃えられた。

Verse 15

आस्थाय रूपमतुलं वाराहममितं हरिः / पृथिव्युद्धरणार्थाय प्रविवेश रसातलम्

比類なく無量なるヴァラーハ（聖なる猪）の姿をとり、ハリは大地を救い上げるためラサータラへと入った。

Verse 16

दीक्षासमाप्तीष्टिदंष्ट्रःक्रतुदन्तो जुहूसुखः / अग्निजिह्वो दर्भरोमा ब्रह्मशीर्षो महातपाः

その牙はディークシャ終結のイシュティ、その歯はクラトゥ、供物の杓ジュフーに喜ぶ。舌はアグニ、毛はダルバ草、頭はブラフマー—大いなるタパスの行者である。

Verse 17

वेदस्कन्धो हविर्गन्धिर्हव्यकव्यादिवेगवान् / प्राग्वंशकायो द्युतिमान् नानादीक्षाभिरन्वितः

彼はヴェーダの幹のごとく、供物ハヴィスの香を帯び、ハヴ்யヤ・カヴ்யヤの供献の勢いに満ちる。古き系譜の身を具え、光輝き、さまざまなディークシャーにより荘厳される。

Verse 18

दक्षिणा त्दृदयो योगी श्रद्धासत्त्वमयो विभुः / उपाकर्मरुचिश्चैव प्रवर्ग्यावर्तभूषणः

彼はダクシナーによって心堅きヨーギー、シュラッダーとサットヴァより成る大いなる主。ウパーカルマンを好み、プラヴァルギャの回転儀礼により荘厳される。

Verse 19

नानाछन्दोगतिपथो गुह्योपनिषदासनः / मायापत्नीसहायो वै गिरिशृङ्गमिवोच्छ्रयः

彼は多様な韻律（チャンダス）の運行の道を歩み、秘奥のウパニシャッドを座とする。マーヤーを妻として助けとし、山の峰のごとく高くそびえる。

Verse 20

अहोरात्रेक्षणाधरो वेदाङ्गश्रुतिभूषणः / आज्यगन्धः स्रुवस्तुण्डः सामघोषस्वनो महान्

彼は昼夜を観照の支えとし、ヴェーダーンガとシュルティにより荘厳される。アージャの香を放ち、スルヴァのような口（鼻）を具え、サーマの詠唱のごとく大いなる響きを発する。

Verse 21

सत्यधर्ममयः श्रीमान् कर्मविक्रमसत्कृतः / प्रायश्चित्तनखो घोरः पशुजानुर्महामखः

彼は真実とダルマに満ちた吉祥なる者、行為の勇猛によって讃えられる。贖罪（プラーヤシュチッタ）はその爪のごとく、威容は畏るべし。供犠の獣はその膝—彼こそ大祭マハーマカそのものである。

Verse 22

उद्गातात्रो होमलिङ्गः फलबीजमहोषधीः / वाद्यन्तरात्मसत्रस्य नास्मिकासो मशोणितः

そこではウドガータがホーマの聖なる徴となり、果実・種子・大いなる薬草が供物となった。内なる我の祭筵には楽器の響きが満ち、鼻より流れるものは蚊の血のごとくであった。

Verse 23

भक्ता यज्ञवराहान्ताश्चापः संप्राविशत्पुनः / अग्निसंछादितां भूमिं समामिच्छन्प्रजापतिम्

信奉者たちはヤジュニャ・ヴァラーハの果てに至り、再び水中へ入った。火に覆われた大地において、彼らは正しくプラジャーパティを求めた。

Verse 24

उपगम्या जुहावैता मद्यश्चाद्यसमन्यसत् / मामुद्राश्च समुद्रेषु नादेयाश्च नदीषु च / पृथक् तास्तु समीकृत्य पृथिव्यां सो ऽचिनोद्गिरीन्

近づいて彼らはアーフティを捧げ、またマディヤ（供酒）と食をも据えた。『マー・ムドラー』は海に、『ナー・デーヤー』は川に置かれ、彼はそれらを別々に整えて集め、大地に山々を積み成した。

Verse 25

प्राक्सर्गे दह्यमानास्तु तदा संवर्तकाग्निना / देनाग्निना विलीनास्ते पर्वता भुवि सर्वशः

前の創成において、それらの山々はその時サンヴァルタカの火に焼かれていた。その同じ火によって、地上の至る所で溶けて消え去った。

Verse 26

सत्यादेकार्णवे तस्मिन् वायुना यत्तु संहिताः / निषिक्ता यत्रयत्रासंस्तत्रतत्राचलो ऽभवत्

『サティヤ』と呼ばれる一つの大海において、風によって集められたものは、注がれた所ごとにアチャラ――不動の山となった。

Verse 27

ततस्तेषु प्रकीर्णेषु लोकोदधिगिरींस्तथा / विश्वकर्मा विभजते कल्पादिषु पुनः पुनः

それらが散り広がると、ヴィシュヴァカルマンは諸カルパの初めごとに、世界・海・山々を幾度も分け定める。

Verse 28

ससमुद्रामिमां पृथ्वीं सप्तद्वीपां सपर्वताम् / भूराद्यांश्चतुरो लोकान्पुनःपुनरकल्पयत्

彼は海を伴うこの大地を、七つのドヴィーパと山々とともに、またブール等の四つのローカを、幾度も幾度も造り整えた。

Verse 29

लाकान्प्रकल्पयित्वा च प्रजासर्ग ससर्ज ह / ब्रह्मा स्वयंभूर्भगवाम् सिसृक्षुर्विविधाः प्रजाः

諸ローカを整えたのち、彼はプラジャー・サルガ（衆生の創出）を起こした。自生の世尊ブラフマーは、さまざまなプラジャーを創らんと欲した。

Verse 30

ससर्ज सृष्टं तद्रूपं कल्पादिषु यथा पुरा / तस्याभिध्यायतः सर्गं तदा वै बुद्धिपूर्वकम्

彼はカルパの初めごとに、昔と同じ姿の創造を再び成した。創造（サルガ）を観想しつつ、そのとき智慧をもってそれを進めた。

Verse 31

प्रधानसमकाले च प्रादुर्भूतस्तमो मयः / तमो मोहो महामोहस्तामिस्रो ह्यन्धसंज्ञितः

プラダーナと同時に、闇より成るものが現れた――タマス、モーハ、マハーモーハ、ターミスラ、そして「アンダ（盲暗）」と呼ばれるもの。

Verse 32

अविद्या पञ्चपर्वैषा प्रादुर्भूता महात्मनः / पञ्चधावस्थितः सर्गो ध्यायत साभिमानिनः

五つの節をもつ無明は大我より現れ、創造は五様に住した—我慢を帯びる者はそれを観想せよ。

Verse 33

सर्वतस्तमसा चैव बीजकुंभलतावृताः / बहिरन्तश्चाप्रकाशस्तथानिःसंज्ञ एव च

彼らは四方より闇に包まれ、種子・壺・蔓の覆いに閉ざされた。内も外も光なく、また覚知もなかった。

Verse 34

यस्मात्तेषां कृता बुद्धिर् दुःखानि करणानि च / तस्माच्च संवृतात्मानो नगा मुख्याः प्रकीर्तिताः

彼らのためにブッディ（知性）と苦と感官の器が造られた。ゆえに彼らは自己が閉ざされた「ナガ」、また「ムキヤ（主要）」と称えられる。

Verse 35

मुख्यसर्गे तदोद्भूतं दृष्ट्वा ब्रह्मात्मसंभवः / अप्रती तमनाः सोथ तदोत्पत्तिममन्यत

主要の創造に生じたものを見て、アートマンより生まれたブラフマーの心は満たされなかった。そこで彼はその生起をふさわしくないと考えた。

Verse 36

तस्याभिध्यायतश्चान्यस्तिर्यक्स्रोतो ऽभ्यवर्तत / यस्मात्तिर्यग्विवर्त्तेत तिर्यकस्रोतस्ततः स्मृतः

彼が観想すると、別の創造「ティリヤク・スロータ」が起こった。横（ティリヤク）に展開するゆえに「ティリヤク・スロータ」と記憶される。

Verse 37

तमोबहुत्वात्ते सर्वे ह्यज्ञानबहुलाः स्मृताः / उत्पाद्यग्राहिमश्चैव ते ऽज्ञाने ज्ञानमानिनः

タマス（闇）の多きゆえに、彼らは皆、無知に満ちると説かれる。生じては執着し、無知の中でなお自らを智者と思いなす。

Verse 38

अहङ्कृता अहंमाना अष्टाविंशद्द्विधात्मिकाः / एकादशन्द्रियविधा नवधात्मादयस्तथा

彼らはアハンカーラより成り、「我」という慢に満ち、二十八種の二重の本性を具える。さらに十一のインドリヤの類となり、また九種のアートマン等としても同様である。

Verse 39

अष्टौ तु तारकाद्याश्च तेषां शक्तिवधाः स्मृताः / अन्तः प्रकाशास्ते सर्वे आवृताश्च बहिः पुनः

タ―ラカ等は八つと説かれ、そのシャクティの差別はスムリティに記される。彼らは皆、内には光明を有するが、外には再び覆われている。

Verse 40

तिर्यक् स्रोतस उच्यन्ते वश्यात्मानस्त्रिसंज्ञकाः

彼らは「ティリヤク・スロータス」と呼ばれ、従順な性をもち、「三」という名で示される。

Verse 41

तिर्यक् स्रोतस्तु सृष्ट्वा वै द्वितीयं विश्वमीश्वरः / अभिप्रायमथोद्भूतं दृष्ट्वा सर्गं तथाविधम्

主（イーシュヴァラ）はティリヤク・スロータスを創り、第二の宇宙を成した。かくのごとく生じた創造とその意趣を見て、さらに先へと進めた。

Verse 42

तस्याभिध्यायतो योन्त्यः सात्त्विकः समजायत / ऊर्द्धस्रोतस्तृतीयस्तु तद्वै चोर्द्धं व्यवस्थितम्

彼が観想すると、サットヴァ的な生類が生じた。第三は「ウルドゥヴァスロタ」と呼ばれ、上方に定まっている。

Verse 43

यस्मादूर्द्धं न्यवर्तन्त तदूर्द्धस्रोतसंज्ञकम् / ताः सुखं प्रीतिबहुला बहिरन्तश्च वावृताः

上方へと向きを変えたゆえに、彼らは「ウルドゥヴァスロタ」と名づけられた。彼らは安楽で歓喜に満ち、外も内も包まれていた。

Verse 44

प्रकाशा बहिरन्तश्च ऊर्द्धस्रोतःप्रजाः स्मृताः / नवधातादयस्ते वै तुष्टात्मानो बुधाः स्मृताः

ウルドゥヴァスロタの衆生は、外も内も光り輝くと伝えられる。彼らはナヴァダーター等であり、満ち足りた心をもつ賢者とされる。

Verse 45

ऊर्द्धस्रोत स्तुतीयो यः स्मृतः सर्वः सदैविकः / ऊर्द्धस्रोतःसु सृष्टेषु देवेषु स तदा प्रभुः

第三とされる「ウルドゥヴァスロタ」はことごとく神性である。ウルドゥヴァスロタの神々が創られたとき、彼はその時の主であった。

Verse 46

प्रीतिमानभवद्ब्रह्मा ततो ऽन्यं नाभिमन्यत / सर्गमन्यं सिमृक्षुस्तं साधकं पुनरीश्वरः

そのときブラフマーは歓喜に満ち、他を思わなかった。のちに自在主は、別の創造を望み、その修行者を再び奮い立たせた。

Verse 47

तस्याभिध्यायतः सर्गं सत्याभिध्यायिनस्तदा / प्रादुर्बभौ भौतसर्गः सोर्वाक् स्रोतस्तु साधकः

真理を観想する者が創造を念じたとき、ただちに物質の創成が現れた。これが上方へ流れる流れであり、「サーダカ」と呼ばれる。

Verse 48

यस्मात्तेर्वाक्प्रवर्तन्ते ततोर्वाकूस्रोतसस्तु ते / ते च प्रकाशबहुलास्तमस्पृष्टरजोधिकाः

彼らは上方へと働くゆえに「ウールドゥヴァークー・スロタス」と呼ばれる。光に満ち、タマスに触れられず、ラジャスが優勢である。

Verse 49

तस्मात्ते दुःखबहुला भूयोभूयश्च कारिमः / प्रकाशा बहिरन्तश्च मनुष्याः साधकाश्च ते

それゆえ彼らは苦が多く、幾度も業をなす。外も内も光に満ちたその人間たちは、また「サーダカ」とも呼ばれる。

Verse 50

लक्षणैर्नारकाद्यैस्तैरष्टधा च व्यवस्थिताः / सिद्धात्मानो मनुष्यास्ते गन्धर्वैः सह धर्मिणः

地獄などの相により、彼らは八種に配される。成就した魂をもつその人々は、ガンダルヴァとともにダルマに則って生きる。

Verse 51

पञ्चमो ऽनुग्रहः सर्गश्चतुर्द्धा स व्यवस्थितः / विपर्ययेण शक्त्या च सिद्ध मुख्यास्तथैव च

第五の「恩寵の創成（アヌグラハ・サルガ）」は四種に定まる。すなわち、ヴィパリヤヤ（転倒）、シャクティ（力）、シッディ（成就）、そしてムキヤ（主要）もまた同様である。

Verse 52

निवृत्ता वर्तमानाश्च प्रजायन्ते पुनःपुनः / भूतादिकानां सत्त्वानां षष्ठः सर्गः स उच्यते

止息したものも現に在るものも、衆生は幾度も幾度も生まれ出る。これが、ブータ（元素）などに属する衆生の第六の創造（サルガ）と説かれる。

Verse 53

स्वादनाश्चाप्यशीलाश्च ज्ञेया भूतादिकाश्च ते / प्रथमो महतः सर्गो विज्ञेयो ब्रह्मणस्तु सः

「スヴァーダナ」および「アシーラ」と呼ばれるものは、ブータなどの類であると知るべきである。マハットの第一の創造は、まさにブラフマーの創造と悟るべきである。

Verse 54

तन्मात्राणां द्वितीयस्तु भूत सर्गः स उच्यते / वैकारिकस्तृतीयस्तु चैद्रियः सर्ग उच्यते

第二の創造はタンマートラの創造であり、ブータの創造（ブータ・サルガ）と呼ばれる。第三はヴァイカーリカであり、また感官（インドリヤ）の創造も第三と説かれる。

Verse 55

इत्येत प्राकृताः सर्गा उत्पन्ना बुद्धिपूर्वकाः / मुख्यसर्गश्च तुर्थस्तु मुख्या वै स्थावराः स्मृताः

このように、これらのプラクリティに属する創造は、ブッディを先として生じた。第四は主要なる創造であり、そこでは不動の存在（スターヴァラ）が主要であると स्मृति は説く。

Verse 56

तिर्यक्स्रोतःससर्गस्तु तैर्यग्योन्यस्तु पञ्चमः / तथोर्द्धस्रोतसां सर्गः षष्ठो देवत उच्यते

ティリヤク・スロータスの創造、すなわちタイリヤグ・ヨーニ（獣類の生）は第五である。さらにウールドヴァ・スロータスの創造は第六で、 देवता（神々）の創造と呼ばれる。

Verse 57

तत्रोर्द्धस्रोतसां सर्गः सप्तमः स तु मानुषः / अष्टमोनुग्रहः सर्गः सात्त्विकस्तामसश्च सः

そこにおいて、上向きの流れをもつ者たちの第七の創造は人間の創造である。第八は「アヌグラハ（恩寵）」の創造で、サットヴァ的でもありタマス的でもある。

Verse 58

पञ्चैते वैकृताः सर्गाः प्राकृताद्यास्त्रयः स्मृताः / प्राकृतो वैकृतश्चैव कौमारो नवमः स्मृतः

これら五つはヴァイクリタの創造であり、プラークリタに始まる三つはプラークリタと記される。プラークリタ、ヴァイクリタ、そしてカウマーラ—これらが第九の創造として伝えられる。

Verse 59

प्रकृता बुद्धिपूर्वास्तु त्रयः सर्गास्तु वैकृताः / दुद्धिबुर्वाः प्रवर्तेयुस्तद्वर्गा ब्राह्मणास्तु वै

プラークリタの創造はブッディ（知性）に先立ち、三つの創造はヴァイクリタと呼ばれる。それらはブッディ以前に働き出し、その類はまことにブラーフマナの類である。

Verse 60

विस्तराच्च यथा सर्वे कीर्त्यमानं निबोधत / चतुर्द्धा च स्थितस्सो ऽपि सर्वभूतेषु कृत्स्नशः

さらに詳しく、ここに称え述べられることを悟れ。彼は一切の生類の中に、全きかたちで四様に住している。

Verse 61

विपर्ययोण शत्त्या च बुद्ध्या सिद्ध्या तथैव च / स्थावरेषु विपर्यासस्तिर्यग्योनिषु शक्तितः

彼はヴィパリヤヤ（顛倒）、シャクティ（力）、ブッディ（知性）、シッディ（成就）として現れる。不動のものには顛倒として、ティリヤン・ヨーニ（畜生の胎）には力として顕れる。

Verse 62

सिद्धात्मानो मनुष्यास्तु पुष्टिर्देवेषु कृत्स्नशः / अथो ससर्ज वै ब्रह्मा मानसानात्मनः समान्

成就したアートマンをもつ人々は、諸神のうちに遍く滋養を得た。そこでブラフマーは、自らに等しい意生の子らを創造した。

Verse 63

वैवर्त्येन तु ज्ञानेन निवृत्तास्ते महौ जसः / संबुद्ध्य चैव नामाथो अपवृत्तास्त्रयस्तु ते

転倒した知によって、あの大いなる威力の者たちは退いた。さらに名を悟ると、その三者もまた道を外れて去った。

Verse 64

असृष्ट्वैव प्रजासर्गंप्रतिसर्गं ततस्ततः / ब्रह्मा तेषु व्यरक्तेषु ततो ऽन्यान्सा धकान्सृजन्

衆生の創出と再創出をまだ成さぬうちに、彼らが離欲したのを見て、ブラフマーはさらに別の修行者たちを創造した。

Verse 65

स्थानाभिमानिनो देवाः पुनर्ब्रह्मानुशासनम् / अभूतसृष्ट्यवस्था चे स्थानिनस्तान्निबोध मे

それぞれの位を誇る神々は、再びブラフマーの教令に従った。創造の初期に位を守るその神々を、我より聞き知れ。

Verse 66

आपो ऽग्निः पृथिवी वायुरन्तरिक्षो दिवं तथा / स्वर्गो दिशः समुद्राश्च नद्यश्चैव वनस्पतीन्

水・火・大地・風・中空・天、またスヴァルガ（天界）、方位、海、河川、そして草木である。

Verse 67

औषधीनां तथात्मानो ह्यात्मनो वृक्षवीरुधाम् / लताः काष्ठाः कलाश्चैव मुहूर्ताः संधिरात्र्यहाः

薬草にもそれぞれのアートマンがあり、樹木や蔓草にもまたアートマンがある。蔓、木材、時の分節（カーラー）、ムフールタ、そして夜と昼の継ぎ目の時もまた（その姿）である。

Verse 68

अर्द्धमासाश्च मासाश्च अयनाब्दयुगानि च / स्थाने स्रोतःस्वभीमानाः स्थानाख्याश्चैव ते स्मृताः

半月・月・アヤナ・年・ユガは、それぞれの位において流転の性をもって定まる。ゆえにそれらは『スターナ（位）』とも記憶される。

Verse 69

स्थानात्मनः स सृष्ट्वा तु ततो ऽन्यान्स तदासृजत् / देवांश्चैव पितॄंश्चैव यौरिमा वर्द्धिताः प्रजाः

彼はまず「位（スターナ）の本性」を創り、ついでその時に他のものをも創造した。すなわちデーヴァとピトリ（祖霊）であり、彼らによってこの衆生は増し広がった。

Verse 70

भृग्वङ्गिरा मरीचिश्च पुलस्त्यः पुलहः क्रतुः / दक्षो ऽत्रिश्च वसिष्ठश्च सासृजन्नव मानसान्

ブリグ、アンギラス、マリーチ、プラスタヤ、プラハ、クラトゥ、ダクシャ、アトリ、ヴァシシュタ——これらの聖仙は、心より生まれた九人のマーナサの子らを創出した。

Verse 71

नव ब्रह्माण इत्येते पुराणे निश्चयं गताः / ब्रह्मा यथात्मकानां तु सर्वेषां ब्रह्मयोगिनाम्

彼らは『九人のブラフマー』と呼ばれる——プラーナにおいて確定している。すべてのブラフマ・ヨーギン、すなわちアートマンを本性とする者たちにとって、彼らはブラフマーのごとき（原型）である。

Verse 72

ततो ऽसृजत्पुनर्ब्रह्मा रुद्रं रोषत्मसंभवम् / संकल्पं चैव धर्म च सर्वेषामेव पर्वतौ

そのときブラフマーは、憤怒の本性より生じたルドラを再び創り、さらに万有の拠り所たるサンカルパ（聖なる意志）とダルマ（法）をも顕した。

Verse 73

सो ऽसृजद्व्यवसायं तु ब्रह्मा भूतं सुखात्मकम् / संकल्पाच्चैव संकल्पो जज्ञे सो ऽव्यक्तयोनिनः

ブラフマーは、安楽を本質とする「ヴィヤヴァサーヤ」を創り、またサンカルパよりサンカルパが生じた—その胎はアヴィヤクタ（不顕）である。

Verse 74

प्राणाद्दक्षो ऽसृजद्वाचं चक्षुर्भ्यां च मरीचिनम् / भृगुश्च हृदयाज्जज्ञे ऋषिः सलिलयोनिनः

プラーナよりダクシャはヴァーク（聖なる言葉）を生み、両眼よりマリーチを生み、心臓より水を胎とする聖仙ブリグが生じた。

Verse 75

शिरसश्चाङ्गिराश्चैव श्रोत्रादत्रिस्तथैव च / पुलस्त्यश्च तथोदानाद्व्यानात्तु पुलहस्तथा

頭よりアンギラスが、耳よりアトリが生じ、またウダーナよりプラスタヤが、ヴャーナよりプラハが現れた。

Verse 76

समानतो वसिष्ठश्च ह्यपानान्निर्ममे क्रतुम् / इत्येते ब्रह्मणः श्रेष्ठाः पुत्रा वै द्वादश स्मृताः

サマーナよりヴァシシュタが生じ、アパーナよりクラトゥが造られた。かくして、これらはブラフマーの最勝の十二子と伝えられる。

Verse 77

धर्मादयः प्रथमजा विज्ञेया ब्रह्ममः स्मृताः / भृग्वादयस्तु ये सृष्टा न च ते ब्रह्मवादिनः

ダルマら最初に生まれし者は、ブラフマーの尊き子らと知られるべきである。だがブリグら創られし者は、ブラフマンを説く者ではない。

Verse 78

गृहमेधिपुराणास्ते विज्ञेया ब्रह्मणः सुताः / द्वादशैते प्रसूयन्ते सह रूद्रेण च द्विजाः

「グリハメーディ・プラーナ」と呼ばれる者たちはブラフマーの子らと知るべきである。この十二の二生者はルドラとともに生ずる。

Verse 79

क्रतुः सनत्कुमारश्च द्वावेतावूर्द्धरेतसौ / पूर्वोत्पत्तौ पुरा ह्येतौ सर्वेषामपि पूर्वजौ

クラトゥとサナトクマーラ、この二者はウールドヴァレータスである。太古の生成において、彼らこそ万有の先祖であった。

Verse 80

व्यतीतौ सप्तमे कल्पे पुराणौ लोकसाधकौ / विरजेते ऽत्र वै लोके तेजसाक्षिप्य चात्मनः

第七のカルパが過ぎ去ると、あの二人の古き護世者は、自らの光輝を放ってこの世に燦然と顕れる。

Verse 81

तापुभौ योगधर्माणावारोप्यात्मानमात्मना / प्रजाधर्मं च कामं च वर्तयेते महौजसौ

その二人の大いなる威光ある者は、ヨーガの法を身に立て、自らを自らによって高め、衆生のダルマとカーマの双方を運行させる。

Verse 82

यथोत्पन्नस्तथैवेह कुमार इति चोच्यते / ततः सनत्कुमारेति नाम तस्य प्रतिष्ठितम्

生じたそのままに、ここでは「クマーラ（童子）」と呼ばれた。ゆえにその名は「サナトクマーラ」として確立した。

Verse 83

तेषां द्वादश ते वंशा दिव्या देवगाणान्विताः / क्रियावन्तः प्रजावन्तो महर्षिभिरलङ्कृताः

彼らの十二の系統は神々しく、デーヴァの群れを伴い、祭式の行いに励み、子孫に恵まれ、偉大な聖仙（マハルシ）によって飾られていた。

Verse 84

प्राणजांस्तु स दृष्ट्वा वै ब्रह्मा द्वादश सात्त्विकान् / ततो ऽसुरान्पितॄन्देवान्मनुष्यांश्चासृजत्प्रभुः

生命気から生じた清浄なる十二の者を見て、主ブラフマーは次いでアスラ、祖霊（ピトリ）、デーヴァ、そして人間を創造した。

Verse 85

मुखाद्देवानजनयत् पितॄंश्चैवाथ वक्षसः / प्रजननान्मनुष्यान्वै जघनान्निर्ममे ऽसुरान्

口からデーヴァを生み、胸から祖霊（ピトリ）を生み、生成の器官から人間を、そして下体からアスラを造り出した。

Verse 86

नक्तं सृजन्पुनर्ब्रह्मा ज्योत्स्नाया मानुषात्मनः / सुधायाश्च पितॄंश्चैव देवदेवः ससर्जह

さらに神々の神ブラフマーは、再び夜を創るとき、月光（ジョーツナー）から人の性をもつ者たちを生じさせ、甘露（スダー）から祖霊（ピトリ）をも創造した。

Verse 87

मुख्यामुख्यान् मृजन्देवानसुरांश्च ततः पुनः / सनसश्च मनुष्यांश्च पितृवन्महतः पितॄन्

ついで彼は、主たる神々と従たる神々、そしてアスラを創り、さらにサナサの諸族と人間、祖霊に等しい偉大なるピトリたちをも生じさせた。

Verse 88

विद्युतो ऽशनिमेघांश्च लोहितेन्द्रधनूंषि च / ऋचो यजूंषि सामानि निर्ममे यज्ञसिद्धये

彼は稲妻と雷霆と雲、そして紅の虹を創り、祭祀（ヤジュニャ）の成就のために、リグ・ヤジュル・サーマの聖句を編み成した。

Verse 89

उच्चावचानि भूतानि महसस्तस्य जज्ञिरे / ब्रह्मणस्तु प्रजासर्गं देवार्षिपितृमानवम्

その大いなる光輝から、さまざまに高低の生類が生じた。ブラフマーの衆生創造は、神々・聖仙（リシ）・祖霊（ピトリ）・人間として現れた。

Verse 90

पुनः सृजति भूतानि चराणि स्थावराणि च / यक्षान्पिशाचान् गन्धर्वान्सर्वशो ऽप्सरसस्तथा

彼は再び、動くものと動かぬものの諸存在を創り、ヤクシャ、ピシャーチャ、ガンダルヴァ、そしてあまねくアプサラスをも生み出す。

Verse 91

नरकिन्नररक्षांसि वयः पशुमृगोरगान् / अव्ययं वा व्ययञ्चैव द्वयं स्थावरजङ्गमम्

彼は人間、キンナラ、ラクシャサを創り、鳥、家畜、獣、蛇をも生み出す。さらに、不滅と滅びという二相を備えた、静と動の二種の世界を成り立たせる。

Verse 92

तेषां ते यान्ति कर्माणि प्राक् सृष्टानि स्वयंभुवा / तान्येव प्रतिपद्यन्ते सृज्यमानाः पुनः पुनः

彼らの業は、かつて自生者によって先に定められたものであり、その果へと赴く。衆生は幾度も創られ、同じ業を繰り返し受け取る。

Verse 93

हिंस्राहिंस्रे मृदुक्रूरे धर्माधर्मौं कृताकृते / तेषामेव पृथक् सूतमविभक्तं त्रयं विदुः

暴と不暴、柔と酷、ダルマとアダルマ、為したものと為さぬもの—これらの差別において、賢者は彼らに固有の三種の「スータ」を知るが、その本質は分かれていない。

Verse 94

एतदेवं च नैवं च न चोभे नानुभे तथा / कर्म स्वविषयं प्राहुः सत्त्वस्थाः समदर्शिनः

これはかくであり、またかくでない。両方でもなく、両方でないのでもない—そのように。サットヴァに住し平等に観る者は、業は自らの領域において果を結ぶと言う。

Verse 95

नामात्मपञ्चभूतानां कृतानां च प्रपञ्चताम् / दिवशब्देन पञ्चैते निर्ममे समहेश्वरः

名とアートマン、そして造られた五大が展開して世界となるために、平等なるマヘーシュヴァラは「ディヴァ」という語によってこの五つを造り出した。

Verse 96

आर्षाणि चैव नामानि याश्च देवेषु सृष्टयः / शर्वर्यां न प्रसूयन्ते पुनस्तेभ्योदधत्प्रभुः

仙賢（リシ）に由来する名と、神々の間にある創造は、夜には生じない。主はそれらを再び同じ源から引き出し顕現させる。

Verse 97

इत्येवं कारणाद्भूतो लोकसर्गः स्वयंभुवः / महदाद्या विशेषान्ता विकाराः प्राकृताः स्वयम्

かくして原因より、自生者（スヴァヤンブー）による世界の創造が生じた。マハットに始まりヴィシェーシャの終わりに至る諸変化は、みずからプラクリティに属する。

Verse 98

चन्द्रसूर्यप्रभो लोको ग्रहनक्षत्रमण्डितः / नदीभिश्च समुद्रैश्च पर्वतैश्च सहस्रशः

この世界は月と太陽の光に輝き、惑星と星々に飾られ、河川と海と幾千の山々を備える。

Verse 99

पुरैश्च विविधै रम्यैः स्फीतैर्जनपदैस्तथा / अस्मिन् ब्रह्मवने ऽव्यक्तो ब्रह्मा चरति सर्ववित्

この世界には多様で麗しい都と豊かな国々が満ちている。この梵の森において、未顕現にして全知なるブラフマーが巡り歩く。

Verse 100

अव्यक्तबीजप्रभवस्तस्यैवानुग्रहे स्थितः / बुद्धिस्कन्धमयश्चैव इन्द्रियान्तरकोटरः

それは未顕現の種子より生じ、彼の恩寵のうちに安住する。ブッディはその幹となり、諸感官の内なる洞がその内奥となる。

Verse 101

महाभूतप्रकाशश्च विशेषैः पत्रवांस्तु सः / धर्माधर्मसुपुष्पस्तु सुखदुःखफलोदयः

それは大元素（マハーブータ）の顕現により輝き、ヴィシェーシャを葉として備える。ダルマとアダルマはその妙なる花、楽と苦はその果の生起である。

Verse 102

आजीवः सर्वभूतानां ब्रह्मवृक्षः सनातनः / एतद्ब्रह्मवनं चैव ब्रह्मवृक्षस्य तस्य तत्

一切の生きものの生の支えは、永遠なるブラフマンの樹である。このブラフマンの森もまた、そのブラフマン樹の森なのである。

Verse 103

अव्यक्तं कारणं यत्र नित्यं सदसदात्मकम् / प्रधानं प्रकृतिंमायां चैवाहुस्तत्त्वचिन्तकाः

常に有と無の性を具えた原因が未顕（アヴィヤクタ）として在るところ、それを真理（タットヴァ）を観ずる者たちは、プラダーナ、プラクリティ、またマーヤーと呼ぶ。

Verse 104

इत्येषो ऽनुग्रहःमर्गो ब्रह्मनैमित्तिकः स्मृतः / अबुद्धिपूर्वकाः सर्गा ब्रह्मणः प्राकृतास्त्रयः

かくしてこの恩寵の道は「ブラフマー・ナイミッティカ」と記憶される。ブラフマーの自然（プラークリタ）なる三種の創造は、知（ブッディ）に先立たず自ずと起こる。

Verse 105

सुख्यादयस्तु षट् सर्गा वैकृता बुद्धिपूर्वकाः / वैकल्पात्संप्रवर्तन्ते ब्रह्मणस्तेभिमन्यवः

「スキュヤ」などに始まる六種の創造は変異（ヴァイクṛタ）であり、知（ブッディ）を伴って起こる。それらはブラフマーのサンカルパより発動し、アビマーナ（我執）を帯びると説かれる。

Verse 106

इत्येते प्राकृताश्चैव वैकृताश्च नव स्मृताः / सर्गाः परस्परोत्पन्नाः कारणं तु बुधैः स्मृतम्

かくして自然（プラークリタ）と変異（ヴァイクṛタ）の創造は九種と記される。これらの創造は互いより生じ、賢者はそこに因を見いだす。

Verse 107

मूर्द्धानं वै यस्य वेदा वदन्ति वियन्नाभिश्चन्द्रसूर्यौं च नेत्रे / दिशः श्रोत्रे विद्धि पादौ क्षितिं च सो ऽचिन्त्यात्मा सर्वभूतप्रणेता

ヴェーダがその頭頂と説き、虚空を臍とし、月と太陽を眼とし、諸方を耳とし、大地を足とする御方——その方こそ思議を超えたアートマン、あらゆる生類の導き手である。

Verse 108

वक्त्राद्यस्य ब्राह्मणाः संप्रसूता वक्षसश्चैव क्षत्रियाः पूर्वभागे / वैश्या ऊरुभ्यां यस्य पद्भ्यां च शूद्राःसर्वेवर्णा गात्रतः संप्रसूताः

その御口よりブラーフマナが生まれ、胸の前方よりクシャトリヤが、腿よりヴァイシャが、足よりシュードラが生じた。すべてのヴァルナはその御身から現れた。

Verse 109

नारायणात्परोव्यक्तादण्डमव्यक्तसंज्ञितम् / अण्डजस्तु स्वयं ब्रह्मा लोकास्तेन कृताः स्वयम्

ナーラーヤナを超える顕現の原理より、「アヴィヤクタ」と名づけられる宇宙の卵が生じた。その卵より自らブラフマーが現れ、彼自身が諸世界を創造した。

Verse 110

तत्र कल्पान् दशस्थित्वा सत्यं गच्छन्ति ते पुनः / ते लोका ब्रह्मलोकं वै अपरावर्तिनीं गतिम्

そこで十劫のあいだ留まったのち、彼らは再びサティヤローカへ至る。これらの世界こそ真にブラフマローカであり、再び戻らぬ境地である。

Verse 111

आधिपत्यं विना ते वै ऐश्वर्येण तु तत्समाः / भवन्ति ब्रह्मणा तुल्या रूपेण विषयेण च

統治の権能は持たずとも、威光において彼と等しく、姿かたちと享受の境域においてもブラフマーに比肩する者となる。

Verse 112

तत्र ते ह्यवतिष्ठन्ते प्रीतियुक्ताः स्वसंयुताः / अवश्यंभाविनार्थेन प्राकृतं तनुते स्वयम्

そこに彼らは、歓喜の愛と自制を備えてとどまる。避けがたい目的のために、彼自ら自然の身（プラクリタ）をまとう。

Verse 113

नानात्वनाभिसंबध्यास्तदा तत्कालभाविताः / स्वपतो ऽबुद्धिपूर्व हि बोधो भवति वै यथा

そのとき彼らは多様性に結びつき、その時の気分に染められる。眠る者にまず無知があり、やがて必ず覚知が起こるように。

Verse 114

तत्कालभाविते तेषां तथा ज्ञानं प्रवर्त्तते / प्रत्याहारैस्तु भेदानां तेषां हि न तु शुष्मिणाम्

その時の気分に染まった彼らには、そのように知が働く。差別の収摂は彼らに属し、シュシュミンには属さない。

Verse 115

तैश्व सार्धं प्रवर्तन्ते कार्याणि कारणानि च / नानात्वदर्शिनां तेषां ब्रह्मलोकनिवासिनाम्

彼らとともに、結果と原因もまた働き出す。多様性を見る彼らは、梵天界（ブラフマローカ）に住する。

Verse 116

विनिवृत्तविकाराणां स्वेन धर्मेण तिष्ठताम् / तुल्यलक्षण सिद्धास्तु शुभात्मानो निरञ्जनाः

変異を離れて自らのダルマに安住する者は、同じ相を備えた成就者であり、善き魂にして無垢（ニランジャナ）である。

Verse 117

प्राकृते करणोपेताः स्वात्मन्येव व्यवस्थिताः / प्रस्थापयित्वा चात्मानं प्रकृतिस्त्वेष तत्तवतः

プラクリティの器官を具えた者らは、自らのアートマンにのみ安住する。アートマンを確立すれば、このプラクリティは真実において汝のものとなる。

Verse 118

पुरुषान्यबहुत्वेन प्रतीता न प्रवर्तते / प्रवर्तते पुनः सर्गस्तेषां साकारणात्मनाम्

プルシャが多として認識されないとき、働きは起こらない。だが原因を帯びた自己をもつ者たちには、再び創造（サルガ）が進行する。

Verse 119

संयोगः प्रकृतिर्ज्ञेया यक्तानां तत्त्वदर्शिनाम् / तत्रोपवर्गिणी तेषामपुनर्भारगामिनाम्

タットヴァを観じ、ヨーガに結ばれた者には、結合（サンヨーガ）こそプラクリティと知るべきである。そこに、再生の重荷へ戻らぬ者たちを解脱へ導く境地がある。

Verse 120

अभावतः पुनः सत्यं शान्तानामर्चिषामिव / ततरतेषु गतेषूर्द्धं त्रैलोक्यात्तु मुदात्मसु

無の境において、真実は消えた炎のように再び静まる。彼らが上方へ去ったのち、三界には歓喜のアートマンが残る。

Verse 121

ते सार्द्धं चैर्महर्ल्लोकस्तदानासादितस्तु वै / तच्छिष्या ये ह तिष्ठन्ति कल्पदाह उपस्थिते

その時、彼らはマハルローカにも共に到達しない。だが彼らの弟子で、カルパの焼尽（カルパ・ダーハ）が迫ってもなお留まる者たちは、そこにとどまる。

Verse 122

गन्धर्वाद्याः पिशाचाश्चमानुषा ब्रह्मणादयः / पशवः पक्षिणश्चैव स्थावराः ससरीसृपाः

ガンダルヴァ等、ピシャーチャ、人間、そして梵天（ブラフマー）ら；獣、鳥、草木などの不動のものと爬虫の類—すべて。

Verse 123

तिष्ठत्सुतेषु तत्कालं पृथिवीतलवसिषु / सहस्रंयत्तु रश्मीनां सूर्यस्येह विनश्यति

地上に住む者たちがその時しばし静止していると、太陽の光線のうち千がここで滅する。

Verse 124

ते सप्त रश्मयो भूत्वा एकैको जायते रविः / क्रमेण शतमानास्ते त्रींल्लोकान्प्रदहन्त्युत

それらは七つの光線となり、一本ずつラヴィ（太陽）が生ずる。さらに順次百倍となって、三界をも焼き尽くす。

Verse 125

जङ्गमान्स्थावरांश्चैव नदीः सर्वाश्च पर्वतान् / शुष्के पूर्वमनावृष्ट्या चैस्तैशचैव प्रतापिताः

動くものも動かぬものも、すべての河川と山々も、まず無雨によって乾ききり、さらにそれらの光線の威熱に灼かれる。

Verse 126

तदा ते विवशाः सर्वे निर्दग्धाः सूर्यरश्मिभिः / जङ्गमाः स्थावराश्चैव धर्माधर्मादिकास्तु वै

その時、すべてはなすすべもなく太陽の光線に焼き尽くされる—動くものも不動のものも。まことにダルマとアダルマ等さえも。

Verse 127

दग्धदेहास्तदा ते तु धूतपापा युगात्यये / ख्यातातपा विनिर्मुक्ताः शुभया चातिबन्धया

劫の終わりに、彼らは焼かれた身となっても罪は洗い去られ、名高い苦行の熱苦から解き放たれ、吉祥にして堅固な絆に結ばれた。

Verse 128

ततस्ते ह्युपपद्यन्ते तुल्यरूपैर्जनैर्जनाः / उषित्वा रजनीं ते च ब्रह्मणो ऽव्यक्तजन्मनः

それから人々は同じ姿の者たちの中に生じ、顕れざる生をもつブラフマーの一夜のあいだそこに住まう。

Verse 129

पुनः सर्गे भवन्तीह मानस्यो ब्रह्मणः प्रजाः / ततस्तेषु प्रपन्नेषु जनैस्त्रैलोक्यवासिषु

再び創造が起こるとき、ここにブラフマーの意生の子らとして衆生が現れ、三界の住人が彼らに帰依するとき。

Verse 130

निर्दग्धेषु च लोकेषु तदा सूर्यैस्तु सप्तभिः / वृष्ट्या क्षितौ प्लावितायां विजनेष्वर्णवेषु वा

七つの太陽が諸世界を焼き尽くすと、世界は灰となり、雨によって大地は水に沈み、人なき大海のようになる。

Verse 131

समुद्राश्चैव मेघाश्च आपश्चैवाथ पार्थिवाः / शरमाणा व्रजन्त्येव सलिलाख्यास्तथाचलाः

海も雲も地上の水も、恥じるかのように退き去り、「サリラ」と呼ばれる水の群れも、さらには山々さえ同じく移り去ってゆく。

Verse 132

आगतागतिकं चैव यदा तु सलिलं बहु / संछाद्येमां स्थितां भूमिमर्णवाख्यं तदाभवत

往来する水が甚だ多くなったとき、それはこの安住する大地を覆い、その時『アルナヴァ（大海）』と名づけられた。

Verse 133

आभाति यस्माच्चाभासाद्भाशब्दः कान्तिदीप्तिषु / स सर्वः समनुप्राप्ता मासां भाभ्यो विभाव्यते

それは輝くがゆえに、その光輝から、艶と光明において『バー（bhā）』という語が用いられる。その光は遍く行き渡るゆえ、月々は『バー』より説き明かされる。

Verse 134

तदन्तस्तनुते यस्मात्सर्वां पृथ्वीं समततः / धातुस्तनोति विस्तारं ततोपतनवः स्मृताः

それは内より全大地を遍く等しく広げる。語根『tan』は拡張を意味するゆえ、彼らは『パタナヴァ』と記される。

Verse 135

शार इत्येव शीर्णे तु नानार्थो धातु रुच्यते / एकार्णवे भवन्त्यापो न शीर्णास्तेन ता नराः

『シャーラ』は『砕けた・朽ちた』の意における多義の語根として認められる。だが水は一つのアルナヴァに帰一するゆえ、朽ちることはない—と説かれる。

Verse 136

तस्मिन् युगसहस्रान्ते संस्थिते ब्रह्मणो ऽहनि / तावत्कालं रजन्यां च वर्तन्त्यां सलिलात्मनः

千ユガの終わりに、梵天の昼が終息して定まると、その同じ時のあいだ梵天の夜においても、万有は水の相として存し続ける。

Verse 137

ततस्ते सलिले तस्मिन् नष्टाग्नौ पृथिवीतले / प्रशान्तवाते ऽन्धकारे निरालोके समन्ततः

そのときその水の中で、地上の火は消え、風は鎮まり、四方は光なき闇に包まれた。

Verse 138

येनैवाधिष्ठितं हीदं ब्रह्मणः पुरुषः प्रभुः / विभागमस्य लोकस्य प्रकर्तुं पुनरैच्छत

この世界を支える主なるプルシャ、ブラフマーは、再びこの世の区分をなして秩序を立てようと望んだ。

Verse 139

शार इत्येव शीर्णे तु नानार्थो धातु रुच्यते / एकर्णवे ततस्तस्मिन्नष्टे स्थावर जङ्गमे / तदा भवति स ब्रह्मा सहस्राक्षः सहस्रपात्

「シャーラ」という語根は「シールナ（崩れ朽ちた）」の意で多義に説かれる。唯一のプララヤの大海において不動と動くものが尽く滅したとき、ブラフマーは千の眼、千の足を具えた者となった。

Verse 140

सहस्रशीर्षा पुरुषो रुक्मवर्णो ह्यतीन्द्रियः / ब्रह्मा नारायणा ख्यस्तु सुष्वाप सलिले तदा

千の頭を持ち、黄金の色に輝き、感官を超えたそのプルシャ――「ナーラーヤナ」と称されるブラフマーは、そのとき水の中で眠りについた。

Verse 141

सत्त्वोद्रेकात्प्रबुद्धस्तु स शून्यं लोकमैक्षत / अनेनाद्येन पादेन पुराणं परिकीर्तितम्

サットヴァの高まりによって目覚めた彼は、世界が空であるのを見た。この第一句によってプラーナが宣説される。