Shloka 111
अधोलोकवर्णनम् (Adholoka-varṇana) — Description of the Lower Worlds and Cosmographic Measures
Devanagari script
प्रार्थयन्ति सहस्रांशुभुदयन्तं दिनेदिने / तापयन्तं दुरात्मानः सूर्यमिच्छन्ति खादितुम्
Transliteration
prārthayanti sahasrāṃśubhudayantaṃ dinedine / tāpayantaṃ durātmānaḥ sūryamicchanti khāditum
Translation
その邪なる者どもは、日ごとに昇る千光の太陽に祈りつつ、灼熱を放つその太陽を食らわんと欲した。
Word by Word
prārthayantithey beseech/pray
prārthayanti:
Kriya (क्रिया)
TypeVerb
Rootpra-√arth (धातु; अर्थ्)
Formलट् लकार (Present), परस्मैपद, प्रथमपुरुष (3rd person), बहुवचन (plural)
sahasra-aṃśu-bhūdayantamthe thousand-rayed (sun) rising
sahasra-aṃśu-bhūdayantam:
Karma (कर्म)
TypeAdjective
Rootsahasra (प्रातिपदिक) + aṃśu (प्रातिपदिक) + bhūdayant (कृदन्त; √bhūd/√budh? here ‘to rise’ as causative/denom. bhūday-; शुद्धपाठे प्रायः udayantam)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया विभक्ति (Accusative), एकवचन; समासः तत्पुरुषः (सहस्रांशोः ...); वर्तमानकृदन्त (present participle)
dinein a day
dine:
Adhikarana (अधिकरण)
TypeNoun
Rootdina (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, सप्तमी विभक्ति (Locative), एकवचन
dineday after day
dine:
Adhikarana (अधिकरण)
TypeNoun
Rootdina (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, सप्तमी विभक्ति, एकवचन; पुनरुक्ति (iteration)
tāpayantamscorching/heating
tāpayantam:
Karma (कर्म)
TypeAdjective
Root√tap (धातु; तप्) + णिच् (caus.) + शतृ (present participle)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया विभक्ति, एकवचन; णिजन्त-शतृ (causative present participle)
durātmānaḥevil-souled ones
durātmānaḥ:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootdur-ātman (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा विभक्ति, बहुवचन; समासः तत्पुरुषः (दुष्ट आत्मा यस्य)
sūryamthe Sun
sūryam:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootsūrya (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया विभक्ति, एकवचन
icchantithey desire
icchanti:
Kriya (क्रिया)
TypeVerb
Root√iṣ (धातु; इष्)
Formलट् लकार, परस्मैपद, प्रथमपुरुष, बहुवचन
khāditumto eat/devour
khāditum:
Prayojana (प्रयोजन/उद्देश्य)
TypeVerb
Root√khād (धातु; खाद्)
Formतुमुन्-प्रत्ययान्त (infinitive), अव्ययवत् प्रयोगः