Brahmanda Purana — Anushanga Pada, Shloka 45
पितृसर्ग-श्राद्धप्रश्नाः
Pitri-Origins and Shraddha Queries
Devanagari script
बृहस्पतिरिदं सम्यगेवं पृष्टो महामतिः / व्याजहारानुपूर्व्येण प्रश्नं प्रश्नविदां वरः
Transliteration
bṛhaspatiridaṃ samyagevaṃ pṛṣṭo mahāmatiḥ / vyājahārānupūrvyeṇa praśnaṃ praśnavidāṃ varaḥ
Translation
このように問われると、大いなる智慧をもつブリハスパティは、問答に通じた者の中の最勝として、諸問に正しく順序立てて答えた。
Word by Word
बृहस्पतिःBṛhaspati
बृहस्पतिः:
कर्ता (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootबृहस्पति (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन
इदम्this
इदम्:
कर्म (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootइदम् (प्रातिपदिक)
Formसर्वनाम, नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन
सम्यक्properly
सम्यक्:
सम्बन्ध (Adverbial/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootसम्यक् (अव्यय)
Formक्रियाविशेषण अव्यय (adverb: properly)
एवम्thus
एवम्:
सम्बन्ध (Adverbial/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootएवम् (अव्यय)
Formप्रकारवाचक अव्यय (thus)
पृष्टःasked
पृष्टः:
विशेषण (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootपृष्ट (कृदन्त; √प्रच्छ् (प्रश्ने))
Formभूतकर्मणि कृदन्त (past passive participle), पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; ‘having been asked’
महामतिःthe great-minded one
महामतिः:
कर्ता (Appositional subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootमहामति (प्रातिपदिक; महा + मति)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; कर्मधारयः (महती मतिः यस्य)
व्याजहारspoke
व्याजहार:
क्रिया (Action/क्रिया)
TypeVerb
Root√हृ (हरणे/उच्चारणे) उपसर्गः वि-आ-
Formलिट् (Perfect), परस्मैपद, प्रथमपुरुष, एकवचन; ‘spoke/uttered’
अनुपूर्व्येणin order
अनुपूर्व्येण:
करण (Instrument/करण)
TypeNoun
Rootअनुपूर्व्य (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, तृतीया, एकवचन; क्रियाविशेषणवत्
प्रश्नम्the question
प्रश्नम्:
कर्म (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootप्रश्न (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन
प्रश्नविदाम्of the knowers of questions
प्रश्नविदाम्:
सम्बन्ध (Genitive relation/सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootप्रश्नविद् (प्रातिपदिक; प्रश्न + विद्)
Formपुंलिङ्ग, षष्ठी (6th/Genitive), बहुवचन; षष्ठी-तत्पुरुषः (प्रश्नान् वेत्ति इति प्रश्नविद्)
वरःthe best
वरः:
कर्ता (Appositional subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootवर (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन