Shloka 32
Viṣṇu-māhātmya-varṇana & Vamśa-prasaṅga
Genealogical Continuation
Devanagari script
इत्युक्तो विभुना राजा बलिः शान्ति पराययौ / कालेन महता विद्वान्स्वं च स्थानमुपागतः
Transliteration
ityukto vibhunā rājā baliḥ śānti parāyayau / kālena mahatā vidvānsvaṃ ca sthānamupāgataḥ
Translation
かくして主なる御方に告げられると、王バリは安寧に帰した。長き時を経て、その賢者は自らの座へと至った。
Word by Word
इतिthus
इति:
वाक्य-समाप्ति/उद्धरण
TypeIndeclinable
Rootइति (अव्यय)
Formउक्त्यर्थक-अव्यय (quotative)
उक्तःhaving been told
उक्तः:
विशेषण (predicate adjective of subject)
TypeAdjective
Rootवच् (धातु) + क्त (कृदन्त)
Formभूतकर्मणि कृदन्त (past passive participle), पुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), एकवचन
विभुनाby the Lord; by the mighty one
विभुना:
करण (Instrument/Agent in passive)
TypeNoun
Rootविभु (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, तृतीया (3rd/Instrumental), एकवचन
राजाthe king
राजा:
कर्ता (Subject)
TypeNoun
Rootराजन् (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), एकवचन
बलिःBali
बलिः:
कर्ता (Subject/apposition)
TypeNoun
Rootबलि (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), एकवचन; राज्ञः विशेष्य (apposition)
शान्तिम्peace
शान्तिम्:
कर्म (Object/goal)
TypeNoun
Rootशान्ति (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, द्वितीया (2nd/Accusative), एकवचन
पराययौwent away; departed; attained
पराययौ:
क्रिया (Action)
TypeVerb
Rootया (धातु) उपसर्ग परा-; परा + यौ (लिट्)
Formलिट् (Perfect), प्रथमपुरुष (3rd person), एकवचन; परा-गमनार्थक (went away/attained)
कालेनwith time; in course of time
कालेन:
करण/हेतु (Instrument/circumstance)
TypeNoun
Rootकाल (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, तृतीया (3rd/Instrumental), एकवचन
महताgreat; long
महता:
विशेषण (qualifier)
TypeAdjective
Rootमहत् (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग/नपुंसकलिङ्ग, तृतीया (3rd/Instrumental), एकवचन; कालेन सह विशेषण
विद्वान्the wise one
विद्वान्:
कर्ता (Subject qualifier)
TypeNoun
Rootविद् (धातु) + वस् (कृदन्त)
Formवर्तमानकृदन्त (present participle used as noun), पुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), एकवचन; राज्ञः विशेषण
स्वम्his own
स्वम्:
विशेषण (qualifier)
TypeAdjective
Rootस्व (प्रातिपदिक/सर्वनाम-विशेषण)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (2nd/Accusative), एकवचन; स्थानम् विशेषयति
चand
च:
समुच्चय
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formसमुच्चय-अव्यय (conjunction)
स्थानम्place; abode
स्थानम्:
कर्म (Object/goal)
TypeNoun
Rootस्थान (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (2nd/Accusative), एकवचन
उपागतःarrived; reached
उपागतः:
क्रिया (Action)
TypeVerb
Rootगम् (धातु) उपसर्ग उप- + आ-; क्त (कृदन्त)
Formभूतकृदन्त (past participle, active sense), पुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), एकवचन; क्रियार्थे प्रयुक्त (finite sense: 'arrived')