Brahmanda Purana — Anushanga Pada, Shloka 64
Marut-Soma Boon and Nahusha–Yayati Lineage
Marutakanyā–Vamśa-varṇana
Devanagari script
प्रीतियुक्तो नरश्रेष्ठश्चचार विषयान्स्वकान् / यथाकामं यथोत्साहं यथाकालं यथासुखम्
Transliteration
prītiyukto naraśreṣṭhaścacāra viṣayānsvakān / yathākāmaṃ yathotsāhaṃ yathākālaṃ yathāsukham
Translation
歓喜に満ちたその人の中の最上者は、望むままに、励みのままに、時にかなって、安楽のうちに自らの領分を巡った。
Word by Word
प्रीति-युक्तःendowed with affection; pleased
प्रीति-युक्तः:
Karta (कर्ता)
TypeAdjective
Rootप्रीति (प्रातिपदिक) + युक्त (कृदन्त, युज् धातु)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; भूतकृदन्त (क्त), ‘युक्त’ = joined/endowed; तृतीया/षष्ठी-तत्पुरुषभाव: ‘प्रीत्या युक्तः/प्रीतेः युक्तः’
नर-श्रेष्ठःbest of men
नर-श्रेष्ठः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootनर (प्रातिपदिक) + श्रेष्ठ (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुष: ‘नराणां श्रेष्ठः’
चचारenjoyed/went about
चचार:
Kriyā (क्रिया)
TypeVerb
Rootचर् (धातु)
Formलिट् (Perfect/परोक्षभूत), प्रथमपुरुष, एकवचन, परस्मैपद
विषयान्objects of enjoyment; pleasures
विषयान्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootविषय (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति (Accusative/कर्म), बहुवचन
स्वकान्his own
स्वकान्:
Karma-anvaya (कर्मविशेषण)
TypeAdjective
Rootस्वक (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, बहुवचन; विशेषण (qualifying ‘विषयान्’)
यथा-कामम्as desired
यथा-कामम्:
Kriyā-viśeṣaṇa (क्रियाविशेषण)
TypeIndeclinable
Rootयथा (अव्यय) + काम (प्रातिपदिक)
Formअव्ययीभाव-समास; अव्यय (adverb)
यथा-उत्साहम्according to (his) energy/enthusiasm
यथा-उत्साहम्:
Kriyā-viśeṣaṇa (क्रियाविशेषण)
TypeIndeclinable
Rootयथा (अव्यय) + उत्साह (प्रातिपदिक)
Formअव्ययीभाव-समास; अव्यय (adverb)
यथा-कालम्at the proper time
यथा-कालम्:
Kriyā-viśeṣaṇa (क्रियाविशेषण)
TypeIndeclinable
Rootयथा (अव्यय) + काल (प्रातिपदिक)
Formअव्ययीभाव-समास; अव्यय (adverb)
यथा-सुखम्comfortably; as was pleasant
यथा-सुखम्:
Kriyā-viśeṣaṇa (क्रियाविशेषण)
TypeIndeclinable
Rootयथा (अव्यय) + सुख (प्रातिपदिक)
Formअव्ययीभाव-समास; अव्यय (adverb)