Shloka 8
अमावसुवंशानुकीर्तनम् (Amāvasu-vaṃśānukīrtanam) — Recitation of the Amāvasu Lineage; Dhanvantari’s Origin
Devanagari script
तपसोंऽते महातेजा जातो वृद्धस्य धीमतः / अथैनमृषयः प्रोचुः सूतं वाक्यमिद पुनः
Transliteration
tapasoṃ'te mahātejā jāto vṛddhasya dhīmataḥ / athainamṛṣayaḥ procuḥ sūtaṃ vākyamida punaḥ
Translation
苦行の果てに、賢き老翁より大いなる光威を備えた子が生まれた。そこで聖仙たちは再びスータにこの言葉を告げた。
Word by Word
तपसाम्of austerities
तपसाम्:
सम्बन्ध (षष्ठी/Genitive relation)
TypeNoun
Rootतपस् (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, षष्ठी (6th/षष्ठी), बहुवचन; Genitive plural
अन्तेat the end
अन्ते:
अधिकरण (अधिकरण/Locative)
TypeNoun
Rootअन्त (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, सप्तमी (7th/सप्तमी), एकवचन; Locative singular (adverbial use)
महातेजाःthe great-lustrous one
महातेजाः:
कर्ता (कर्ता/Subject)
TypeNoun
Rootमहातेजस् (प्रातिपदिक)
Formसमास: महा + तेजस् (कर्मधारय); पुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/प्रथमा), एकवचन; Nominative singular
जातःborn
जातः:
कर्ता (कर्ता/Subject predicate)
TypeVerb
Rootजन् (धातु)
Formकृदन्त: भूतकृदन्त/क्त (past passive participle); पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन
वृद्धस्यof the aged (one)
वृद्धस्य:
सम्बन्ध (षष्ठी/Genitive relation)
TypeAdjective
Rootवृद्ध (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, षष्ठी, एकवचन; Genitive singular
धीमतःof the wise
धीमतः:
सम्बन्ध (षष्ठी/Genitive relation)
TypeAdjective
Rootधीमत् (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, षष्ठी, एकवचन; Genitive singular
अथthen
अथ:
सम्बन्ध (अव्यय/Discourse connector)
TypeIndeclinable
Rootअथ (अव्यय)
Formअव्यय; अनुक्रम/सम्बन्धबोधक (conjunctive particle)
एनम्him
एनम्:
कर्म (कर्म/Object)
TypeNoun
Rootएतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया (2nd/द्वितीया), एकवचन; Accusative singular (enam)
ऋषयःsages
ऋषयः:
कर्ता (कर्ता/Subject)
TypeNoun
Rootऋषि (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन; Nominative plural
प्रोचुःsaid
प्रोचुः:
क्रिया (आख्यात/Verb)
TypeVerb
Rootप्र + वच् (धातु)
Formलिट् (Perfect/लिट्), परस्मैपद, प्रथमपुरुष, बहुवचन; 3rd person plural
सूतम्to Sūta
सूतम्:
सम्प्रदान/आमन्त्रण (सम्प्रदान/Vocative-function via accusative of address)
TypeNoun
Rootसूत (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; Accusative singular (addressed)
वाक्यम्speech, words
वाक्यम्:
कर्म (कर्म/Object)
TypeNoun
Rootवाक्य (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; Accusative singular
इदम्this
इदम्:
विशेषण (विशेषण/Qualifier of वाक्यम्)
TypeNoun
Rootइदम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; Accusative singular
पुनःagain
पुनः:
सम्बन्ध (अव्यय/Adverbial)
TypeIndeclinable
Rootपुनः (अव्यय)
Formअव्यय; क्रियाविशेषण (adverb)