Shloka 74
Somavaṃśa-prasavaḥ
Birth of the Lunar Line: Budha–Purūravas and the Urvaśī Episode
Devanagari script
लालाढ्या बादराश्चान्ये विश्वामित्रस्य धीमतः / ऋष्यन्तरविवाह्यास्ते बहबः कौशिकाः स्मृताः // ६५।७३// कौशिकाः सौश्रुताश्चैव तथान्ये सैन्धवायनाः / योगेश्वरस्य पुण्यस्य बह्मर्षेः कौशिकस्य वै / विश्वामित्रस्य पुत्राणां शुनःशेफो ऽग्रजः स्मृतः
Transliteration
lālāḍhyā bādarāścānye viśvāmitrasya dhīmataḥ / ṛṣyantaravivāhyāste bahabaḥ kauśikāḥ smṛtāḥ // 65.73// kauśikāḥ sauśrutāścaiva tathānye saindhavāyanāḥ / yogeśvarasya puṇyasya bahmarṣeḥ kauśikasya vai / viśvāmitrasya putrāṇāṃ śunaḥśepho 'grajaḥ smṛtaḥ
Translation
賢きヴィシュヴァーミトラには、ララーディヤやバーダラという他の子らもあり、彼らはリシュヤンタラの系に婚姻し得て、多くが「カウシカ」として記憶される。さらにカウシカ、サウシュルタ、またサインダヴァーヤナと呼ばれる者たちもいた。清浄なるヨーガの主、梵仙カウシカたるヴィシュヴァーミトラの子らのうち、シュナḥシェーパが長子と伝えられる。
Word by Word
लालाढ्याःthe Lālāḍhyas
लालाढ्याः:
Karta (कर्ता/Subject)
TypeNoun
Rootलालाढ्य (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन
बादराःthe Bādaras
बादराः:
Karta (कर्ता/Subject)
TypeNoun
Rootबादर (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन
चand
च:
Sambandha (सम्बन्ध/Connector)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formसमुच्चयबोधक अव्यय (conjunction)
अन्येothers
अन्ये:
Karta (कर्ता/Subject)
TypeNoun
Rootअन्य (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन (others)
विश्वामित्रस्यof Viśvāmitra
विश्वामित्रस्य:
Sambandha (सम्बन्ध/Genitive relation)
TypeNoun
Rootविश्वामित्र (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, षष्ठी (6th/Genitive), एकवचन
धीमतःof the wise
धीमतः:
Sambandha (सम्बन्ध/Genitive qualifier)
TypeAdjective
Rootधीमत् (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, षष्ठी, एकवचन; विशेषणम् (qualifying ‘Viśvāmitra’)
ऋष्यन्तरविवाह्याःthose connected by marriage with Ṛṣyantara
ऋष्यन्तरविवाह्याः:
Karta (कर्ता/Subject)
TypeNoun
Rootऋष्यन्तर + विवाह्य (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन; समासः षष्ठी-तत्पुरुषः (ऋष्यन्तरस्य विवाह्याः ‘marriageable/connected by marriage to Ṛṣyantara’)
तेthey/those
ते:
Karta (कर्ता/Subject)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन (they/those)
बहवःmany
बहवः:
Karta (कर्ता/Subject)
TypeAdjective
Rootबहु (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन; विशेषणम्
कौशिकाःthe Kauśikas
कौशिकाः:
Karta (कर्ता/Subject)
TypeNoun
Rootकौशिक (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन
स्मृताःare said/are known
स्मृताः:
Kriya (क्रिया/Predicative verbal)
TypeVerb
Rootस्मृ (धातु) + त (कृत्)
Formभूतकर्मणि कृदन्त (PPP), पुंलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन; ‘are known/called’
कौशिकाःthe Kauśikas
कौशिकाः:
Karta (कर्ता/Subject)
TypeNoun
Rootकौशिक (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन
सौश्रुताःthe Sauśrutas
सौश्रुताः:
Karta (कर्ता/Subject)
TypeNoun
Rootसौश्रुत (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन
चand
च:
Sambandha (सम्बन्ध/Connector)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formसमुच्चयबोधक अव्यय
एवindeed
एव:
Sambandha (सम्बन्ध/Emphasis)
TypeIndeclinable
Rootएव (अव्यय)
Formअवधारणार्थक अव्यय (particle of emphasis ‘indeed/just’)
तथाlikewise
तथा:
Sambandha (सम्बन्ध/Adverbial)
TypeIndeclinable
Rootतथा (अव्यय)
Formअव्यय (adverb ‘thus/so/likewise’)
अन्येothers
अन्ये:
Karta (कर्ता/Subject)
TypeNoun
Rootअन्य (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन
सैन्धवायनाःthe Saindhavāyanas
सैन्धवायनाः:
Karta (कर्ता/Subject)
TypeNoun
Rootसैन्धवायन (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन
योगेश्वरस्यof the lord of yoga
योगेश्वरस्य:
Sambandha (सम्बन्ध/Genitive relation)
TypeNoun
Rootयोगेश्वर (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, षष्ठी, एकवचन; समासः षष्ठी-तत्पुरुषः (योगानाम् ईश्वरः)
पुण्यस्यof the holy/meritorious
पुण्यस्य:
Sambandha (सम्बन्ध/Genitive qualifier)
TypeAdjective
Rootपुण्य (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, षष्ठी, एकवचन; विशेषणम् (qualifying yogeśvara/brahmarṣi)
ब्रह्मर्षेःof the brahmarṣi
ब्रह्मर्षेः:
Sambandha (सम्बन्ध/Genitive relation)
TypeNoun
Rootब्रह्मर्षि (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, षष्ठी, एकवचन; समासः तत्पुरुषः (ब्रह्मणः ऋषिः)
कौशिकस्यof Kauśika
कौशिकस्य:
Sambandha (सम्बन्ध/Genitive relation)
TypeNoun
Rootकौशिक (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, षष्ठी, एकवचन
वैindeed
वै:
Sambandha (सम्बन्ध/Emphasis)
TypeIndeclinable
Rootवै (अव्यय)
Formनिपात (particle; emphasis/assurance)
विश्वामित्रस्यof Viśvāmitra
विश्वामित्रस्य:
Sambandha (सम्बन्ध/Genitive relation)
TypeNoun
Rootविश्वामित्र (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, षष्ठी, एकवचन
पुत्राणाम्of (his) sons
पुत्राणाम्:
Sambandha (सम्बन्ध/Genitive relation)
TypeNoun
Rootपुत्र (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, षष्ठी (Genitive), बहुवचन
शुनःशेफःŚunaḥśepha
शुनःशेफः:
Karta (कर्ता/Subject)
TypeNoun
Rootशुनःशेफ (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; समासः षष्ठी-तत्पुरुषः (शुनः शेफः; traditional proper name)
अग्रजःthe elder (brother)/first-born
अग्रजः:
Karta (कर्ता/Subject)
TypeNoun
Rootअग्रज (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; समासः तत्पुरुषः (अग्रे जातः ‘born earlier’)
स्मृतःis said/considered
स्मृतः:
Kriya (क्रिया/Predicative verbal)
TypeVerb
Rootस्मृ (धातु) + त (कृत्)
Formभूतकर्मणि कृदन्त (PPP), पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; ‘is said/known’