Shloka 70
गङ्गानयनम् (Gaṅgānayana) — “The Bringing/Leading of the Gaṅgā”
Devanagari script
विषादमगमत्तीव्रं यमं दृष्ट्वेव पातकी / भयकंपितसर्वाङ्गस्ततो नदनदीपतिः
Transliteration
viṣādamagamattīvraṃ yamaṃ dṛṣṭveva pātakī / bhayakaṃpitasarvāṅgastato nadanadīpatiḥ
Translation
罪ある者がヤマを見て激しい憂いに沈むように、河川の主たる大海は恐れに全身を震わせ、深い悲嘆に落ちた。
Word by Word
विषादम्despondency; grief
विषादम्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootविषाद (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन
अगमत्went; fell into
अगमत्:
Kriyā (क्रिया)
TypeVerb
Rootगम् (धातु)
Formलङ् (Imperfect), परस्मैपद, प्रथमपुरुष, एकवचन
तीव्रम्intense
तीव्रम्:
Karma (कर्म)
TypeAdjective
Rootतीव्र (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; विशेषण (qualifier of विषादम्)
यमम्Yama (lord of death)
यमम्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootयम (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन
दृष्ट्वाhaving seen
दृष्ट्वा:
Pūrvakāla-kriyā (पूर्वकालक्रिया)
TypeVerb
Rootदृश् (धातु)
Formक्त्वा-प्रत्ययान्त अव्ययकृदन्त (gerund)
इवas if; like
इव:
Upamāna-dyotaka (उपमानद्योतक)
TypeIndeclinable
Rootइव (अव्यय)
Formअव्यय; उपमानवाचक निपात (comparative particle)
पातकीa sinner
पातकी:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootपातकिन् (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; कर्तृपद (agent noun)
भयकंपितसर्वाङ्गःwhose whole body trembled with fear
भयकंपितसर्वाङ्गः:
Karta (कर्ता)
TypeAdjective
Rootभय (प्रातिपदिक) + कम्पित (कृदन्त; √कम्प् धातु) + सर्वाङ्ग (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; समासः—भयेन कम्पितानि सर्वाणि अङ्गानि यस्य (whose whole body trembled with fear)
ततःthen; thereafter
ततः:
Kriyāviśeṣaṇa (क्रियाविशेषण)
TypeIndeclinable
Rootततः (अव्यय)
Formअव्यय; अपादान/क्रमवाचक (then/thereupon)
नदनदीपतिःthe lord of rivers (the ocean)
नदनदीपतिः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootनद (प्रातिपदिक) + नदी (प्रातिपदिक) + पति (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुषः—नदानां नदीनां च पतिः (lord of rivers and streams)