Shloka 65
गङ्गानयनम् (Gaṅgānayana) — “The Bringing/Leading of the Gaṅgā”
Devanagari script
निरूपितमिव व्यक्तं निश्चेरुः सर्वतो दिशम् / ततः प्रचण्डपवनैः सर्वतः परिवर्त्तितम्
Transliteration
nirūpitamiva vyaktaṃ niśceruḥ sarvato diśam / tataḥ pracaṇḍapavanaiḥ sarvataḥ parivarttitam
Translation
その炎は、あたかも明らかに形づくられたかのように、あらゆる方角へと走り広がった。ついで烈風が起こり、四方からそれを翻し渦巻かせた。
Word by Word
निरूपितम्as if depicted/outlined
निरूपितम्:
Karma (कर्म)
TypeAdjective
Rootनि + रूप् (धातु) + त (कृत् प्रत्यय)
Formभूतकृदन्त (क्त/त), नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; predicative with vyaktam
इवas if, like
इव:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootइव (अव्यय)
Formअव्यय; उपमावाचक (particle of comparison)
व्यक्तम्clear, manifest
व्यक्तम्:
Visheshana (विशेषण)
TypeAdjective
Rootव्यक्त (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; adverbial/predicative sense: clearly
निश्चेरुःwent out, issued forth
निश्चेरुः:
Kriya (क्रिया)
TypeVerb
Rootनि + चर् (धातु)
Formलिट् (परस्मैपद, perfect), प्रथम-पुरुष, बहुवचन
सर्वतःfrom all sides
सर्वतः:
Adhikarana (अधिकरण)
TypeIndeclinable
Rootसर्वतः (अव्यय)
Formअव्यय; सर्वदिक्/परितोवाचक (adverb: from all sides)
दिशम्direction
दिशम्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootदिश् (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; direction as goal/extent
ततःthen
ततः:
Hetu (हेतु)
TypeIndeclinable
Rootततः (अव्यय)
Formअव्यय; क्रमवाचक (then)
प्रचण्ड-पवनैःby violent winds
प्रचण्ड-पवनैः:
Karana (करण)
TypeNoun
Rootप्रचण्ड (प्रातिपदिक) + पवन (प्रातिपदिक)
Formकर्मधारय-समास; पुंलिङ्ग, तृतीया-विभक्ति (करण), बहुवचन
सर्वतःon all sides
सर्वतः:
Adhikarana (अधिकरण)
TypeIndeclinable
Rootसर्वतः (अव्यय)
Formअव्यय; सर्वदिक्/परितोवाचक (everywhere)
परिवर्तितम्whirled/turned around
परिवर्तितम्:
Karma (कर्म)
TypeAdjective
Rootपरि + वृत् (धातु) + त (कृत् प्रत्यय)
Formभूतकृदन्त (क्त/त), नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; passive sense: turned about