Shloka 50
गङ्गानयनम् (Gaṅgānayana) — “The Bringing/Leading of the Gaṅgā”
Devanagari script
ववुश्च परुषा वाता रजोव्याप्ता महारवाः / मन्दरश्मिरशीतांशुरभूतसंरक्तमण्डलः
Transliteration
vavuśca paruṣā vātā rajovyāptā mahāravāḥ / mandaraśmiraśītāṃśurabhūtasaṃraktamaṇḍalaḥ
Translation
荒々しい風が吹き、塵に満ちた恐るべき轟きが起こった。柔らかな光の月も、血のように赤い輪を帯びて現れた。
Word by Word
ववुःblew
ववुः:
क्रिया (Kriyā/क्रिया)
TypeVerb
Rootवा (धातु)
Formलिट् (Perfect), प्रथमपुरुष (3rd), बहुवचन (Plural)
चand
च:
समुच्चय (Samuccaya/समुच्चय)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formसमुच्चय-बोधक अव्यय (conjunction)
परुषाःharsh
परुषाः:
कर्तृ-विशेषण (Karta-viśeṣaṇa)
TypeAdjective
Rootपरुष (प्रातिपदिक)
FormMasculine, Nominative (1st), Plural; agrees with ‘वाताः’
वाताःwinds
वाताः:
कर्ता (Karta/कर्ता)
TypeNoun
Rootवात (प्रातिपदिक)
FormMasculine, Nominative (1st), Plural
रजः-व्याप्ताःfilled with dust
रजः-व्याप्ताः:
कर्तृ-विशेषण (Karta-viśeṣaṇa)
TypeAdjective
Rootरजस् (प्रातिपदिक) + व्याप्त (प्रातिपदिक; √आप् + वि, क्त)
Formतत्पुरुष-समास; क्त-प्रत्ययान्त; Masculine, Nominative (1st), Plural; ‘pervaded with dust’
महा-रवाःloud-roaring
महा-रवाः:
कर्तृ-विशेषण (Karta-viśeṣaṇa)
TypeAdjective
Rootमहा (प्रातिपदिक) + रव (प्रातिपदिक)
Formकर्मधारय-समास; Masculine, Nominative (1st), Plural; agrees with ‘वाताः’
मन्द-रश्मिःthe one with dim rays
मन्द-रश्मिः:
कर्ता (Karta/कर्ता)
TypeNoun
Rootमन्द (प्रातिपदिक) + रश्मि (प्रातिपदिक)
Formकर्मधारय-समास; Masculine, Nominative (1st), Singular
अशीतांशुःthe moon
अशीतांशुः:
कर्ता (Karta/कर्ता)
TypeNoun
Rootअशीत (प्रातिपदिक) + अंशु (प्रातिपदिक)
Formतत्पुरुष-समास; Masculine, Nominative (1st), Singular; epithet of the Moon (‘cool-rayed’)
अभूतbecame
अभूत:
क्रिया (Kriyā/क्रिया)
TypeVerb
Rootभू (धातु)
Formलुङ् (Aorist/अद्यतनभूत), प्रथमपुरुष (3rd), एकवचन (Singular)
संरक्त-मण्डलःhaving a reddened disc
संरक्त-मण्डलः:
कर्तृ-विशेषण (Karta-viśeṣaṇa)
TypeAdjective
Rootसंरक्त (प्रातिपदिक; √रञ्ज् + सम्, क्त) + मण्डल (प्रातिपदिक)
Formकर्मधारय-समास; क्त-प्रत्ययान्त; Masculine, Nominative (1st), Singular; agrees with ‘अशीतांशुः’