Brahmanda Purana — Anushanga Pada, Shloka 25
यज्ञसमापन-दक्षिणा-आवभृथस्नान-वर्णनम्
Completion of the Sacrifice, Gifts, and Avabhṛtha Bath
Devanagari script
स तेन सहितः श्रीमान्सुत्दृद्भिश्च नृपोत्तमः / भार्याभ्यामनुरूपाभ्यां रममाणो ऽवसच्चिरम्
Transliteration
sa tena sahitaḥ śrīmānsutdṛdbhiśca nṛpottamaḥ / bhāryābhyāmanurūpābhyāṃ ramamāṇo 'vasacciram
Translation
その吉祥に満ちた最上の王は、彼と堅き王子たちを伴い、ふさわしい二人の妃とともに歓びつつ久しく住まった。
Word by Word
सःhe
सः:
कर्ता (Karta)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन
तेनwith that/with him
तेन:
सहकारक/करण (Instrument/with that)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग/नपुंसकलिङ्ग, तृतीया (3rd/Instrumental), एकवचन
सहितःaccompanied
सहितः:
कर्तृविशेषण (Qualifier of subject)
TypeAdjective
Rootसहित (कृदन्त-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; क्त-प्रत्ययान्त (PPP) √सह/सह् (to accompany) अर्थे ‘accompanied’
श्रीमान्prosperous/glorious
श्रीमान्:
कर्तृविशेषण
TypeAdjective
Rootश्रीमत् (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; मतुप्-प्रत्ययान्त (possessive)
सुदृढ्भिःwith firm/strong (ones)
सुदृढ्भिः:
करण/सह (Instrument/with)
TypeAdjective
Rootसुदृढ (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग/नपुंसकलिङ्ग, तृतीया, बहुवचन; (पाठभेदः: ‘सुदृढैः’)
चand
च:
सम्बन्ध
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formसमुच्चय (conjunction)
नृपोत्तमःthe best of kings
नृपोत्तमः:
कर्ता (Apposition to subject)
TypeNoun
Rootनृप + उत्तम (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; समासः—तत्पुरुष: नृपाणाम् उत्तमः (best of kings)
भार्याभ्याम्with (his) two wives
भार्याभ्याम्:
सह (Saha/Accompaniment)
TypeNoun
Rootभार्या (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, तृतीया (3rd/Instrumental), द्विवचन (Dual)
अनुरूपाभ्याम्suitable/compatible
अनुरूपाभ्याम्:
सहकारकविशेषण
TypeAdjective
Rootअनुरूप (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, तृतीया, द्विवचन; भार्याभ्याम् इति विशेषणम्
रममाणःenjoying/sporting
रममाणः:
कर्तृविशेषण (Participial predicate)
TypeVerb
Rootरम् (धातु)
Formवर्तमानकाले शतृ-प्रत्ययान्त (present active participle), परस्मैपदी; पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन
अवसत्dwelt/lived
अवसत्:
क्रिया (Verb)
TypeVerb
Rootवस् (धातु)
Formलङ् (Imperfect), प्रथमपुरुष, एकवचन; परस्मैपदम्; उपसर्गः—अव (down/at)
चिरम्for a long time
चिरम्:
क्रियाविशेषण (Time adverb)
TypeIndeclinable
Rootचिरम् (अव्यय)
Formकालवाचक-अव्यय (temporal adverb)