Shloka 74
हिरण्यकशिपुजन्म-तपः-वरप्रभावः
Birth, Austerity, and Boon-Power of Hiraṇyakaśipu
Devanagari script
तदं तरमनुप्राप्य गर्भं हेतारमाहवे / भिन्नवानहमेतं ते बहुधा क्षन्तुमर्हसि
Transliteration
tadaṃ taramanuprāpya garbhaṃ hetāramāhave / bhinnavānahametaṃ te bahudhā kṣantumarhasi
Translation
その隙を得て、戦いの因となる胎児のもとへ至り、これを幾つにも裂いた。どうか幾重にも赦してほしい。
Word by Word
तदाthen
तदा:
क्रियाविशेषण (Adverbial)
TypeIndeclinable
Rootतदा (अव्यय)
Formकालवाचक-अव्यय (temporal adverb)
अन्तरम्the interval/inside
अन्तरम्:
कर्म/देश (Karma/Goal)
TypeNoun
Rootअन्तर (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (Accusative), एकवचन; ‘अन्तरम्’ = interval/inside
अनुप्राप्यhaving reached
अनुप्राप्य:
पूर्वक्रिया (Pūrvakriyā/Absolutive)
TypeVerb
Rootअनु+प्राप् (धातु)
Formक्त्वान्त (Gerund/Absolutive), अव्ययभाव; उपसर्गः अनु-
गर्भम्the embryo
गर्भम्:
कर्म (Karma/Object)
TypeNoun
Rootगर्भ (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन
हेतारम्the cause/agent
हेतारम्:
कर्म (Karma/Object)
TypeNoun
Rootहेतृ (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन
आहवेin battle
आहवे:
अधिकरण (Adhikaraṇa/Location)
TypeNoun
Rootआहव (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, सप्तमी (Locative), एकवचन
भिन्नवान्having split
भिन्नवान्:
कर्ता (Karta/Subject)
TypeVerb
Rootभिद् (धातु)
Formक्तवतु-प्रत्ययान्त (Perfect participle), पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; कर्तरि प्रयोगः
अहम्I
अहम्:
कर्ता (Karta/Subject)
TypeNoun
Rootअस्मद् (प्रातिपदिक)
Formउत्तमपुरुष-सर्वनाम, प्रथमा, एकवचन
एतम्this (one)
एतम्:
कर्म (Karma/Object)
TypeNoun
Rootएतद् (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; सर्वनाम
तेto/for you
ते:
सम्प्रदान/सम्बन्ध (Sampradāna/Relation)
TypeNoun
Rootयुष्मद् (प्रातिपदिक)
Formषष्ठी/चतुर्थी-एकवचन (Genitive/Dative Singular) ‘of/for you’
बहुधाin many ways
बहुधा:
क्रियाविशेषण (Adverbial)
TypeIndeclinable
Rootबहुधा (अव्यय)
Formप्रकारवाचक-अव्यय (adverb of manner)
क्षन्तुम्to forgive
क्षन्तुम्:
प्रयोजन (Purpose)
TypeVerb
Rootक्षम् (धातु)
Formतुमुन्-प्रत्ययान्त (Infinitive), अव्ययभाव
अर्हसिyou ought/are fit
अर्हसि:
क्रिया (Kriyā/Verb)
TypeVerb
Rootअर्ह् (धातु)
Formलट्-लकार (Present), परस्मैपद, मध्यमपुरुष, एकवचन