Shloka 9
Bhārgava-Charita: Rāma (Paraśurāma) Returns to Jamadagni’s Āśrama
Devanagari script
जयशब्दं नमःशब्दं प्रोच्चरद्भिर्द्विजात्मजैः / द्विजैश्च सत्कृतो रामः परं हर्षमुपागतः
Transliteration
jayaśabdaṃ namaḥśabdaṃ proccaradbhirdvijātmajaiḥ / dvijaiśca satkṛto rāmaḥ paraṃ harṣamupāgataḥ
Translation
二度生まれの子らが「ジャヤ」「ナマハ」と唱え、また二度生まれの者たちに丁重にもてなされて、ラーマはこの上ない歓喜に満たされた。
Word by Word
जयशब्दम्the cry ‘jaya’
जयशब्दम्:
कर्म (Karma; uttered object)
TypeNoun
Rootजय + शब्द (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया (2nd), एकवचन; तत्पुरुष-समास (जयस्य शब्दः)
नमःशब्दम्the word ‘namaḥ’
नमःशब्दम्:
कर्म (Karma; uttered object)
TypeNoun
Rootनमः + शब्द (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया (2nd), एकवचन; तत्पुरुष-समास (नमः-शब्दः)
प्रोच्चरद्भिःby (those) uttering aloud
प्रोच्चरद्भिः:
कर्ता (Karta; agent qualifier)
TypeVerb
Rootप्र + उद् + चर् (धातु) → प्रोच्चरत् (कृदन्त)
Formवर्तमानकाले शतृ-प्रत्ययान्त कृदन्त, पुंलिङ्ग, तृतीया (3rd), बहुवचन; ‘by those proclaiming/uttering’
द्विजात्मजैःby the sons of Brahmins
द्विजात्मजैः:
कर्ता (Karta; agent in passive)
TypeNoun
Rootद्विज + आत्मज (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, तृतीया (3rd), बहुवचन; तत्पुरुष-समास (द्विजस्य आत्मजः)
द्विजैःby Brahmins
द्विजैः:
कर्ता (Karta; agent in passive)
TypeNoun
Rootद्विज (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, तृतीया (3rd), बहुवचन
चand
च:
समुच्चय (Coordination)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formअव्यय (conjunction): ‘and’
सत्कृतःhonoured
सत्कृतः:
विशेषण (Viśeṣaṇa of रामः)
TypeAdjective
Rootसत् + कृत (प्रातिपदिक; PPP from कृ)
Formभूतकर्मणि कृदन्त (PPP), पुंलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन; ‘honoured’
रामःRama
रामः:
कर्ता (Karta)
TypeNoun
Rootराम (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन
परम्great
परम्:
विशेषण (Viśeṣaṇa)
TypeAdjective
Rootपर (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया (2nd), एकवचन; विशेषण (of harṣam)
हर्षम्joy
हर्षम्:
कर्म (Karma; attained object/state)
TypeNoun
Rootहर्ष (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया (2nd), एकवचन
उपागतःhaving attained
उपागतः:
क्रिया (Kriyā; predicative action)
TypeVerb
Rootउप + गम् (धातु) → उपागत (कृदन्त)
Formभूतकर्मणि कृदन्त (PPP), पुंलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन; कर्तरि प्रयोगार्थ (used predicatively): ‘having attained’