Brahmanda Purana — Anushanga Pada, Shloka 50
गणेश-एकदन्त-उत्पत्तिः (Origin of Gaṇeśa’s Single Tusk) / Bhārgava–Gaṇeśa Encounter
Devanagari script
एष रामो महाभागे वैष्णवः शैवतां गतः / गणेशो ऽयं शिवः साक्षाद्वैष्णवत्वं समास्थितः
Transliteration
eṣa rāmo mahābhāge vaiṣṇavaḥ śaivatāṃ gataḥ / gaṇeśo 'yaṃ śivaḥ sākṣādvaiṣṇavatvaṃ samāsthitaḥ
Translation
幸いなる方よ。このラーマはヴィシュヌの帰依者でありながらシヴァの境地に至り、このガネーシャは—まさしくシヴァそのもの—ヴィシュヌへの信を身に帯びている。
Word by Word
एषःthis
एषः:
कर्ता (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootएषद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; निर्देश-सर्वनाम (demonstrative)
रामःRāma
रामः:
कर्ता (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootराम (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन
महाभागेO greatly fortunate (lady)
महाभागे:
सम्बोधन (Address/Vocative)
TypeNoun
Rootमहाभाग (प्रातिपदिक: महा + भाग)
Formस्त्रीलिङ्ग, सम्बोधन-विभक्ति (Vocative/सम्बोधन), एकवचन; कर्मधारय-समास (‘महान् भागः यस्याः’/‘highly fortunate’)
वैष्णवःa Vaiṣṇava
वैष्णवः:
विधेय (Predicate nominative)
TypeNoun
Rootवैष्णव (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन
शैवताम्Śaiva-ness / Śaiva state
शैवताम्:
कर्म (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootशैवता (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति (Accusative), एकवचन; भाववाचक (state/condition)
गतःhas gone to / has attained
गतः:
क्रियाविशेषण/विधेय (Predicative participle)
TypeVerb
Rootगम् (धातु)
Formकृत्-प्रत्यय: क्त (Past participle), पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; अर्थ: ‘प्राप्तः/गतः’
गणेशःGaṇeśa
गणेशः:
कर्ता (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootगणेश (प्रातिपदिक: गण + ईश)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुष (‘गणानाम् ईशः’)
अयम्this
अयम्:
कर्ता (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootइदम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; निर्देश-सर्वनाम
शिवःŚiva
शिवः:
विधेय (Predicate nominative)
TypeNoun
Rootशिव (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन
साक्षात्directly / indeed
साक्षात्:
क्रियाविशेषण (Adverbial)
TypeIndeclinable
Rootसाक्षात् (अव्यय)
Formअव्यय (adverb/particle)
वैष्णवत्वम्Vaiṣṇava-ness
वैष्णवत्वम्:
कर्म (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootवैष्णवत्व (प्रातिपदिक: वैष्णव + त्व)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; भाववाचक (abstract noun)
समास्थितःhas assumed / has attained
समास्थितः:
क्रियाविशेषण/विधेय (Predicative participle)
TypeVerb
Rootसम्-आ-स्था (धातु)
Formकृत्-प्रत्यय: क्त (Past participle), पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; अर्थ: ‘सम्यक् आस्थितः/प्राप्तः’