Adhyaya 38

Verse 1

इति श्रीब्रहामाण्डे महापुराणे वायुप्रोक्ते मध्यभागे तृतीय उपोद्धातपादे भर्गवचरिते सप्तत्रिंशत्तमो ऽध्यायः // ३७// वसिष्ठ उवाच अन्तर्द्धानं गते कृष्णे रामस्तु सुमहायशाः / समुद्रिक्तमथात्मानं मेने कृष्णानुभावतः

かくして『シュリー・ブラフマाण्ड・マハープラーナ』—ヴァーユの宣説—中篇第三ウポッダータ・パーダ、バールガヴァ行伝の第三十七章は終わる。ヴァシシュタは語った――クリシュナが姿を隠すと、偉名高きラーマは、クリシュナの威徳により己が身が大いに高ぶったと思った。

Verse 2

अकृतव्रणसंयुक्तः प्रदीप्ताग्निरिव ज्वलन् / समायातो भार्गवो ऽसीपुरीं महिष्मतीं प्रति

傷ひとつなき身にして、燃えさかる火のごとく輝きつつ、バールガヴァはアシプリー、マヒシュマティーの都へと至った。

Verse 3

यत्र पापहरा पुण्या नर्मदा सरितां वरा / पुनाति दर्शनादेव प्राणिनः पापिनो ह्यपि

そこには、諸河のうち最勝にして聖なるナルマダーが、罪を滅する流れとして在る。ひとたび拝するだけで、罪ある衆生さえも清められる。

Verse 4

पुरा त्रय हरेणापि निविष्टेन महात्मना / त्रिपुरस्य विनाशाय कृतो यत्नो महीपते

大地の王よ、昔、偉大なる魂をもつハリでさえ、堅く身を据えてトリプラ滅亡のために努めた。

Verse 5

तत्र किं वर्ण्यते पुण्यं नृणां देवस्वरूपिणाम् / सदृष्ट्वा नर्मदां भूप भर्गवः कुलनन्दनः

王よ、そこにいる神の姿を帯びた人々の功徳を、どうして語り尽くせようか。ナルマダーを見て、バールガヴァ—一族の誉れ—は歓喜した。

Verse 6

नमश्चकार सुप्रीतः शत्रुसाधनतत्परः / नमो ऽस्तु नर्मदे तुभ्यं हरदेहसमुद्भवे

敵を鎮めることに心を定めた彼は大いに喜び、礼拝して言った。「ハリの御身より生じたナルマダーよ、汝に帰命する。」

Verse 7

क्षिप्रं नाशय शत्रून्मे वरदा भव शोभने / इत्येवं स नमस्कृत्य नर्मदां पापनाशिनीम्

「麗しき御方よ、我が敵を速やかに滅し、授与者となり給え。」そう言って、罪を滅するナルマダーに礼拝した。

Verse 8

दूतं प्रस्थापयामास कार्त्तवीर्यार्जुनं प्रति / दूत राजात्वया वाच्यो यदहं वच्मि ते ऽनघ

それから彼はカルッタヴィーリヤ・アルジュナのもとへ使者を遣わし言った。「咎なき使者よ、我が告げる言葉をそのまま王に伝えよ。」

Verse 9

न संदेहस्त्वया कार्यो दूतः क्वापि न बध्यते / यद्बलं तु समाश्रित्य जमदग्निमुनिं नृपः

疑ってはならぬ。使者はどこでも縛られぬもの。かの力を頼みとして、王はジャマダグニ仙に赴いた。

Verse 10

तिरस्त्वं कृतवान्मूढ तत्पुत्रो योद्धुमागतः / शीघ्रं निर्गच्छ मन्दात्मन्युद्धं रामाय देहि तत्

愚か者よ、汝は彼を侮った。その子が戦いに来たのだ。卑小なる者よ、急ぎ出て、その戦いをラーマに委ねよ。

Verse 11

भार्गवं त्वं समासाद्य गच्छ लोकान्तरं त्वरा / इत्येवमुक्त्वा राजानं श्रुत्वा तस्य वचस्तथा

「バールガヴァたるラーマに対し、急ぎ他界へ赴け。」そう告げられ、王はその言葉をそのまま聞き取った。

Verse 12

शीघ्रमागच्छ भद्रं ते विलंबो नेह शस्यते / तेनैवमुक्तो दूतस्तु गतो हैहयभूपतिम्

急いで来よ、汝に吉祥あれ。ここでの遅れは誉れではない。そう告げられた使者はハイハヤ王のもとへ赴いた。

Verse 13

रामोदितं तत्सकलं श्रावयामास संसदि / स राजात्रेयभक्तस्तु महाबलपराक्रमः

彼は सभाにおいて、ラーマの語ったことを余すところなく伝えた。その王はアトレーヤに帰依し、大いなる力と武勇を備えていた。

Verse 14

चुक्रोध श्रुत्वा वाच्यं तद्दूतमुत्तरमावहत् / कार्त्तवीर्य उवाच मया भुजबलेनैव दत्तदत्तेन मेदिनी

その言葉を聞くや彼は憤り、使者に返答を携えさせて遣わした。カルッタヴィールヤは言った。「この大地は、ダッタの定めに従い、我が腕力によって得たものだ。」

Verse 15

जिता प्रसह्य भूपालान्बद्ध्वानीय निजं पुरम् / तद्बलं मयि वर्त्तेत युद्धं दास्ये तवाधुना

我は諸王を力ずくで打ち破り、縛して我が都へ連れ帰った。その勢いは我に属する。いま汝に戦を与えよう。

Verse 16

इत्युत्क्वा विससर्ज्जाशु दूतं हैहयभूपतिः / सेनाध्यक्षं समाहूय प्रोवाच वदतां वरः

そう言い終えると、ハイハヤ王はただちに使者を退けた。ついで軍の長を召し、弁舌に優れた王はこう告げた。

Verse 17

सज्जं कुरु महाभाग सैन्यं मे वीरसंमतः / योत्स्ये रामेण भृगुणा विलंबो मा भवत्विति

幸いなる者よ、勇士に認められし者よ。我が軍を整えよ。ブリグ族のラーマと戦う。遅れがあってはならぬ。

Verse 18

एवमुक्तो महावीरः सेनाध्यक्षः प्रतापनः / सैन्यं सज्जं विधायाशु चतुरङ्ग न्यवेदयत्

かく命じられると、武威ある大勇の軍司令は、ただちに四軍（象・馬・車・歩）を整え、王に備え成ったことを奏した。

Verse 19

सैन्यं सज्जं समाकर्ण्य कार्त्तवीर्यो नृपो मुदा / सूतोपनीतं स्वरथमारुरोह विशांपते

軍勢が整ったと聞いて、王カルッタヴィーリヤは喜悦し、御者が差し出した自らの戦車に乗り込み、民の主として進み出た。

Verse 20

तस्य राज्ञः समन्तात्तु सामन्ता मण्डलेश्वराः / अनेकाक्षौहिणीयुक्ताः परिवार्योपतस्थिरे

その王の周囲には、諸侯と地方の領主たちが、多くのアクシャウヒニー軍を率いて取り巻き、侍立した。

Verse 21

नागास्तु कोटिशस्तत्र हयस्यन्दनपत्तयः / असंख्याता महाराज सैन्ये सागरसन्निभे

大王よ！海のごときその軍勢には象が幾千万とおり、馬・戦車・歩兵は数え尽くせぬほどであった。

Verse 22

दृश्यन्ते तत्र भूपाला नानावंशसमुद्भवाः / महावीरा महाकाया नानायुद्धविशारदाः

そこには多くの王たちが、さまざまな王統より現れていた。皆、大勇にして巨躯、諸々の戦いに通暁していた。

Verse 23

नानाशस्त्रास्त्रकुशला नानावाहगता नृपाः / नानालङ्कारसंयुक्ता मत्ता दानविभूषिताः

その諸王は多種の武器・神兵に熟達し、さまざまな乗り物に乗っていた。多彩な装身具で飾られ、昂ぶる気勢に満ち、布施の徳によって輝いていた。

Verse 24

महामात्रकृतेद्देशा भान्ति नागा ह्यनेकशः / नानाज्ञातिसमुत्पन्ना हयाः पवनरंहसः

大官（マハーマートラ）により整えられた国々は輝き、象は数多く光り映えた。さまざまな氏族に生まれ、風のごとく疾走する馬もいた。

Verse 25

प्लवन्तो भान्ति भूपाल सादिभिः कृतशिक्षणाः / स्यन्दनानि सुदीर्घाणि जवनाश्वयुतानि च

王よ！騎手や御者に鍛えられた馬は、跳ね躍り走って見事であった。さらに、ヤヴァナの馬を繋いだ、ひときわ長大な戦車もあった。

Verse 26

चक्रनिर्घोषयुक्तानि प्रावृण्मेघोपमानि च / पदातयस्तु राजन्ते खड्गचर्मधरा नृप

車輪の轟きを伴う戦車は、雨季の雲のようであった。王よ、剣と盾を携えた歩兵たちもまた、きらめいていた。

Verse 27

अहंपूर्वमहंपूर्वमित्यहंपूर्वकान्विताः / यदा प्रचलितं सैन्यं कार्त्तवीर्यार्जुनस्य वै

「我こそ先、我こそ先」と先陣を競う心に満ちて、カルッタヴィーリヤ・アルジュナの軍勢がまさに進発したとき。

Verse 28

तदा प्राच्छादितं व्योम रजसा च दिशो दश / नानावादित्रनिर्घोषैर्हयानां ह्रेषितैस्तथा

そのとき、塵が舞い上がって天空と十方は覆われ、さまざまな楽器の轟きと馬のいななきが響き渡った。

Verse 29

गजानां बृंहितै राजन्व्याप्तं गगनमण्डलम् / मार्गे ददर्श राजेन्द्रो विपरीतानि भूपते

王よ、象たちの咆哮によって天の円蓋は満ちわたり、道中に王の中の王は、地の主よ、逆なる不吉の兆しを見た。

Verse 30

शकुनानि रणे तस्य मृत्युदौत्यकराणि च / मुक्तकेशां छिन्ननासां रुदतीं च दिगंबराम्

その戦場には死の使いのごとき凶兆が現れ、また髪をほどき鼻を断たれ、泣き叫ぶディガンバラ（裸身）の女も見えた。

Verse 31

कृष्णवस्त्रपरीधानां वनितां स ददर्श ह / कुचैलं पतितं भग्नं नग्नं काषायवाससम्

彼は黒衣をまとった女を見、また汚れた衣が落ち破れ、裸の者、そして赭色（カシャーヤ）の衣を着る者をも見た。

Verse 32

अङ्गहीनं ददर्शासौ नरं दुःशितमानसम् / गोधां च शशकं शल्यं रिक्तकुम्भं सरीमृपम्

彼は四肢を欠き心の濁った男を見、またオオトカゲ、兎、シャリヤ（棘または矢）、空の壺、そして水の獣をも見た。

Verse 33

कार्पासं कच्छपं तैलं लवणं चास्थिखण्डकम् / स्वदक्षिणे शृगालं च कुर्वन्तं भैर्वं रवम्

彼は綿、亀、油、塩、骨片を見、さらに右手にはバイラヴァのごとき恐ろしい声を上げる山犬（ジャッカル）を見た。

Verse 34

रोगिणं पुंल्कसं चैव वृषं च श्येनभल्लुकौ / दृष्ट्वापि प्रययौ योद्धुं कालपाशावृतो हझात्

病者とプムルカサ、牡牛、さらに鷹と熊を見てもなお、彼は戦いへと赴いた。まるで時神カーラの縄に覆われ、抗えぬかのように。

Verse 35

नर्मदोत्तरतीरस्थो ह्यकृतव्रणसंयुतः / वटच्छायासमासीनो रामो ऽपश्यदुपागतम्

ナルマダー河の北岸で、傷ひとつないラーマはバニヤンの木陰に座し、近づいて来る者を見た。

Verse 36

कार्त्तवीर्यं नृपवरं शतकोटिनृपान्वितम् / सहस्राक्षौहिणीयुक्तं दृष्ट्वा बभूव ह

無数の王たちに囲まれ、千のアクシャウヒニー軍を備えた最上の王カルッタヴィールヤを見て、彼は驚愕した。

Verse 37

अद्य मे सिद्धिमायातं कार्यं चिरसमीहितम् / यद्दृष्टिगोचरो जातः कार्तवीर्यो नृपाधमः

今日、久しく望んだ事は成就した。卑しき王カルッタヴィールヤが、ついに我が視界に入ったのだから。

Verse 38

इत्येवमुक्त्वा चोत्थाय धृत्वा परशुमायुधम् / व्यञ्जृभतारिनाशायसिंहः क्रुद्धो यथा तथा

そう言い終えると立ち上がり、武器としてパラシュ（斧）を執った。敵を滅ぼさんと、怒れる獅子のごとく咆哮した。

Verse 39

दृष्ट्वा समुद्यतं रामं सैनिकानां वधाय च / चकंपिरे भृशं सर्वे मृत्योरिव शरीरिणः

兵を討たんと立ち上がるラーマを見て、身ある者は皆、死神を前にしたかのように激しく震えた。

Verse 40

स यत्र यत्रानिलरंहसं भृगुश्चिक्षेप रोषेण युतः परश्वधम् / ततस्ततश्छिन्नभुजोरुकङ्घरा नागा हयाः शूरनरा निपेतुः

怒りに満ちたブリグの末裔が、風の速さで戦斧を投げるところ、そこかしこで腕や腿や肩を断たれた象・馬・勇士が倒れ伏した。

Verse 41

यथा गजेन्द्रो मदयुक्समन्ततो नालं वनं भर्द्दयति प्रधावन् / तथैव रामो ऽपि मनोनिलौजा विमर्द्दयामास नृपस्य सेनाम्

発情して猛り走る象王が四方の葦原を踏み荒らすように、心の風のごとく迅猛なラーマは王の軍勢を蹂躙した。

Verse 42

दृष्ट्वा तमित्थं प्रहरन्तमोजसा रामं रणे शस्त्रभृतां वरिष्ठम् / उद्यम्य चापं महदास्थितो रथं सृज्यं च कृत्वा किलमन्स्यराजः

戦場で武器を執る者の中でも最上のラーマがこのように猛威を振るうのを見て、マーンスヤ王は大弓を取り、戦車に乗り、矢を放たんと構えた。

Verse 43

आकृष्य वाणाननलोग्रतेजसः समाकिरन्भार्गवमाससाद / दृष्ट्वा तमायान्तमथो महात्मा रामो गृहीत्वा धनुषं महोग्रम्

火のごとく猛き光を放つ矢を引き絞り、彼はバーर्गヴァに矢の雨を浴びせて迫った。来たるのを見た大いなるラーマは、極めて猛威ある弓を手に取った。

Verse 44

वायव्यमस्त्रं विदधे रुषाप्लुतो निवारयन्मङ्गलबाणवर्षम् / स चापि राजातिबलो मनस्वी ससर्ज रामाय तु पर्वतास्त्रम्

怒りに満ちて彼はヴァーユ（風神）のアストラを発し、吉祥の矢の雨を退けた。すると剛力で不屈の王は、ラーマに向けて山岳のアストラを放った。

Verse 45

तस्तंभ तेनातिबलं तदस्त्रं वायव्यमिष्वस्त्रविधानदक्षः / रामो ऽपि तत्रातिबलं विदित्वा तं मत्स्यराजं विविधास्त्रपूगैः

風神のアストラと矢のアストラの法に通じたラーマは、その強大なアストラを封じ止めた。相手の猛威を見て取り、ラーマはマツヤ王に多種多様なアストラを浴びせた。

Verse 46

किरन्तमाजौ प्रसभं सुमोच नारायणास्त्रं विधिमन्त्रयुक्तम् / नारायणास्त्रे भृगुणा प्रयुक्ते रामेण राजन्नृपतेर्वधाय

戦場で猛然と矢を降らせる者に向け、ラーマは儀軌と真言を伴うナーラーヤナ・アストラを放った。王よ、ブリグより授かったそのナーラーヤナ・アストラをもって、ラーマはその王を討たんとした。

Verse 47

दिशस्तु सर्वाः सुभृशं हि तेजसा प्रजज्वलुर्मत्स्यपतिश्चकंपे / रामस्तु तस्याथ विलक्ष्य कम्पं बाणैश्चतुर्भिर्निजघान वाहान्

その光威により四方は激しく燃え立ち、マツヤの主は震えた。ラーマはその震えを見て取り、四本の矢でその乗り物（駕・騎獣）を射倒した。

Verse 48

शरेण चैकेन ध्वजं महात्मा चिच्छेद चापं च शरद्वयेन / बाणेन चैकेन प्रसह्य सारथिं निपात्य भूमौ रथमार्द्दयत्त्रिभिः

その大士は一本の矢で旗を断ち、二本の矢で弓をも断ち切った。さらに一本の矢で御者を力ずくで地に落とし、三本の矢で戦車を粉砕した。

Verse 49

त्यक्त्वा रथं भूमिगतं च मङ्गलं परश्वधेनाशु जघान मूर्द्धनि / स भिन्नशीर्षो रुधिरं वमन्मुहुर्मर्च्छामवाप्याथ ममार च क्षणात्

戦車を捨てて地に立ち、彼は斧でマンガラの頭を素早く打ち砕いた。頭が割れ、何度も血を吐きながら、彼は気絶し、瞬く間に息絶えた。

Verse 50

तत्सैन्यमस्त्रेण च संप्रदग्धं विनाशमायादथ भस्मसात्क्षणात् / तस्मिन्निपतिते राज्ञि चन्द्रवंशसमुद्भवे

彼の軍隊は武器によって焼き尽くされ、一瞬にして灰となり滅び去った。月の王朝に生まれたその王が倒れた時……

Verse 51

मङ्गले नृपतिश्रेष्ठे रामो हर्षमुपागतः

王の中の王であるマンガラが倒れた時、ラーマは喜びに満たされた。