Shloka 76
Reṇukā-vilāpa and the Aftermath of Jamadagni’s Slaying (अर्जुनोपाख्यान-प्रसङ्गः)
Devanagari script
साक्षाद्भक्तो महात्मा च तद्वधे पातकं भवेत् / एवमुक्त्वा महाराज स भृगुर्ब्रह्मणः सुतः / यथागतं ययौ विद्वान्भविष्यत्कालपर्ययात्
Transliteration
sākṣādbhakto mahātmā ca tadvadhe pātakaṃ bhavet / evamuktvā mahārāja sa bhṛgurbrahmaṇaḥ sutaḥ / yathāgataṃ yayau vidvānbhaviṣyatkālaparyayāt
Translation
彼はまさしくバクタであり大いなる聖者である。彼を殺せば罪となる。そう告げて、大王よ、ブラフマーの子である賢者ブリグは、未来の時の転変を知り、来たときのままに去っていった。
Word by Word
साक्षात्directly
साक्षात्:
Visheshana (विशेषण/क्रियाविशेषण)
TypeIndeclinable
Rootसाक्षात् (अव्यय)
Formअव्यय (adverb: directly/in person)
भक्तःdevotee
भक्तः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootभक्त (प्रातिपदिक; √भज् क्त)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; भाववाचक/व्यक्तिवाचक
महात्माgreat soul
महात्मा:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootमहात्मन् (प्रातिपदिक: महा+आत्मन्)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन
चand
च:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formसमुच्चयार्थक-अव्यय (conjunction: and)
तत्-वधेin his killing
तत्-वधे:
Adhikarana (अधिकरण)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक) + वध (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, सप्तमी (7th/Locative), एकवचन; ‘तस्य वधे’ (in the killing of him)
पातकम्sin
पातकम्:
Karya/Phala (फल/कार्य)
TypeNoun
Rootपातक (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन; अत्र प्रथमा (predicate noun)
भवेत्would be/should occur
भवेत्:
Kriya (क्रिया)
TypeVerb
Rootभू (धातु)
Formविधिलिङ् (Optative), प्रथमपुरुष, एकवचन; परस्मैपद
एवम्thus
एवम्:
Kriya-visheshana (क्रियाविशेषण)
TypeIndeclinable
Rootएवम् (अव्यय)
Formअव्यय (adverb: thus)
उक्त्वाhaving said
उक्त्वा:
Purvakala-kriya (पूर्वकाल-क्रिया)
TypeVerb
Rootवच् (धातु)
Formक्त्वान्त (absolutive/gerund), ‘उक्त्वा’ (having said)
महाराजO great king
महाराज:
Sambodhana (सम्बोधन)
TypeNoun
Rootमहाराज (प्रातिपदिक: महा+राजन्)
Formपुंलिङ्ग, सम्बोधन (Vocative), एकवचन
सःhe
सः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन
भृगुःBhrigu
भृगुः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootभृगु (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन
ब्रह्मणःof Brahmā
ब्रह्मणः:
Shashthi-sambandha (षष्ठी-सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootब्रह्मन् (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग/नपुंसकलिङ्ग, षष्ठी, एकवचन
सुतःson
सुतः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootसुत (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन
यथा-आगतम्as (he had) come; in the same way
यथा-आगतम्:
Kriya-visheshana (क्रियाविशेषण)
TypeIndeclinable
Rootयथा (अव्यय) + आगत (प्रातिपदिक; √गम् क्त)
Formअव्ययीभाव-समास; अव्ययवत् प्रयोगः (adverbial: as he had come)
ययौwent
ययौ:
Kriya (क्रिया)
TypeVerb
Rootया/इ (धातु)
Formलिट् (Perfect), प्रथमपुरुष, एकवचन; परस्मैपद
विद्वान्the wise one
विद्वान्:
Karta-anvaya (कर्तृ-विशेषण)
TypeNoun
Rootविद्वस् (प्रातिपदिक; √विद् शतृ/वसुप्रत्यय)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; विशेषण (of भृगुः)
भविष्यत्-काल-पर्ययात्because of the change/turn of future time
भविष्यत्-काल-पर्ययात्:
Hetu/Apadana (हेतु/अपादान)
TypeNoun
Rootभविष्यत् (प्रातिपदिक) + काल (प्रातिपदिक) + पर्यय (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, पञ्चमी, एकवचन; ‘भविष्यतः कालस्य पर्ययात्’ (due to the turn of future time)