Brahmanda Purana — Anushanga Pada, Shloka 35
Reṇukā-vilāpa and the Aftermath of Jamadagni’s Slaying (अर्जुनोपाख्यान-प्रसङ्गः)
Devanagari script
भर्तृशोकपरिताङ्गी रेणुकापि दृढव्रता / पुत्रान्सर्वान्समाहूय त्विदं वचनमब्रवीत्
Transliteration
bhartṛśokaparitāṅgī reṇukāpi dṛḍhavratā / putrānsarvānsamāhūya tvidaṃ vacanamabravīt
Translation
夫を失った悲しみに身を包まれ、堅き誓いを守るレーヌカーは、すべての息子たちを呼び集めてこの言葉を告げた。
Word by Word
भर्तृ-शोक-परित-अङ्गीwhose body was covered/overwhelmed by grief for her husband
भर्तृ-शोक-परित-अङ्गी:
Karta (कर्ता)
TypeAdjective
Rootभर्तृ (प्रातिपदिक) + शोक (प्रातिपदिक) + परित (कृदन्त, √तन्/√तॄ?; here as past participial sense 'covered') + अङ्गिन्/अङ्गी (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), एकवचन; समासः—भर्तृशोकपरिताङ्गी = भर्तुः शोकः तेन परितानि अङ्गानि यस्याः (बहिर्वृत्त्या विशेषण-प्रयोगः)
रेणुकाRenukā
रेणुका:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootरेणुका (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), एकवचन
अपिalso/even
अपि:
Sambandha/Emphasis (सम्बन्ध/निपात)
TypeIndeclinable
Rootअपि (अव्यय)
Formअव्यय; निपात (particle), ‘also/even’
दृढ-व्रताfirm in her vow
दृढ-व्रता:
Karta (कर्ता)
TypeAdjective
Rootदृढ (प्रातिपदिक) + व्रत (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), एकवचन; कर्मधारयः—दृढं व्रतं यस्याः
पुत्रान्sons
पुत्रान्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootपुत्र (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया (2nd/Accusative), बहुवचन
सर्वान्all
सर्वान्:
Visheshana of Karma (कर्मविशेषण)
TypeAdjective
Rootसर्व (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया (2nd/Accusative), बहुवचन; विशेषणम् (qualifier)
सम्-आहूयhaving summoned
सम्-आहूय:
Kriya-viseshana (क्रियाविशेषण)
TypeVerb
Rootसम्-आ-√ह्वा (धातु)
Formक्त्वान्त (absolutive/gerund), अव्ययभाव; ‘having called/summoned’
तुindeed/but
तु:
Discourse particle (निपात)
TypeIndeclinable
Rootतु (अव्यय)
Formअव्यय; निपात (particle), contrast/emphasis ‘but/indeed’
इदम्this
इदम्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootइदम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (2nd/Accusative), एकवचन; सर्वनाम
वचनम्speech/words
वचनम्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootवचन (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (2nd/Accusative), एकवचन
अब्रवीत्said/spoke
अब्रवीत्:
Kriya (क्रिया)
TypeVerb
Root√ब्रू (धातु)
Formलङ् (Imperfect/Past), प्रथमपुरुष (3rd person), एकवचन; परस्मैपद