Shloka 32
Reṇukā-vilāpa and the Aftermath of Jamadagni’s Slaying (अर्जुनोपाख्यान-प्रसङ्गः)
Devanagari script
तस्मात्त्वं शोकमुत्सृज्य धैर्यमातिष्ट सांप्रतम् / नास्त्येव नूनमायातमतिक्रान्तस्य वस्तुनः
Transliteration
tasmāttvaṃ śokamutsṛjya dhairyamātiṣṭa sāṃpratam / nāstyeva nūnamāyātamatikrāntasya vastunaḥ
Translation
「それゆえ、悲しみを捨てて、今は勇気を持ちなさい。過ぎ去ったものが戻ってくることは、決してないのですから。」
Word by Word
तस्मात्therefore
तस्मात्:
Hetu (हेतु)
TypeIndeclinable
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formअव्यय; हेत्वर्थे (therefore)
त्वम्you
त्वम्:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootयुष्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formप्रथमा (Nominative/1st), एकवचन
शोकम्grief
शोकम्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootशोक (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया (Accusative/2nd), एकवचन
उत्सृज्यhaving abandoned
उत्सृज्य:
Pūrvakāla-kriyā (पूर्वकालक्रिया)
TypeVerb
Rootउत्-सृज् (धातु)
Formक्त्वान्त (Gerund/absolutive), अव्ययभाव (indeclinable participle)
धैर्यम्steadfastness/courage
धैर्यम्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootधैर्य (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (Accusative/2nd), एकवचन
आतिष्ठtake up/maintain
आतिष्ठ:
Kriyā (क्रिया)
TypeVerb
Rootआ-स्था (धातु)
Formलोट् (Imperative), परस्मैपद, मध्यमपुरुष (2nd person), एकवचन
सांप्रतम्now
सांप्रतम्:
Kriyāviśeṣaṇa (क्रियाविशेषण)
TypeIndeclinable
Rootसांप्रतम् (अव्यय)
Formअव्यय; कालवाचक क्रियाविशेषण (adverb of time: now)
नnot
न:
Nishedha (निषेध)
TypeIndeclinable
Rootन (अव्यय)
Formनिषेधार्थक अव्यय (negative particle)
अस्तिis/exists
अस्ति:
Kriyā (क्रिया)
TypeVerb
Rootअस् (धातु)
Formलट् (Present), परस्मैपद, प्रथमपुरुष, एकवचन
एवindeed/just
एव:
Avadhāraṇa (अवधारण)
TypeIndeclinable
Rootएव (अव्यय)
Formअव्यय; अवधारण (emphasis)
नूनम्surely
नूनम्:
Kriyāviśeṣaṇa (क्रियाविशेषण)
TypeIndeclinable
Rootनूनम् (अव्यय)
Formअव्यय; निश्चयार्थक (certainly)
आयातम्come/arrived
आयातम्:
Karta/Karma (contextual predicate)
TypeVerb
Rootआ-या (धातु)
Formभूतकृदन्त (Past passive participle/क्त), नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन
अतिक्रान्तस्यof what has passed/elapsed
अतिक्रान्तस्य:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeAdjective
Rootअति-क्रम् (धातु)
Formभूतकृदन्त (Past active participle/क्त), पुं/नपुंसक, षष्ठी (Genitive/6th), एकवचन; विशेषणम्
वस्तुनःof a thing/matter
वस्तुनः:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootवस्तु (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, षष्ठी (Genitive/6th), एकवचन