Brahmanda Purana — Anushanga Pada, Shloka 23
Reṇukā-vilāpa and the Aftermath of Jamadagni’s Slaying (अर्जुनोपाख्यान-प्रसङ्गः)
Devanagari script
शोकः सर्वेन्द्रियाणां हि परिशोषप्रदायकः / त्यज शोकं महाबाहो न तत्पात्रं भवदृशाः
Transliteration
śokaḥ sarvendriyāṇāṃ hi pariśoṣapradāyakaḥ / tyaja śokaṃ mahābāho na tatpātraṃ bhavadṛśāḥ
Translation
悲しみはまことに諸々の感官を枯らす。大いなる腕の者よ、嘆きを捨てよ。汝のような者はそれを受ける器ではない。
Word by Word
शोकःgrief
शोकः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootशोक (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; nominative singular masculine
सर्वेन्द्रियाणाम्of all the senses
सर्वेन्द्रियाणाम्:
Sambandha (सम्बन्ध/षष्ठी)
TypeNoun
Rootसर्व + इन्द्रिय (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, षष्ठी-विभक्ति, बहुवचन; genitive plural neuter; समासः—तत्पुरुष (सर्वाणि इन्द्रियाणि; all the senses)
हिindeed
हि:
Sambandha (सम्बन्ध/वाक्यसम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootहि (अव्यय)
Formअव्यय; emphasis/causal particle
परिशोषप्रदायकःcausing withering
परिशोषप्रदायकः:
Karta (कर्ता)
TypeAdjective
Rootपरि-शोष + प्रदायक (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; nominative singular masculine; समासः—तत्पुरुष (परिशोषं प्रददाति; causing desiccation/withering)
त्यजabandon
त्यज:
Kriyā (क्रिया)
TypeVerb
Rootत्यज् (धातु)
Formलोट्-लकार (imperative), मध्यमपुरुष, एकवचन; 2nd person singular
शोकम्grief
शोकम्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootशोक (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; accusative singular masculine
महाबाहोO mighty-armed one
महाबाहो:
Sambodhana (सम्बोधन)
TypeNoun
Rootमहाबाहु (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, सम्बोधन-विभक्ति, एकवचन; vocative; समासः—कर्मधारय (महान्तौ बाहू यस्य; mighty-armed)
नnot
न:
Pratiṣedha (प्रतिषेध)
TypeIndeclinable
Rootन (अव्यय)
Formनिषेध-अव्यय
तत्that
तत्:
Viśeṣaṇa (विशेषण)
TypeAdjective
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; nominative singular neuter; used adjectivally ‘that’
पात्रम्a fit vessel/recipient
पात्रम्:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootपात्र (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; nominative singular neuter
भवत्-दृशाःpeople like you
भवत्-दृशाः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootभवत् + दृश (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, बहुवचन; nominative plural masculine; समासः—बहुव्रीहि (भवता सदृशाः; those like you)