Adhyaya 26

Verse 1

इति श्रीब्रह्माण्डे महापुराणे वायुप्रोक्ते मध्यभागे तृतीय उपोद्धातपादेर्ऽजुनोपाख्याने भार्गवचरिते पञ्चविंशतितमो ऽध्यायः // २५// वशिष्ठ उवाच इति पृष्टस्तदा ताभ्यां रामो राजन्कृताञ्जलिः / तयोरकथयत्सर्वमात्मना यदनुष्ठितम्

かくして『シュリー・ブラフマाण्ड・マハープラーナ』、ヴァーユの説く中篇・第三序説、アルジュナ物語ならびにバールガヴァの事績における第二十五章である。ヴァシシュタは言った――王よ、そのとき二人に問われ、ラーマは合掌して、自ら行じ成し遂げた一切を余すところなく語った。

Verse 2

निदेशाद्वै कुलगुरोस्तपश्चरणमात्मनः / शंभोर्निदेशात्तीर्थानामटनं च यथाक्रमम्

氏族の師の命により自らの苦行を修し、またシャンブ（シヴァ）の命により、順序に従って諸ティールタ（聖地）を巡礼した。

Verse 3

तदाज्ञयैव दैत्यनां वधं चामरकारणात् / हरप्रसादादत्रापि ह्यकृतव्रणदर्शनम्

その命により、神々のためにダイティヤ族を討ち、さらにハラ（シヴァ）の恩寵によって、ここにおいても彼には傷痕ひとつ現れなかった。

Verse 4

एतत्सर्वमशेषेण यदन्यच्चात्मना कृतम् / कथयामास तद्रामः पित्रोः संप्रीयमाणयोः

これら一切と、なお自ら成した他のことも、ラーマは余すところなく語った。父母の二人はそれを聞いていよいよ喜びに満たされた。

Verse 5

तौ च तेनोदितं सर्वं श्रुत्वा तत्कर्म विस्तरम् / हृष्टौ हर्षान्तरं भूयो राजन्नाप्नुवतावुभौ

王よ、彼が語った行いの詳細をすべて聞き終えると、二人は歓喜し、さらにいっそう深い喜びを得た。

Verse 6

एवं पित्रोर्महाराज शुश्रूषां भृगुपुङ्गवः / प्रकुर्वंस्तद्विधेयात्मा भ्रातॄणां चाविशेषतः

大王よ、ブリグ族の俊傑はこのように父母に仕え、従順なる心をもって、兄弟たちにも差別なく等しく接していた。

Verse 7

एतस्मिन्नेव काले तु कदाचिद्धैहयेश्वरः / इत्येष मृगयां गान्तुं चतुरङ्गबलान्वितः

まさにその頃、ある日、ハイハヤの王は四軍（象・馬・戦車・歩兵）を従えて狩猟に出ようとした。

Verse 8

संरज्यमाने गगने बन्धूककुसुमारुणैः / ताराजालद्युतिहरैः समन्तादरुणांशुभिः

大空は四方に、バンドゥーカの花のように紅い曙光で染まり、その赤い光が星々の網の輝きを奪っていった。

Verse 9

मन्दं वीजति प्रोद्धूतकेतकीवनराजिभिः / प्राभातिके गन्धवहे कुमुदाकरसंस्पृशि

暁の香りを運ぶ風がそよそよと吹き、散り広がるケータキーの林の薫りを携えて、クムダの池をそっと撫でた。

Verse 10

वयांसि नर्मदातीरतरुनीडाश्रयेषु च / व्याहरन्स्वाकुला वाचो मनःश्रोत्रसुखावहाः

ナルマダー河畔の木々の巣に宿る鳥たちはさえずり、その弾む甘い声は心にも耳にも安らぎをもたらした。

Verse 11

नर्मदातीरतीर्थं तदवतीर्याघहारिणि / तत्तोये मुनिवृन्देषु गृणात्सुब्रह्म शाश्वतम्

罪を滅するナルマダー河畔のティールタに降り立ち、その聖水の中で、仙人たちの群れのただ中にて、スブラフマの永遠の讃歌を唱えた。

Verse 12

विधिवत्कृतमैत्रेषु सन्निवृत्य सरित्तटात् / आशमं प्रति गच्छत्सु मुनिमुख्येषु कर्मिषु

法にかなって和合の作法を成し遂げ、川辺から引き返すと、行に励む上首の仙人たちはアーシュラマへ向かって進んだ。

Verse 13

प्रत्येकं वीरपत्नीषु व्यग्रासु गृहकर्मसु / होमार्थं मुनिकल्पाभिर्दुह्यमानासु धेनुषु

勇士たちの妻はそれぞれ家の務めに忙しく、ホーマのために、仙女のごとき女たちが牝牛を搾乳していた。

Verse 14

स्थाने मुनिकुमारेषु तं दोहं हि नयत्सु च / अग्निहोत्राकुले जाते सर्वभूतसुखावहे

仙人の子らがその搾乳をそれぞれの場所へ運ぶと、アグニホートラの場はにわかに賑わい、あらゆる生きものに安楽をもたらした。

Verse 15

विकसत्सु सरोजेषु गायत्सु भ्रमरेषु च / वाशत्सु नीडान्निष्पत्य पतत्रिषु समन्ततः

蓮華はほころび、蜂は歌うように羽音を立て、四方では巣を出た鳥たちが声高くさえずっていた。

Verse 16

अनति व्यग्रमत्तेभतुरङ्गरथगामिनाम् / गात्राल्हादविवर्द्धन्यां वेलायां मन्दवायुना

そよ風とともに、身を歓ばせる時が訪れた。狂れる象や馬、戦車の忙しい進みも、しだいに和らいだ。

Verse 17

गच्छत्सु चाश्रमोपान्तं प्रसूनजलहारिषु / स्वाध्या यदक्षैर्बहुभिरजिनांबरधारिभिः

花と水を携える者が庵の近くへ向かうと、多くの鹿皮をまとう修行者たちはスヴァーディヤーヤに没し、数珠の珠を繰っていた。

Verse 18

सम्यक् प्रयोज्यमानेषु मन्त्रेषूच्चावचेषु च / प्रैषेषूच्चार्यमाणेषु हूयमानेषु वह्निषु

高低の調べをもつ諸マントラが正しく用いられ、プライシャの呼びかけが唱えられ、祭火には供物が投じられていた。

Verse 19

यथा वन्मन्त्रतन्त्रोक्तक्रियासु विततासु च / ज्वलदग्निशिखाकारे तमस्तपनतेजसि

森でマントラとタントラに説かれた作法が広く行われるように、燃え立つ火焔のごとき光が闇を灼いて払い去った。

Verse 20

प्रतिहत्य दिशः सर्वा विवृण्वाने च मेदिनीम् / सवितर्युदयं याति नैशे तमसि नश्यति

四方の闇を押し退けて大地をあらわし、サヴィトリ（太陽）の昇りへと進むと、夜の闇は消え失せる。

Verse 21

तारकासु विलीनासु काष्ठासु विमलासु च / कृतमैत्रादिको राजा मृगयां हैहयेश्वरः

星々が没し、林の木々が清らかとなるとき、友愛などの務めを果たしたハイハヤの主たる王は、狩猟へと出立した。

Verse 22

निर्ययौ नगरात्तस्मात्पुरोहितसमन्वितः / बलैः सर्वैः समुदितैः सवाजिरथकुञ्जरैः

王は祭官（プurohita）を伴いその都を出た。馬・戦車・戦象を備えた全軍がことごとく集結していた。

Verse 23

सचिवः सहितः श्रीमान् सवयोभिश्च राजभिः / महता बलभारेण नमयन्वसुधातलम्

栄光ある王は大臣たちと同世代の諸王を伴い、巨大な軍勢の重みで大地の面をも押し下げるかのように進んだ。

Verse 24

नादयन्रथघोषेण ककुभः सर्वतो नृपः / स्वबलौघपदक्षेपप्रक्षुण्णावनिरेणुभिः

王は戦車の轟きで四方を鳴り響かせ、軍勢の踏みしめる足取りが巻き上げた土煙が大地を覆った。

Verse 25

ययौ संच्छादयन्व्योम विमानशतसंकुलम् / संप्रवश्य वनं घोरं विन्ध्योद्रेर्बलसंचयैः

彼は進み、百のヴィマーナが群がるかのように天空を覆い、ついでヴィンディヤ山の斜面に軍勢を集めて、恐るべき森へと踏み入った。

Verse 26

भृशं विलोलया मास समन्ताद्राजसत्तमः / परिवार्य वनं तत्तु स राजा निजसैनिकैः

その優れた王は、兵士たちと共にその森を包囲し、四方八方から激しく揺り動かした。

Verse 27

मृगान्नानाविधान्हिंस्रान्निजघान शितैः शरैः / आकर्णकृष्टकोदण्डयोधमुक्तैः शितेषुभिः

彼は、弓を耳まで引き絞った戦士たちが放つ鋭い矢で、様々な種類の獰猛な獣を殺した。

Verse 28

निकृत्तगात्राः शार्दूला न्यपतन्भुवि केचन / उदग्रवेगपादातखड्गखण्डितविग्रहाः

手足を切断された虎たちが地面に倒れ伏した。その体は、猛スピードで動く歩兵たちの剣によって切り裂かれていた。

Verse 29

वराहयूथपाः केचिद्रुधिरार्द्रा धरामगुः / प्रचण्डशाक्तिकोन्मुक्तशक्तिनिर्भिन्नमस्तकाः

猪の群れのリーダーたちの何頭かは、血にまみれて大地に倒れた。その頭は、猛々しい槍使いが放った槍によって貫かれていた。

Verse 30

मृगौघाः प्रत्यपद्यन्त पर्वता इव मेदिनीम् / नाराचा विद्धसर्वाङ्गाः सिंहर्क्षशरभादयः

ライオン、熊、シャラバ（伝説上の野獣）などの獣の群れが、全身を鉄の矢で射抜かれ、山のように大地に崩れ落ちた。

Verse 31

वसुधामन्वकीर्यन्त शोणितार्द्राः समन्ततः / एवं सवागुरैः कैश्चित्पतद्भिः पतितैरपि

大地は至る所で血に濡れた者たちで散乱していた。ある者は網と共に倒れかかり、ある者はすでに倒れていた。

Verse 32

श्वभिश्चानुद्रुतैः कैश्चिद्धावमानैस्तथा मृगैः / आत्तैर्विक्रोशमानैश्च भीतैः प्राणभयातुरैः

犬に追われて鹿たちは逃げ惑い、捕らえられた者は叫び声を上げ、恐怖に震え、命の危険に怯えていた。

Verse 33

युगापाये यथात्यर्थं वनमाकुलमाबभौ / वराहसिंहशार्दूलश्वाविच्छशकुलानि च

その森は、まるで時代の終わりのように極めて混沌として見え、猪、ライオン、虎、ヤマアラシ、そして野兎の群れで溢れていた。

Verse 34

चमरीरुरुगोमायुगवयर्क्षवृकान्बहून् / कृष्णसारान्द्वीपिमृगान्रक्तखड्गमृगानवि

ヤク、ルル鹿、ジャッカル、ガヤル、熊、多くの狼、ブラックバック、豹、そしてサイもいた。

Verse 35

विचित्राङ्गान्मृगानन्यान्न्यङ्कूनपि च सर्वशः / बालान्स्तनन्धयान्यूनः स्थविरान्मिथुनान्गणान्

様々な姿をした他の動物たち、至る所にいるニャンク鹿、幼獣、乳飲み子、老いた者、つがい、そして群れがいた。

Verse 36

निजघ्नुर्निशितैः शस्त्रैः शस्त्रवध्यान्हि सैनिकाः / एवं हत्वा मृगान् घोरान्हिंस्रप्रायानशेषतः

兵士たちは鋭い武器で、死に値する獣たちを殺しました。こうして、彼らは恐ろしく暴力的な動物たちを完全に駆除しました。

Verse 37

श्रमेण महता युक्ता बभूवुर्नृपसैनिकाः / मध्ये दिनकरे प्राप्ते ससैन्यः स तदा नृपः

王の兵士たちは激しい疲労に襲われました。太陽が中天に達したとき、軍隊を率いたその王は……

Verse 38

नर्मदां धर्मसंतप्तः पिपासुरगमच्छनैः / अवतीय ततस्तस्यास्तोये सबलवाहनः

……暑さに焼かれ、喉が渇いたまま、ゆっくりとナルマダ川へと向かいました。軍隊と乗り物と共にその水に降りて……

Verse 39

विजागाह शुभे राजा क्षुत्तृष्णापरिपीडितः / स्नात्वा पीत्वा च सलिलं स तस्याः सुखशीतलम्

……飢えと渇きに苦しむ王は、その吉祥な水に浸かりました。沐浴し、その心地よく冷たい水を飲んで……

Verse 40

बिसांकुराणि शुभ्राणि स्वादूनि प्रजघास च / विक्रीड्य तोये सुचिरमुत्तीर्य सबलो नृपः

……彼は白く甘い蓮の芽を食べました。水中で長い間遊んだ後、王は軍隊と共に上がってきました。

Verse 41

विशश्राम च तत्तीरे तरुखण्डोपमण्डिते / आलंबपाने तिग्मांशौ ससैन्यः सानुगो नृपः

王は軍勢と従者を伴い、木立に飾られたその岸辺で、鋭い光の太陽が沈もうとする時に憩った。

Verse 42

निश्चक्राम पुरं गन्तुं विन्ध्याद्रिवनगह्वरात् / स गच्छन्नेव ददृशे नर्मदा तीरमाश्रितम्

彼はヴィンドゥヤ山の森深い谷から都へ向けて出立し、歩みのうちにナルマダー河の岸に寄り添う場所を目にした。

Verse 43

आश्रमं पुण्यशीलस्य जमदग्नेर्महात्मनः / ततो निवृत्य सैन्यानि दूरे ऽवस्थाप्य पार्थिवः

清らかな徳を備えた大聖ジャマダグニのアーシュラマを見て、王は引き返し、軍勢を遠くに留め置いた。

Verse 44

परिचारैः कतिपथैः सहितो ऽयात्तदाशमम् / गत्वा तदाश्रमं रम्यं पुरोहितसमन्वितः

王は祭官（プローヒタ）と数人の従者を伴ってそのアーシュラマへ赴き、麗しい庵に到って中へ入った。

Verse 45

उपेत्य मुनिशार्दूलं ननाम शिरसा नृपः / अभिनं द्याशषा तं वै जमदग्निर्नृपोत्तमम्

王は「牟尼の虎」たる聖仙に近づき、頭を垂れて礼拝した。するとジャマダグニはその最上の王を喜び迎えた。

Verse 46

पूजयामास विधिवदर्घपाद्यासनादिभिः / संभावयित्वा तां पूजां विहितां मुनिना तदा

そのとき彼は作法どおり、アルギャ（供水）・パーディヤ（洗足水）・座などを捧げて礼拝し、聖仙が定めたそのプージャーを敬虔に尊んだ。

Verse 47

निषसादासने शुभ्र पुरस्तस्य महामुनेः / तमासीनं नृपवरं कुशासनगतो मुनिः

彼は大聖仙の前で清らかな座に坐した。クシャ草の座に坐す牟尼は、その優れた王が着座したのを見た。

Verse 48

पप्रच्छ कुशलप्रश्नं पुत्रमित्रादिबन्धुषु / सह संकथयंस्तेन राज्ञा मुनिवरोत्तमः

彼は子や友や親族の安否を問うた。かくして最勝の聖者は王とともに語り合った。

Verse 49

स्थित्वा नातिचिरं कालमातिथ्यार्थं न्यमन्त्रयत् / ततः स राजा सुप्रीतो जमदग्नि मभाषत

しばらく留まったのち、彼はもてなしのために招いた。すると大いに満ち足りた王はジャマダグニに語りかけた。

Verse 50

महर्षे देहि मे ऽनुज्ञां गमिष्यामि स्वकं पुरम् / समग्रवाहनबलो ह्यहं तस्मान्महामुने

大聖仙よ、どうか許しを賜れ。われは自らの都へ帰らん。大牟尼よ、われは車乗と軍勢を整えてここにある。

Verse 51

कर्तु न शक्यमा तिथ्यं त्वया वन्याशिना वने / अथवा त्वं तपःशक्त्या कर्तुमातिथ्यमद्य मे

森で野の食に生きる汝には、もてなしを尽くすことは難しい。されど苦行の力により、今日わたしへの聖なる歓待を成し得よ。

Verse 52

शक्नोष्यपि पुरीं गन्तुं मामनुज्ञातुर्हसि / अन्यथा चेत्खलैः सैन्यैरत्यर्थं मुनिसत्तम

都へ行けるとしても、わたしの許しを得るがよい。さもなくば、悪しき軍勢によって甚だしい苦難が起ころう、最上の牟尼よ。

Verse 53

तपस्विनां भवेत्पीडा नियमक्षयकारिका / वसिष्ठ उवाच इत्येवमुक्तः स मुनिस्तं प्राहस्थीयतां क्षणम्

苦行者に加わる苦難は、その戒めを損なう。ヴァシシュタは言った—そう告げられると、その牟尼は彼に「しばし待て」と答えた。

Verse 54

सर्वं संपादयिथ्ये ऽहमातिथ्यं सानुगस्य ते / इत्युक्त्वाहूय तां दोग्ध्रीमुवाचायं ममातिथिः

汝と従者のために、もてなしのすべてを我が整えよう。そう言って乳を搾る女を呼び、「この者は我が客人である」と告げた。

Verse 55

उपाग तस्त्वया तस्मात्क्रियतामद्य सत्कृतिः / इत्युक्ता मुनिना दोग्ध्री सातिथेयमशेषतः / दुदोह नृपतेराशु यद्योग्यं मुनिगौरवात्

客人が汝のもとに来たのだから、今日こそ敬ってもてなせ。牟尼にそう告げられると、乳搾りの女は牟尼への尊崇ゆえ、客の供養にふさわしいものを王のために速やかに搾り出した。

Verse 56

अथाश्रमं तत्सुरराजसद्मनिकाशमासीद्भृगुपुङ्गवस्य / विभूतिभेदैरविचिन्त्यरुपमनन्यसाध्यं सुरभिप्रभावात्

そのとき、ブリグの大聖のアーシュラマは、神々の王インドラの宮殿に等しく見えた。さまざまな神威の差別によってその姿は思議を超え、聖なるスラビーの力により比類なく、他には成し得ぬものであった。

Verse 57

अनेकरत्नोज्ज्वलचित्रहेमप्रकाशमालापरिवीतमुच्चैः / पूर्णेन्दुशुभ्राभ्रविषक्तशृङ्गैः प्रासादसंघैः परिवीतमन्तः

その高きアーシュラマは無数の宝玉に輝き、妙なる黄金の光の花綱に取り巻かれていた。内には宮殿の群れがめぐり、その頂は満月のように白く、雲に寄り添っていた。

Verse 58

कांस्यारकूटारसताम्रहेमदुर्वर्णसौधो पलदारुमृद्भिः / पृथग्विमिश्रैर्भवनैरनेकैः सद्भासितं नेत्रमनोभिरामैः

そこは多くの住まいによって荘厳されていた。青銅・アラクータ・ラサ・銅・黄金、そしてさまざまな色の楼閣、またパラーシャの木と土で造られた家々が、別々にも交じり合っても並び、目にも心にも麗しかった。

Verse 59

महार्हरत्नोज्ज्वलहेमवेदिकानिष्कूटसोपानकुटीविटङ्ककैः / तुलाकपाटर्गलकुड्यदेहलीनिशान्तशालाजिरशोभितैर्भृशम्

そこは、貴重な宝玉に輝く黄金の壇、張り出し部、階段、庵、屋根の飾りによってことさらに荘厳であった。さらに、均整の取れた扉、閂、壁、敷居、静謐な広間と中庭が美しく整えられていた。

Verse 60

वलभ्यलिन्दाङ्गपाचारुतोरणैरदभ्रपर्यन्तचतुष्किकादिभिः / स्तंभेषु कुड्येषु च दिव्यरत्नविचित्रचित्रैः परिशोभमानैः

そのアーシュラマは、ヴァラビヤや廊、庭、麗しきトーラナ、さらに広い外縁をもつ四方亭などによって飾られていた。柱や壁には天上の宝玉で織りなされた奇妙な図像が輝き、いよいよ荘厳さを増していた。

Verse 61

उच्चावचै रत्नवरैर्विचित्रसुवर्णसिंहासनपीठिकाद्यैः / स भक्ष्यभोज्यादिभि रन्नपानैरुपेतभाण्डोपगतैकदेशैः

そこには、さまざまな上妙の宝石で飾られた、奇麗なる黄金の獅子座や台座などが高低に並び、また食すべき物・供される物、種々の食と飲み物が器とともに各所に整えられていた。

Verse 62

गृहैरमर्त्योचितसर्वसंपत्समन्वितैर्नेत्रमनो ऽभिरामैः / तस्याश्रमं सन्नगरोपमानं बभौ वधूभिश्चमनोहराभिः

不死の神々にふさわしいあらゆる富を備え、目にも心にも麗しい邸宅と、心奪う花嫁たちによって、彼のアーシュラマはまるで一つの都のように輝いた。