Shloka 15
Rāma’s Service to Parents and Departure to Visit the Paternal Grandparents
Pitāmaha-gṛha-gamana
Devanagari script
स्थित्वा नातिचिरं कालं तयोर्भूयो ऽप्यनुशय / अत्रागच्छ महाभाग क्षेमेणास्मद्दिदृक्षया
Transliteration
sthitvā nāticiraṃ kālaṃ tayorbhūyo 'pyanuśaya / atrāgaccha mahābhāga kṣemeṇāsmaddidṛkṣayā
Translation
あまり長くは留まらず、また戻って来なさい。幸いなる者よ、私たちはあなたに会いたいのだから、無事にここへ来なさい。
Word by Word
स्थित्वाhaving stayed
स्थित्वा:
Purvakala-kriya (पूर्वकालक्रिया)
TypeVerb
Rootस्था (धातु)
Formक्त्वान्त-अव्यय (Gerund), पूर्वकालिक क्रिया
नnot
न:
Pratishedha (प्रतिषेध)
TypeIndeclinable
Rootन (अव्यय)
Formनिषेध-अव्यय (negation particle)
अति-चिरम्too long
अति-चिरम्:
Kriya-vishesana (क्रियाविशेषण)
TypeIndeclinable
Rootअति (उपसर्ग/अव्यय) + चिर (प्रातिपदिक)
Formअव्ययीभावसमास; अव्ययत्वेन प्रयोगः (adverbial: excessively long)
कालम्time
कालम्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootकाल (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन
तयोःof those two
तयोः:
Sambandha (सम्बन्ध/षष्ठी)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formषष्ठी, द्विवचन
भूयःagain / further
भूयः:
Kriya-vishesana (क्रियाविशेषण)
TypeIndeclinable
Rootभूयस् (अव्यय/प्रातिपदिक-निष्पन्न)
Formपुनरर्थक-अव्यय (adverb: again/more)
अपिalso/even
अपि:
Nipata (निपात)
TypeIndeclinable
Rootअपि (अव्यय)
Formसम्भावना/समुच्चयार्थक-अव्यय (particle: also/even)
अनुशयfollow (them) / attend further
अनुशय:
Kriya (क्रिया)
TypeVerb
Rootअनु + शी (धातु)
Formलोट् (Imperative), मध्यमपुरुष, एकवचन; परस्मैपद; अर्थः—अनुशेते/अनुशयति इति ‘अनुशय’ (follow/lie after)
अत्रhere
अत्र:
Adhikarana (अधिकरण)
TypeIndeclinable
Rootअत्र (अव्यय)
Formदेशवाचक-अव्यय
आगच्छcome
आगच्छ:
Kriya (क्रिया)
TypeVerb
Rootगम् (धातु) उपसर्गः आ-
Formलोट् (Imperative), मध्यमपुरुष, एकवचन; परस्मैपद
महाभागO fortunate one
महाभाग:
Sambodhana (संबोधन)
TypeNoun
Rootमहा + भाग (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, सम्बोधन, एकवचन; कर्मधारयः (महान् भागः यस्य)
क्षेमेणsafely / with well-being
क्षेमेण:
Karana (करण)
TypeNoun
Rootक्षेम (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, तृतीया (Instrumental/तृतीया), एकवचन
अस्मत्-दिदृक्षयाdue to our wish to see (you)
अस्मत्-दिदृक्षया:
Hetu (हेतु)
TypeNoun
Rootअस्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक) + दिदृक्षा (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, तृतीया, एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुषः (अस्माकं दिदृक्षया)