Shloka 41
Nakṣatra-Śrāddha (Ancestral Rites Connected with Asterisms) — नक्षत्रश्राद्धम्
Devanagari script
यद्विष्टितशिरा भुङ्क्ते यद्भुङ्क्ते दक्षिणामुखः / सोपानत्कश्च यद्भुङ्क्ते यच्च दत्तमसत्कृतम्
Transliteration
yadviṣṭitaśirā bhuṅkte yadbhuṅkte dakṣiṇāmukhaḥ / sopānatkaśca yadbhuṅkte yacca dattamasatkṛtam
Translation
頭を覆って食べること、南を向いて食べること、履物のまま食べること、そして敬いなく施された布施—これらは皆、過ちとされる。
Word by Word
यत्that which
यत्:
Karma (कर्म/Object)
TypeNoun
Rootयद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (2nd/द्वितीया), एकवचन; सम्बन्धक (relative)
विष्टितशिराःone with head covered/soiled with excrement
विष्टितशिराः:
Karta (कर्ता/Subject)
TypeNoun
Rootविष्टित-शिरस् (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/प्रथमा), एकवचन; बहुव्रीहिः (यस्य शिरः विष्टितम्)
भुङ्क्तेeats/enjoys
भुङ्क्ते:
Kriya (क्रिया/Verb)
TypeVerb
Rootभुज् (धातु)
Formलट् (Present/लट्), प्रथमपुरुष (3rd), एकवचन; आत्मनेपदम्
यत्that which
यत्:
Karma (कर्म/Object)
TypeNoun
Rootयद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (2nd/द्वितीया), एकवचन; सम्बन्धक
भुङ्क्तेeats/enjoys
भुङ्क्ते:
Kriya (क्रिया/Verb)
TypeVerb
Rootभुज् (धातु)
Formलट्, प्रथमपुरुष, एकवचन; आत्मनेपदम्
दक्षिणामुखःone facing south
दक्षिणामुखः:
Karta (कर्ता/Subject)
TypeNoun
Rootदक्षिणा-मुख (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/प्रथमा), एकवचन; कर्मधारयः (दक्षिणं मुखं यस्य)
स-उपानत्कःone wearing footwear
स-उपानत्कः:
Karta (कर्ता/Subject)
TypeNoun
Rootस + उपानत्क (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; बहुव्रीहिः (उपानत्कौ/पादत्राणे सन्ति यस्य)
चand
च:
Sambandha (सम्बन्ध/connector)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formसमुच्चयबोधक अव्यय (conjunction)
यत्that which
यत्:
Karma (कर्म/Object)
TypeNoun
Rootयद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; सम्बन्धक
भुङ्क्तेeats/enjoys
भुङ्क्ते:
Kriya (क्रिया/Verb)
TypeVerb
Rootभुज् (धातु)
Formलट्, प्रथमपुरुष, एकवचन; आत्मनेपदम्
यत्that which
यत्:
Karma (कर्म/Object)
TypeNoun
Rootयद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; सम्बन्धक
चand
च:
Sambandha (सम्बन्ध/connector)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formसमुच्चयबोधक अव्यय (conjunction)
दत्तम्given
दत्तम्:
Karma (कर्म/Object qualifier)
TypeAdjective
Rootदा (धातु) + त (कृत् प्रत्यय)
Formभूतकर्मणि कृदन्त (past passive participle), नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन; ‘यत्’ इत्यस्य विशेषण
असत्कृतम्dishonored / not respectfully received
असत्कृतम्:
Karma (कर्म/Object qualifier)
TypeAdjective
Rootअ- + सत्कृत (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन; कृदन्त-विशेषण (not properly honored/received)