Adhyaya 9

Verse 1

श्रीशुक उवाच अथ कस्यचिद् द्विजवरस्याङ्गिर:प्रवरस्य शमदमतप:स्वाध्यायाध्ययनत्यागसन्तोषतितिक्षाप्रश्रयविद्यानसूयात्मज्ञानानन्दयुक्तस्यात्मसद‍ृशश्रुतशीलाचाररूपौदार्यगुणा नव सोदर्या अङ्गजा बभूवुर्मिथुनं च यवीयस्यां भार्यायाम् ॥ १ ॥ यस्तु तत्र पुमांस्तं परमभागवतं राजर्षिप्रवरं भरतमुत्सृष्टमृगशरीरं चरमशरीरेण विप्रत्वं गतमाहु: ॥ २ ॥

シュリー・シュカデーヴァ・ゴースヴァーミーは続けた。鹿の身体を捨てた後、至高のバガヴァタであるバラタ・マハーラージャは、きわめて清浄なブラーフマナの家に生まれた。そこにアンギラ系の最上のブラーフマナがいて、心と感官の制御、苦行、スヴァーディヤーヤとヴェーダ学習、布施、知足、忍耐、柔和、学識、無嫉、自己悟りと内なる歓喜を備え、常に主への奉愛に没入していた。第一の妻から同等に優れた九人の息子を得、第二の妻からは双子—男児と女児—を得た。その男児こそ、鹿身を捨てて最後の身体においてブラーフマナとして生を受けた、至高のバガヴァタにして聖王中の第一、バラタであると語られる。

Verse 2

श्रीशुक उवाच अथ कस्यचिद् द्विजवरस्याङ्गिर:प्रवरस्य शमदमतप:स्वाध्यायाध्ययनत्यागसन्तोषतितिक्षाप्रश्रयविद्यानसूयात्मज्ञानानन्दयुक्तस्यात्मसद‍ृशश्रुतशीलाचाररूपौदार्यगुणा नव सोदर्या अङ्गजा बभूवुर्मिथुनं च यवीयस्यां भार्यायाम् ॥ १ ॥ यस्तु तत्र पुमांस्तं परमभागवतं राजर्षिप्रवरं भरतमुत्सृष्टमृगशरीरं चरमशरीरेण विप्रत्वं गतमाहु: ॥ २ ॥

シュリー・シュカデーヴァ・ゴースヴァーミーは続けて語った。王よ、鹿の身体を捨てたのち、バラタ・マハーラージャはきわめて清浄なブラーフマナの家に生まれた。アンギラーの系譜に属する一人の優れたブラーフマナがいて、心と感官を制し、ヴェーダを学び、布施と離欲に長け、常に知足し、忍耐深く、柔和で、博学で、嫉みなく、自己を悟り、主へのバクティに歓喜していた。第一の妻から同等の徳を備えた九人の息子が生まれ、第二の妻からは双子—兄と妹—が生まれた。その双子の男児こそ、至高のバガヴァタであり聖王の筆頭と称されるバラタであった。これが鹿身を捨てた後の彼の誕生譚である。

Verse 3

तत्रापि स्वजनसङ्गाच्च भृशमुद्विजमानो भगवत: कर्मबन्धविध्वंसनश्रवणस्मरणगुणविवरणचरणारविन्दयुगलं मनसा विदधदात्मन: प्रतिघातमाशङ्कमानो भगवदनुग्रहेणानुस्मृतस्वपूर्वजन्मावलिरात्मानमुन्मत्तजडान्धबधिरस्वरूपेण दर्शयामास लोकस्य ॥ ३ ॥

そこでも彼は、非信徒の親族や友人との交わりをひどく恐れた。再び堕落することを案じたからである。内には常に主の蓮華の御足を念じ、業の束縛を断つ主の栄光を聞き、想起していた。バガヴァーンの慈悲により前生の出来事を思い出せたので、世間の目には自らを狂人のように—鈍く、盲で、聾のように—見せ、誰も話しかけぬようにして悪しき交わりから身を守った。

Verse 4

तस्यापि ह वा आत्मजस्य विप्र: पुत्रस्‍नेहानुबद्धमना आसमावर्तनात्संस्कारान् यथोपदेशं विदधान उपनीतस्य च पुन: शौचाचमनादीन् कर्मनियमाननभिप्रेतानपि समशिक्षयदनुशिष्टेन हि भाव्यं पितु: पुत्रेणेति ॥ ४ ॥

そのブラーフマナの父は、息子ジャダ・バラタへの愛情に心を縛られ、強く執着していた。ジャダ・バラタは家住（グリハスタ）アーシュラマに入るに適さなかったため、父は教えに従い、梵行（ブラフマチャリヤ）期の終わりまでの浄化儀礼のみを施した。本人が望まなくとも、「息子は父によって訓育されるべきだ」と考え、清浄やアーチャマンなどの作法も教え続けた。

Verse 5

स चापि तदु ह पितृसन्निधावेवासध्रीचीनमिव स्म करोति छन्दांस्यध्यापयिष्यन्सह व्याहृतिभि: सप्रणवशिरस्त्रिपदीं सावित्रीं ग्रैष्मवासन्तिकान्मासानधीयानमप्यसमवेतरूपं ग्राहयामास ॥ ५ ॥

ジャダ・バラタは父の前で愚者のように振る舞った。父が十分にヴェーダの知識を教えようとしても、彼はわざと逆のことをして、教えに不適格だと悟らせ、これ以上の指導を断念させようとしたのである。たとえば排泄後に手を洗えと言われれば、先に洗ってしまう。にもかかわらず父は春夏の四か月、オームカーラとヴャーフリティを伴う三句のサーヴィトリー（ガーヤトリー）を教えようとしたが、ついに成功しなかった。

Verse 6

एवं स्वतनुज आत्मन्यनुरागावेशितचित्त: शौचाध्ययनव्रतनियमगुर्वनलशुश्रूषणाद्यौपकुर्वाणककर्माण्यनभियुक्तान्यपि समनुशिष्टेन भाव्यमित्यसदाग्रह: पुत्रमनुशास्य स्वयं तावद् अनधिगतमनोरथ: कालेनाप्रमत्तेन स्वयं गृह एव प्रमत्त उपसंहृत: ॥ ६ ॥

このように、わが子への愛着に心を奪われたブラーフマナは、清浄、学習、誓戒と規律、師への奉仕、火供など、梵行の規定を、本人がその気でなくとも教えねばならぬと不当な執念で息子を戒め続けた。しかし望みは叶わなかった。人々が家への執着ゆえに死を忘れるように、彼もまた不注意であった。だが時（死）は不注意ではない—定めの時に来て、彼を家の中でさえ連れ去った。

Verse 7

अथ यवीयसी द्विजसती स्वगर्भजातं मिथुनं सपत्‍न्या उपन्यस्य स्वयमनुसंस्थया पतिलोकमगात् ॥ ७ ॥

その後、バラモンの年若い妻は、自らの胎から生まれた双子—男児と女児—を年長の妻に託し、自ら進んで夫に殉じ、パティローカへ赴いた。

Verse 8

पितर्युपरते भ्रातर एनमतत्प्रभावविदस्त्रय्यां विद्यायामेव पर्यवसितमतयो न परविद्यायां जडमतिरिति भ्रातुरनुशासननिर्बन्धान्न्यवृत्सन्त ॥ ८ ॥

父が没すると、ジャダ・バラタを愚鈍と見なした九人の異母兄たちは、三ヴェーダの学にのみ執着し、父が彼に完全な教育を授けようとした努力を捨てた。彼らは主への奉愛（バクティ）という至高の知を知らず、ゆえに彼の高貴さを理解できなかった。

Verse 9

स च प्राकृतैर्द्विपदपशुभिरुन्मत्तजडबधिरमूकेत्यभिभाष्यमाणो यदा तदनुरूपाणि प्रभाषते कर्माणि च कार्यमाण: परेच्छया करोति विष्टितो वेतनतो वा याच्ञया यद‍ृच्छया वोपसादितमल्पं बहु मृष्टं कदन्नं वाभ्यवहरति परं नेन्द्रियप्रीतिनिमित्तम् । नित्यनिवृत्तनिमित्तस्वसिद्धविशुद्धानुभवानन्दस्वात्मलाभाधिगम: सुखदु:खयोर्द्वन्द्वनिमित्तयोरसम्भावितदेहाभिमान: ॥ ९ ॥ शीतोष्णवातवर्षेषु वृष इवानावृताङ्ग: पीन: संहननाङ्ग: स्थण्डिलसंवेशनानुन्मर्दनामज्जनरजसा महामणिरिवानभिव्यक्तब्रह्मवर्चस: कुपटावृतकटिरुपवीतेनोरुमषिणा द्विजातिरिति ब्रह्मबन्धुरिति संज्ञयातज्ज्ञजनावमतो विचचार ॥ १० ॥

粗野な「二足の獣」たちは彼を狂人、愚鈍、耳の聞こえぬ者、口の利けぬ者と罵ったが、彼はそれに合わせて語り、望まれるままに働き、抗弁しなかった。乞食や賃金、あるいは偶然に得た食—少量でも多量でも、美味でも不味でも、古くても粗末でも—を受け取り食したが、感官の快楽のためではない。身の我執を離れ、清浄な覚知の歓喜に安住していたため、苦楽の二元は彼に及ばなかった。

Verse 10

स च प्राकृतैर्द्विपदपशुभिरुन्मत्तजडबधिरमूकेत्यभिभाष्यमाणो यदा तदनुरूपाणि प्रभाषते कर्माणि च कार्यमाण: परेच्छया करोति विष्टितो वेतनतो वा याच्ञया यद‍ृच्छया वोपसादितमल्पं बहु मृष्टं कदन्नं वाभ्यवहरति परं नेन्द्रियप्रीतिनिमित्तम् । नित्यनिवृत्तनिमित्तस्वसिद्धविशुद्धानुभवानन्दस्वात्मलाभाधिगम: सुखदु:खयोर्द्वन्द्वनिमित्तयोरसम्भावितदेहाभिमान: ॥ ९ ॥ शीतोष्णवातवर्षेषु वृष इवानावृताङ्ग: पीन: संहननाङ्ग: स्थण्डिलसंवेशनानुन्मर्दनामज्जनरजसा महामणिरिवानभिव्यक्तब्रह्मवर्चस: कुपटावृतकटिरुपवीतेनोरुमषिणा द्विजातिरिति ब्रह्मबन्धुरिति संज्ञयातज्ज्ञजनावमतो विचचार ॥ १० ॥

寒暑・風雨の中でも、彼は牡牛のように身を覆わず、体は逞しく筋肉に満ちていた。地に臥し、油を塗らず、沐浴もしなかった。塵垢にまみれたため、彼の梵の光輝は大宝珠が土に覆われるように顕れなかった。汚れた腰布と黒ずんだ聖紐だけを身につけ、婆羅門の家に生まれながら人々に「ブラフマ・バンドゥ」などと侮られ、軽んじられて、彼はあちこちを彷徨った。

Verse 11

यदा तु परत आहारं कर्मवेतनत ईहमान: स्वभ्रातृभिरपि केदारकर्मणि निरूपितस्तदपि करोति किन्तु न समं विषमं न्यूनमधिकमिति वेद कणपिण्याकफलीकरणकुल्माषस्थालीपुरीषादीन्यप्यमृतवदभ्यवहरति ॥ ११ ॥

ジャダ・バラタは食のためだけに働いていた。異母兄たちはそれにつけ込み、わずかな食を与える代わりに畑仕事をさせたが、彼は平らと凸凹、少ない多いの区別を知らなかった。砕けた米、油粕、籾殻、虫食いの穀粒、鍋にこびりついた焦げ飯さえ与えられても、彼はそれを甘露のように喜んで受け取り食した。

Verse 12

अथ कदाचित्कश्चिद् वृषलपतिर्भद्रकाल्यै पुरुषपशुमालभतापत्यकाम: ॥ १२ ॥

ある時、シュードラの家に生まれた盗賊の頭目は、子を得たい欲望から、愚鈍な男を「人獣」と見なして供犠とし、女神バドラカーリーを礼拝しようとした。

Verse 13

तस्य ह दैवमुक्तस्य पशो: पदवीं तदनुचरा: परिधावन्तो निशि निशीथसमये तमसाऽऽवृतायामनधिगतपशव आकस्मिकेन विधिना केदारान् वीरासनेन मृगवराहादिभ्य: संरक्षमाणमङ्गिर:प्रवरसुतमपश्यन् ॥ १३ ॥

その供犠の「人獣」は天の計らいで逃れた。配下たちは濃い闇に覆われた真夜中に四方へ走り回ったが見つけられない。さまよい歩くうち、思いがけず稲田に至り、鹿や猪の襲来から田を守るため高所にてヴィーラーサナに坐す、アンギラー族の高貴な子ジャダ・バラタを見出した。

Verse 14

अथ त एनमनवद्यलक्षणमवमृश्य भर्तृकर्मनिष्पत्तिं मन्यमाना बद्ध्वा रशनया चण्डिकागृहमुपनिन्युर्मुदा विकसितवदना: ॥ १४ ॥

やがて彼らは、ジャダ・バラタの非の打ちどころのない相貌を見て、供犠の「人獣」にふさわしいと判断し、主の企てが成就すると信じた。喜びに顔をほころばせ、縄で縛ってチャンディカー（カーリー）の神殿へ連れて行った。

Verse 15

अथ पणयस्तं स्वविधिनाभिषिच्याहतेन वाससाऽऽच्छाद्य भूषणालेपस्रक्तिलकादिभिरुपस्कृतं भुक्तवन्तं धूपदीपमाल्यलाजकिसलयाङ्कुरफलोपहारोपेतया वैशससंस्थयामहता गीतस्तुतिमृदङ्गपणवघोषेण च पुरुषपशुं भद्रकाल्या: पुरत उपवेशयामासु: ॥ १५ ॥

その後、盗賊たちは自分たちの作り上げた「人獣」殺害の儀式に従い、ジャダ・バラタを沐浴させ、新しい衣を着せ、供犠の獣にふさわしい飾りで飾り立て、香油を塗り、ティラカと白檀、花鬘で荘厳した。さらに十分に食事を与え、香・灯明・花鬘・炒り穀・若枝・芽・果実・花を供えてバドラカーリーを礼拝し、歌と讃歌、ムリダンガとパナヴァの響きの中で、その「人獣」を女神の御前に坐らせた。

Verse 16

अथ वृषलराजपणि: पुरुषपशोरसृगासवेन देवीं भद्रकालीं यक्ष्यमाणस्तदभिमन्त्रितमसिमतिकरालनिशितमुपाददे ॥ १६ ॥

その時、盗賊の一人が大祭司の役を務め、「人獣」と見なしたジャダ・バラタの血を酒として女神バドラカーリーに捧げようとした。そこで彼は、バドラカーリーの真言で加持された、恐ろしく鋭い剣を取り上げ、ジャダ・バラタを斬らんと高く掲げた。

Verse 17

इति तेषां वृषलानां रजस्तम:प्रकृतीनां धनमदरजउत्सिक्तमनसां भगवत्कलावीरकुलं कदर्थीकृत्योत्पथेन स्वैरं विहरतां हिंसाविहाराणां कर्मातिदारुणं यद्ब्रह्मभूतस्य साक्षाद्ब्रह्मर्षिसुतस्य निर्वैरस्य सर्वभूतसुहृद: सूनायामप्यननुमतमालम्भनं तदुपलभ्य ब्रह्मतेजसातिदुर्विषहेण दन्दह्यमानेन वपुषा सहसोच्चचाट सैव देवी भद्रकाली ॥ १७ ॥

情熱と無知に支配された盗賊たちが、すべての生き物の友であるジャダ・バラタを生け贄に捧げようとしたとき、女神バドラカーリーはそれに耐えられませんでした。彼女は耐え難い輝きで燃える体で神像から現れました。

Verse 18

भृशममर्षरोषावेशरभसविलसितभ्रुकुटिविटपकुटिलदंष्ट्रारुणेक्षणाटोपातिभयानकवदना हन्तुकामेवेदं महाट्टहासमतिसंरम्भेण विमुञ्चन्ती तत उत्पत्य पापीयसां दुष्टानां तेनैवासिना विवृक्णशीर्ष्णां गलात्स्रवन्तमसृगासवमत्युष्णं सह गणेन निपीयातिपानमदविह्वलोच्चैस्तरां स्वपार्षदै: सह जगौ ननर्त च विजहार च शिर:कन्दुकलीलया ॥ १८ ॥

激怒した女神は、盗賊たちの剣で彼らの首をはねました。彼女は彼らの熱い血を酒のように飲み、仲間たちと共に踊り、切り落とされた頭をボールのようにして遊び始めました。

Verse 19

एवमेव खलु महदभिचारातिक्रम: कार्त्स्‍न्येनात्मने फलति ॥ १९ ॥

偉大な人格に対して罪を犯す者は、その報いとして完全に破滅することになります。

Verse 20

न वा एतद्विष्णुदत्त महदद्भ‍ुतं यदसम्भ्रम: स्वशिरश्छेदन आपतितेऽपि विमुक्तदेहाद्यात्मभावसुद‍ृढहृदयग्रन्थीनां सर्वसत्त्वसुहृदात्मनां निर्वैराणां साक्षाद्भ‍गवतानिमिषारिवरायुधेनाप्रमत्तेन तैस्तैर्भावै: परिरक्ष्यमाणानां तत्पादमूलमकुतश्चिद्भ‍यमुपसृतानां भागवतपरमहंसानाम् ॥ २० ॥

シュカデーヴァ・ゴースワーミーは言いました。「パリークシット王よ、身体的概念から解放された献身者たちは、死に直面しても動じることはありません。至上主が常に彼らを守っておられるからです。」