Srimad Bhagavatam — Ekadasha Skandha, Shloka 45

Vānaprastha-vidhi and Sannyāsa-dharma: Austerity, Detachment, and the Paramahaṁsa Ideal

Devanagari script

भक्त्योद्धवानपायिन्या सर्वलोकमहेश्वरम् । सर्वोत्पत्त्यप्ययं ब्रह्म कारणं मोपयाति स: ॥ ४५ ॥

Transliteration

bhaktyoddhavānapāyinyā sarva-loka-maheśvaram sarvotpatty-apyayaṁ brahma kāraṇaṁ mopayāti saḥ

Translation

愛しきウッダヴァよ、我は一切世界の至上主であり、この宇宙を創り、また滅する者、生成と消滅の究極原因である。ゆえに我は絶対真理であり、衰えぬバクティをもって我を礼拝する者は我に至る。

Synonyms

• भक्त्या: by devotion
• भक्त्या: करण (Karaṇa/करण)
• Type: Noun
• Root: भक्ति (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्गे, तृतीया-विभक्ति (3rd/तृतीया), एकवचन; करण

• उद्धव: O Uddhava
• उद्धव: सम्बोधन (Sambodhana/सम्बोधन)
• Type: Noun
• Root: उद्धव (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्गे, सम्बोधन-विभक्ति (Vocative/सम्बोधन), एकवचन

• अनपायिन्या: unfailing
• अनपायिन्या: करण (Karaṇa/करण)
• Type: Adjective
• Root: अनपायिन् (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्गे, तृतीया-विभक्ति (3rd/तृतीया), एकवचन; विशेषण—‘भक्त्या’ इत्यस्य

• सर्व-लोक-महेश्वरम्: the great Lord of all worlds
• सर्व-लोक-महेश्वरम्: कर्म (Karma/कर्म)
• Type: Noun
• Root: सर्व (प्रातिपदिक) + लोक (प्रातिपदिक) + महेश्वर (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्गे, द्वितीया-विभक्ति (2nd/द्वितीया), एकवचन; ‘सर्वलोकानां महेश्वरः’ (षष्ठी-तत्पुरुष)

• सर्व-उत्पत्ति-अप्ययम्: (the source of) all creation and dissolution
• सर्व-उत्पत्ति-अप्ययम्: कर्म (Karma/कर्म)
• Type: Adjective
• Root: सर्व (प्रातिपदिक) + उत्पत्ति (प्रातिपदिक) + अप्यय (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्गे, द्वितीया-विभक्ति (2nd/द्वितीया), एकवचन; विशेषण—‘ब्रह्म’ इत्यस्य; ‘उत्पत्तिः च अप्ययः च’ इति इतरेतर-द्वन्द्वः, ततः ‘सर्व-’ उपपदेन समासः

• ब्रह्म: Brahman
• ब्रह्म: कर्म (Karma/कर्म)
• Type: Noun
• Root: ब्रह्मन् (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्गे, द्वितीया-विभक्ति (2nd/द्वितीया), एकवचन

• कारणम्: the cause
• कारणम्: कर्म (Karma/कर्म)
• Type: Noun
• Root: कारण (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्गे, द्वितीया-विभक्ति (2nd/द्वितीया), एकवचन; ‘ब्रह्म’ इत्यस्य विशेषण/समनाधिकरण

• माम्: Me
• माम्: कर्म (Karma/कर्म)
• Type: Noun
• Root: अस्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: उत्तम-पुरुष-सर्वनाम; द्वितीया-विभक्ति (2nd/द्वितीया), एकवचन

• उपयाति: approaches/attains
• उपयाति: क्रिया (Kriyā/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: उप√या (धातु)
• Form: लट् (Present/लट्), परस्मैपदम्, प्रथम-पुरुष (3rd/प्रथम), एकवचन

• सः: he
• सः: कर्ता (Karta/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्गे, प्रथमा-विभक्ति (1st/प्रथमा), एकवचन

Purport

As described in the First Canto of Śrīmad-Bhāgavatam (1.2.11) , Lord Kṛṣṇa is understood in three features — as impersonal Brahman, localized Paramātmā and ultimately the Supreme Personality of Godhead, Śrī Kṛṣṇa, the source of everything. Lord Kṛṣṇa absorbs the impersonal philosophers into the rays of His body, appears before the perfect yogīs as the Lord of the heart, and ultimately brings His pure devotees back to His own abode for an eternal life of bliss and knowledge.

Characters & Entities

• Krishna
• Uddhava

FAQs

What does Srimad Bhagavatam say about attaining moksha through bhakti?

This verse states that unwavering devotion leads one to attain Krishna Himself—the Supreme Lord and the changeless Brahman, the ultimate cause behind creation and dissolution.

Why did Krishna say this to Uddhava in Canto 11?

In the Uddhava Gita, Krishna instructs Uddhava on renunciation and the highest spiritual attainment, emphasizing that steady bhakti culminates in reaching the Supreme.

How can I practice unwavering devotion in modern life according to this shloka?

Cultivate consistent devotional remembrance and service—making bhakti non-intermittent—so that spiritual life is not dependent on changing moods or circumstances.