Adhyaya 69

Verse 1

श्रीशुक उवाच नरकं निहतं श्रुत्वा तथोद्वाहं च योषिताम् । कृष्णेनैकेन बह्वीनां तद् दिद‍ृक्षु: स्म नारद: ॥ १ ॥ चित्रं बतैतदेकेन वपुषा युगपत्पृथक् । गृहेषु द्वय‍ष्टसाहस्रं स्‍त्रिय एक उदावहत् ॥ २ ॥ इत्युत्सुको द्वारवतीं देवर्षिर्द्रष्टुमागमत् । पुष्पितोपवनारामद्विजालिकुलनादिताम् ॥ ३ ॥ उत्फुल्ल‍ेन्दीवराम्भोजकह्लारकुमुदोत्पलै: । छुरितेषु सर:सूच्चै: कूजितां हंससारसै: ॥ ४ ॥ प्रासादलक्षैर्नवभिर्जुष्टां स्फाटिकराजतै: । महामरकतप्रख्यै: स्वर्णरत्नपरिच्छदै: ॥ ५ ॥ विभक्तरथ्यापथचत्वरापणै: शालासभाभी रुचिरां सुरालयै: । संसिक्तमार्गाङ्गनवीथिदेहलीं पतत्पताकध्वजवारितातपाम् ॥ ६ ॥

シュカデーヴァは語った。ナラカースラが討たれ、主クリシュナがただお一人で多くの花嫁を娶られたと聞いて、ナーラダ牟尼はそれを見たいと望んだ。彼は思った。「なんと不思議なことか。一つの御身のまま、主クリシュナは同時に、別々の宮殿で、一万六千の女性を娶られたのだ。」こうして天界の聖仙ナーラダは、花咲く園と鳥のさえずりに満ちたドヴァーラカーへと急いで赴いた。

Verse 2

श्रीशुक उवाच नरकं निहतं श्रुत्वा तथोद्वाहं च योषिताम् । कृष्णेनैकेन बह्वीनां तद् दिद‍ृक्षु: स्म नारद: ॥ १ ॥ चित्रं बतैतदेकेन वपुषा युगपत्पृथक् । गृहेषु द्वय‍ष्टसाहस्रं स्‍त्रिय एक उदावहत् ॥ २ ॥ इत्युत्सुको द्वारवतीं देवर्षिर्द्रष्टुमागमत् । पुष्पितोपवनारामद्विजालिकुलनादिताम् ॥ ३ ॥ उत्फुल्ल‍ेन्दीवराम्भोजकह्लारकुमुदोत्पलै: । छुरितेषु सर:सूच्चै: कूजितां हंससारसै: ॥ ४ ॥ प्रासादलक्षैर्नवभिर्जुष्टां स्फाटिकराजतै: । महामरकतप्रख्यै: स्वर्णरत्नपरिच्छदै: ॥ ५ ॥ विभक्तरथ्यापथचत्वरापणै: शालासभाभी रुचिरां सुरालयै: । संसिक्तमार्गाङ्गनवीथिदेहलीं पतत्पताकध्वजवारितातपाम् ॥ ६ ॥

シュカデーヴァは語った。ナラカースラが討たれ、主クリシュナがただお一人で多くの花嫁を娶られたと聞いて、ナーラダ牟尼はそれを見たいと望んだ。彼は思った。「なんと不思議なことか。一つの御身のまま、主クリシュナは同時に、別々の宮殿で、一万六千の女性を娶られたのだ。」こうして天界の聖仙ナーラダは、花咲く園と鳥のさえずりに満ちたドヴァーラカーへと急いで赴いた。

Verse 3

श्रीशुक उवाच नरकं निहतं श्रुत्वा तथोद्वाहं च योषिताम् । कृष्णेनैकेन बह्वीनां तद् दिद‍ृक्षु: स्म नारद: ॥ १ ॥ चित्रं बतैतदेकेन वपुषा युगपत्पृथक् । गृहेषु द्वय‍ष्टसाहस्रं स्‍त्रिय एक उदावहत् ॥ २ ॥ इत्युत्सुको द्वारवतीं देवर्षिर्द्रष्टुमागमत् । पुष्पितोपवनारामद्विजालिकुलनादिताम् ॥ ३ ॥ उत्फुल्ल‍ेन्दीवराम्भोजकह्लारकुमुदोत्पलै: । छुरितेषु सर:सूच्चै: कूजितां हंससारसै: ॥ ४ ॥ प्रासादलक्षैर्नवभिर्जुष्टां स्फाटिकराजतै: । महामरकतप्रख्यै: स्वर्णरत्नपरिच्छदै: ॥ ५ ॥ विभक्तरथ्यापथचत्वरापणै: शालासभाभी रुचिरां सुरालयै: । संसिक्तमार्गाङ्गनवीथिदेहलीं पतत्पताकध्वजवारितातपाम् ॥ ६ ॥

シュカデーヴァは語った。ナラカースラが討たれ、主クリシュナがただお一人で多くの花嫁を娶られたと聞いて、ナーラダ牟尼はそれを見たいと望んだ。彼は思った。「なんと不思議なことか。一つの御身のまま、主クリシュナは同時に、別々の宮殿で、一万六千の女性を娶られたのだ。」こうして天界の聖仙ナーラダは、花咲く園と鳥のさえずりに満ちたドヴァーラカーへと急いで赴いた。

Verse 4

श्रीशुक उवाच नरकं निहतं श्रुत्वा तथोद्वाहं च योषिताम् । कृष्णेनैकेन बह्वीनां तद् दिद‍ृक्षु: स्म नारद: ॥ १ ॥ चित्रं बतैतदेकेन वपुषा युगपत्पृथक् । गृहेषु द्वय‍ष्टसाहस्रं स्‍त्रिय एक उदावहत् ॥ २ ॥ इत्युत्सुको द्वारवतीं देवर्षिर्द्रष्टुमागमत् । पुष्पितोपवनारामद्विजालिकुलनादिताम् ॥ ३ ॥ उत्फुल्ल‍ेन्दीवराम्भोजकह्लारकुमुदोत्पलै: । छुरितेषु सर:सूच्चै: कूजितां हंससारसै: ॥ ४ ॥ प्रासादलक्षैर्नवभिर्जुष्टां स्फाटिकराजतै: । महामरकतप्रख्यै: स्वर्णरत्नपरिच्छदै: ॥ ५ ॥ विभक्तरथ्यापथचत्वरापणै: शालासभाभी रुचिरां सुरालयै: । संसिक्तमार्गाङ्गनवीथिदेहलीं पतत्पताकध्वजवारितातपाम् ॥ ६ ॥

シュカデーヴァ・ゴースヴァーミーは語った。主シュリー・クリシュナがナラカースラを討ち、ただお一人で多くの花嫁を娶られたと聞いて、ナーラダ牟尼はその御境地を見たいと願った。彼は思った。「なんと不思議なことか。一つの御身のまま、主クリシュナは同時に、別々の宮殿で一万六千人の女性と婚礼を結ばれたのだ。」こうして天界の聖仙は、熱望してドヴァーラカーへ赴いた。

Verse 5

श्रीशुक उवाच नरकं निहतं श्रुत्वा तथोद्वाहं च योषिताम् । कृष्णेनैकेन बह्वीनां तद् दिद‍ृक्षु: स्म नारद: ॥ १ ॥ चित्रं बतैतदेकेन वपुषा युगपत्पृथक् । गृहेषु द्वय‍ष्टसाहस्रं स्‍त्रिय एक उदावहत् ॥ २ ॥ इत्युत्सुको द्वारवतीं देवर्षिर्द्रष्टुमागमत् । पुष्पितोपवनारामद्विजालिकुलनादिताम् ॥ ३ ॥ उत्फुल्ल‍ेन्दीवराम्भोजकह्लारकुमुदोत्पलै: । छुरितेषु सर:सूच्चै: कूजितां हंससारसै: ॥ ४ ॥ प्रासादलक्षैर्नवभिर्जुष्टां स्फाटिकराजतै: । महामरकतप्रख्यै: स्वर्णरत्नपरिच्छदै: ॥ ५ ॥ विभक्तरथ्यापथचत्वरापणै: शालासभाभी रुचिरां सुरालयै: । संसिक्तमार्गाङ्गनवीथिदेहलीं पतत्पताकध्वजवारितातपाम् ॥ ६ ॥

シュカデーヴァ・ゴースヴァーミーは語った。ナラカースラの滅亡と、シュリー・クリシュナがただお一人で多くの女性を娶られたと聞き、ナーラダ牟尼はそれを見たいと望んだ。彼は言った。「なんという奇瑞！一つの御身で、主クリシュナは同時に、別々の住まいで一万六千人の女性と婚礼を結ばれた。」それゆえデーヴァリシはドヴァーラカーへ赴いた。

Verse 6

श्रीशुक उवाच नरकं निहतं श्रुत्वा तथोद्वाहं च योषिताम् । कृष्णेनैकेन बह्वीनां तद् दिद‍ृक्षु: स्म नारद: ॥ १ ॥ चित्रं बतैतदेकेन वपुषा युगपत्पृथक् । गृहेषु द्वय‍ष्टसाहस्रं स्‍त्रिय एक उदावहत् ॥ २ ॥ इत्युत्सुको द्वारवतीं देवर्षिर्द्रष्टुमागमत् । पुष्पितोपवनारामद्विजालिकुलनादिताम् ॥ ३ ॥ उत्फुल्ल‍ेन्दीवराम्भोजकह्लारकुमुदोत्पलै: । छुरितेषु सर:सूच्चै: कूजितां हंससारसै: ॥ ४ ॥ प्रासादलक्षैर्नवभिर्जुष्टां स्फाटिकराजतै: । महामरकतप्रख्यै: स्वर्णरत्नपरिच्छदै: ॥ ५ ॥ विभक्तरथ्यापथचत्वरापणै: शालासभाभी रुचिरां सुरालयै: । संसिक्तमार्गाङ्गनवीथिदेहलीं पतत्पताकध्वजवारितातपाम् ॥ ६ ॥

シュカデーヴァ・ゴースヴァーミーは語った。こうして思いを巡らせつつ、天界の聖仙ナーラダはドヴァーラカーを見ようと到来した。そこは花咲く園林と庭園に飾られ、鳥たちのさえずりが満ちていた。池には青蓮・蓮・カフラーラ・クムダ・ウトパラが咲き、白鳥とサーラサの鳴き声が高く響いた。水晶と銀の無数の宮殿が立ち並び、翡翠のように輝き、黄金と宝石で荘厳されていた。区分された街路や道、広場、市場、 सभा堂、神殿が、都をいよいよ麗しくしていた。

Verse 7

तस्यामन्त:पुरं श्रीमदर्चितं सर्वधिष्ण्यपै: । हरे: स्वकौशलं यत्र त्वष्ट्रा कार्त्स्‍न्येन दर्शितम् ॥ ७ ॥ तत्र षोडशभि: सद्मसहस्रै: समलङ्कृतम् । विवेशैकतोमं शौरे: पत्नीनां भवनं महत् ॥ ८ ॥

ドヴァーラカーには、諸世界の統治者たちに礼拝される、主ハリの麗しい内宮があった。そこではヴィシュヴァカルマーが神技のすべてを尽くしてその巧みさを示していた。その区域は、シャウリ（シュリー・クリシュナ）の王妃たちの一万六千の宮殿によって壮麗に飾られていた。ナーラダ牟尼は、その巨大な宮殿の一つに入った。

Verse 8

तस्यामन्त:पुरं श्रीमदर्चितं सर्वधिष्ण्यपै: । हरे: स्वकौशलं यत्र त्वष्ट्रा कार्त्स्‍न्येन दर्शितम् ॥ ७ ॥ तत्र षोडशभि: सद्मसहस्रै: समलङ्कृतम् । विवेशैकतोमं शौरे: पत्नीनां भवनं महत् ॥ ८ ॥

そこは、シャウリ（シュリー・クリシュナ）の王妃たちの一万六千の宮殿によって、きわめて壮麗に飾られていた。ナーラダ牟尼は、その広大な宮殿の一つに入った—そこには主ハリの神聖な豊かさと、 भक्तたちの福徳が輝いていた。

Verse 9

विष्टब्धं विद्रुमस्तम्भैर्वैदूर्यफलकोत्तमै: । इन्द्रनीलमयै: कुड्यैर्जगत्या चाहतत्विषा ॥ ९ ॥ वितानैर्निर्मितैस्त्वष्ट्रा मुक्तादामविलम्बिभि: । दान्तैरासनपर्यङ्कैर्मण्युत्तमपरिष्कृतै: ॥ १० ॥ दासीभिर्निष्ककण्ठीभि: सुवासोभिरलङ्कृतम् । पुम्भि: सकञ्चुकोष्णीषसुवस्‍त्रमणिकुण्डलै: ॥ ११ ॥ रत्नप्रदीपनिकरद्युतिभिर्निरस्त- ध्वान्तं विचित्रवलभीषु शिखण्डिनोऽङ्ग । नृत्यन्ति यत्र विहितागुरुधूपमक्षै- र्निर्यान्तमीक्ष्य घनबुद्धय उन्नदन्त: ॥ १२ ॥

その宮殿は、ヴァイドゥーリヤを嵌め込んだ珊瑚の柱に支えられ、瑠璃の壁と、絶えず輝く床とで荘厳に照り映えていた。

Verse 10

विष्टब्धं विद्रुमस्तम्भैर्वैदूर्यफलकोत्तमै: । इन्द्रनीलमयै: कुड्यैर्जगत्या चाहतत्विषा ॥ ९ ॥ वितानैर्निर्मितैस्त्वष्ट्रा मुक्तादामविलम्बिभि: । दान्तैरासनपर्यङ्कैर्मण्युत्तमपरिष्कृतै: ॥ १० ॥ दासीभिर्निष्ककण्ठीभि: सुवासोभिरलङ्कृतम् । पुम्भि: सकञ्चुकोष्णीषसुवस्‍त्रमणिकुण्डलै: ॥ ११ ॥ रत्नप्रदीपनिकरद्युतिभिर्निरस्त- ध्वान्तं विचित्रवलभीषु शिखण्डिनोऽङ्ग । नृत्यन्ति यत्र विहितागुरुधूपमक्षै- र्निर्यान्तमीक्ष्य घनबुद्धय उन्नदन्त: ॥ १२ ॥

そこではトヴァシュトリが、真珠の房を垂らした天蓋を設え、象牙の座と寝台を最上の宝石で飾り立てていた。

Verse 11

विष्टब्धं विद्रुमस्तम्भैर्वैदूर्यफलकोत्तमै: । इन्द्रनीलमयै: कुड्यैर्जगत्या चाहतत्विषा ॥ ९ ॥ वितानैर्निर्मितैस्त्वष्ट्रा मुक्तादामविलम्बिभि: । दान्तैरासनपर्यङ्कैर्मण्युत्तमपरिष्कृतै: ॥ १० ॥ दासीभिर्निष्ककण्ठीभि: सुवासोभिरलङ्कृतम् । पुम्भि: सकञ्चुकोष्णीषसुवस्‍त्रमणिकुण्डलै: ॥ ११ ॥ रत्नप्रदीपनिकरद्युतिभिर्निरस्त- ध्वान्तं विचित्रवलभीषु शिखण्डिनोऽङ्ग । नृत्यन्ति यत्र विहितागुरुधूपमक्षै- र्निर्यान्तमीक्ष्य घनबुद्धय उन्नदन्त: ॥ १२ ॥

首に飾りを掛け、麗しい衣をまとった侍女たちが仕え、また鎧を着け、頭巾を巻き、上等の装いと宝石の耳飾りを備えた衛士たちが守っていた。

Verse 12

विष्टब्धं विद्रुमस्तम्भैर्वैदूर्यफलकोत्तमै: । इन्द्रनीलमयै: कुड्यैर्जगत्या चाहतत्विषा ॥ ९ ॥ वितानैर्निर्मितैस्त्वष्ट्रा मुक्तादामविलम्बिभि: । दान्तैरासनपर्यङ्कैर्मण्युत्तमपरिष्कृतै: ॥ १० ॥ दासीभिर्निष्ककण्ठीभि: सुवासोभिरलङ्कृतम् । पुम्भि: सकञ्चुकोष्णीषसुवस्‍त्रमणिकुण्डलै: ॥ ११ ॥ रत्नप्रदीपनिकरद्युतिभिर्निरस्त- ध्वान्तं विचित्रवलभीषु शिखण्डिनोऽङ्ग । नृत्यन्ति यत्र विहितागुरुधूपमक्षै- र्निर्यान्तमीक्ष्य घनबुद्धय उन्नदन्त: ॥ १२ ॥

宝石を散りばめた無数の灯火の輝きが闇を払い、屋根の華麗な棟では孔雀が舞い鳴いた。格子窓の孔から流れ出るアグルの香煙を雲と見誤ったのである。

Verse 13

तस्मिन् समानगुणरूपवय:सुवेष- दासीसहस्रयुतयानुसवं गृहिण्या । विप्रो ददर्श चमरव्यजनेन रुक्‍म- दण्डेन सात्वतपतिं परिवीजयन्त्या ॥ १३ ॥

その宮殿で学識あるバラモンは、サートヴァタの主シュリー・クリシュナを妃とともに見た。妃は金の柄のチャーマラで自ら主を扇いでおり、徳・美・若さ・装いの等しい千人の侍女に常に仕えられていながら、なお自ら奉仕していた。

Verse 14

तं सन्निरीक्ष्य भगवान् सहसोत्थितश्री- पर्यङ्कत: सकलधर्मभृतां वरिष्ठ: । आनम्य पादयुगलं शिरसा किरीट- जुष्टेन साञ्जलिरवीविशदासने स्वे ॥ १४ ॥

ナーラダを見とめるや、法を支える最上の主バガヴァーンは、シュリー女神の臥床からただちに立ち上がった。冠を戴く頭をその両足に伏して礼拝し、合掌して自らの座に聖仙を座らせた。

Verse 15

तस्यावनिज्य चरणौ तदप: स्वमूर्ध्ना बिभ्रज्जगद्गुरुतमोऽपि सतां पतिर्हि । ब्रह्मण्यदेव इति यद्गुणनाम युक्तं तस्यैव यच्चरणशौचमशेषतीर्थम् ॥ १५ ॥

主はナーラダの御足を洗い、その水を自らの頭上に戴かれた。クリシュナは宇宙の至上の霊的師であり信徒の主であるが、「ブラーフマニヤ・デーヴァ（婆羅門を恵む主）」という御名にふさわしく、かく振る舞われた。主の御足を洗う水こそ、あらゆる聖地の精髄である。

Verse 16

सम्पूज्य देवऋषिवर्यमृषि: पुराणो नारायणो नरसखो विधिनोदितेन । वाण्याभिभाष्य मितयामृतमिष्टया तं प्राह प्रभो भगवते करवाम हे किम् ॥ १६ ॥

ヴェーダの規定に従って天界の大聖ナーラダを十分に供養した後、みずから原初の聖仙—ナラの友ナーラーヤナ—であるシュリー・クリシュナは、節度ある甘露のような言葉で語り合い、ついに問われた。「尊き主よ、われらは何をいたしましょうか。」

Verse 17

श्रीनारद उवाच नैवाद्भ‍ुतं त्वयि विभोऽखिललोकनाथे मैत्री जनेषु सकलेषु दम: खलानाम् । नि:श्रेयसाय हि जगत्स्थितिरक्षणाभ्यां स्वैरावतार उरुगाय विदाम सुष्ठु ॥ १७ ॥

シュリー・ナーラダは言った。「全能の主、万界の支配者よ。あなたがすべての者に友愛を示しつつ、嫉妬深き者を制するのは少しも不思議ではありません。宇宙の最高善のために、あなたは自らの御意志で降臨し、世界を維持し守護されることを私たちはよく知っています。ゆえにあなたの栄光は広く歌われるのです。」

Verse 18

द‍ृष्टं तवाङ्‍‍घ्रियुगलं जनतापवर्गं ब्रह्मादिभिर्हृदि विचिन्त्यमगाधबोधै: । संसारकूपपतितोत्तरणावलम्बं ध्यायंश्चराम्यनुगृहाण यथा स्मृति: स्यात् ॥ १८ ॥

いま私は、信徒に解脱を授けるあなたの御足を拝しました。梵天ら深遠なる知性の者でさえ、ただ心中に観想するのみの御足であり、輪廻の井戸に落ちた者を救い上げる拠り所です。どうか私が旅を続ける間も絶えずあなたを念じられるよう、慈悲を垂れ、想起の力をお授けください。

Verse 19

ततोऽन्यदाविशद् गेहं कृष्णपत्न्‍या: स नारद: । योगेश्वरेश्वरस्याङ्ग योगमायाविवित्सया ॥ १९ ॥

それからナーラダは、主クリシュナの別の妃の宮殿に入った。彼は、あらゆる神通の主たる御方が具える霊妙なる力――ヨーガ・マーヤー――を見届けたいと切望していた。

Verse 20

दीव्यन्तमक्षैस्तत्रापि प्रियया चोद्धवेन च । पूजित: परया भक्त्या प्रत्युत्थानासनादिभि: ॥ २० ॥ पृष्टश्चाविदुषेवासौ कदायातो भवानिति । क्रियते किं नु पूर्णानामपूर्णैरस्मदादिभि: ॥ २१ ॥ अथापि ब्रूहि नो ब्रह्मन् जन्मैतच्छोभनं कुरु । स तु विस्मित उत्थाय तूष्णीमन्यदगाद् गृहम् ॥ २२ ॥

そこでも彼は、主が愛妃と友ウッダヴァとともに賽を弄しておられるのを見た。主クリシュナは至高のバクティをもって立ち上がり、座を勧めるなどしてナーラダを礼拝された。

Verse 21

दीव्यन्तमक्षैस्तत्रापि प्रियया चोद्धवेन च । पूजित: परया भक्त्या प्रत्युत्थानासनादिभि: ॥ २० ॥ पृष्टश्चाविदुषेवासौ कदायातो भवानिति । क्रियते किं नु पूर्णानामपूर्णैरस्मदादिभि: ॥ २१ ॥ अथापि ब्रूहि नो ब्रह्मन् जन्मैतच्छोभनं कुरु । स तु विस्मित उत्थाय तूष्णीमन्यदगाद् गृहम् ॥ २२ ॥

そして主は、知らぬかのように問われた。「いつお着きになったのですか。われらのような欠けある者が、自ら満ち足りた方に何ができましょうか。」

Verse 22

दीव्यन्तमक्षैस्तत्रापि प्रियया चोद्धवेन च । पूजित: परया भक्त्या प्रत्युत्थानासनादिभि: ॥ २० ॥ पृष्टश्चाविदुषेवासौ कदायातो भवानिति । क्रियते किं नु पूर्णानामपूर्णैरस्मदादिभि: ॥ २१ ॥ अथापि ब्रूहि नो ब्रह्मन् जन्मैतच्छोभनं कुरु । स तु विस्मित उत्थाय तूष्णीमन्यदगाद् गृहम् ॥ २२ ॥

それでも主は言われた。「ブラーフマナよ、どうか我らに語り、この生を吉祥ならしめてください。」そう告げられてナーラダは驚嘆し、黙して立ち上がり、別の宮殿へと向かった。

Verse 23

तत्राप्यचष्ट गोविन्दं लालयन्तं सुतान् शिशून् । ततोऽन्यस्मिन् गृहेऽपश्यन्मज्जनाय कृतोद्यमम् ॥ २३ ॥

そこでも彼は、ゴーヴィンダが慈愛深い父のように幼子たちをあやしておられるのを見た。さらに別の宮殿に入ると、主クリシュナが沐浴の支度をしておられるのを見た。

Verse 24

जुह्वन्तं च वितानाग्नीन् यजन्तं पञ्चभिर्मखै: । भोजयन्तं द्विजान् क्व‍ापि भुञ्जानमवशेषितम् ॥ २४ ॥

ある所では主が祭火に供物を投じ、またある所では五つの大供犠（マハー・ヤジュニャ）によって礼拝し、またある所ではバラモンに食を施し、さらに別の所ではバラモンの残したプラサーダを召し上がっておられた。

Verse 25

क्व‍ापि सन्ध्यामुपासीनं जपन्तं ब्रह्म वाग्यतम् । एकत्र चासिचर्माभ्यां चरन्तमसिवर्त्मसु ॥ २५ ॥

ある所では、シュリー・クリシュナがサンディヤー・ウパーサナーを行い、沈黙の誓いのもとでブラフマ—ガーヤトリー真言を静かに唱えておられた。別の所では、剣と盾を携え、剣術稽古の場を行き来しておられた。

Verse 26

अश्वैर्गजै रथै: क्व‍ापि विचरन्तं गदाग्रजम् । क्व‍‍चिच्छयानं पर्यङ्के स्तूयमानं च वन्दिभि: ॥ २६ ॥

ある所では主ガダーグラジャが馬・象・戦車に乗って巡り、またある所では寝台に憩い、吟遊詩人たちがその栄光を讃えていた。

Verse 27

मन्त्रयन्तं च कस्मिंश्चिन्मन्त्रिभिश्चोद्धवादिभि: । जलक्रीडारतं क्व‍ापि वारमुख्याबलावृतम् ॥ २७ ॥

ある所ではウッダヴァら大臣たちと政務を協議し、またある所では水遊びに興じ、都の名高い乙女たちや多くの若い女性に囲まれて楽しまれていた。

Verse 28

कुत्रचिद्‌‌द्विजमुख्येभ्यो ददतं गा: स्वलङ्कृता: । इतिहासपुराणानि श‍ृण्वन्तं मङ्गलानि च ॥ २८ ॥

ある所では、主は最勝のバラモンたちに美しく飾られた牛を施し、またある所では、吉祥なる叙事詩（イティハーサ）とプラーナの物語に耳を傾けておられた。

Verse 29

हसन्तं हासकथया कदाचित् प्रियया गृहे । क्व‍ापि धर्मं सेवमानमर्थकामौ च कुत्रचित् ॥ २९ ॥

ある所では主シュリー・クリシュナが愛する妃と家で戯れの言葉を交わして笑っておられ、またある所では妃とともにダルマの儀礼を修しておられた。さらにある所ではアルタとカーマの事を司り、また別の所ではシャーストラの規定に従って家庭生活を楽しまれていた。

Verse 30

ध्यायन्तमेकमासीनं पुरुषं प्रकृते: परम् । शुश्रूषन्तं गुरून् क्व‍ापि कामैर्भोगै: सपर्यया ॥ ३० ॥

ある所では、物質自然（プラクリティ）を超越する至上の人格主（パラマプルシャ）を、ただ独り坐して黙想しておられた。別の所では、師や年長者に身を低くして仕え、望ましい品々を捧げ、敬虔に供養しておられた。

Verse 31

कुर्वन्तं विग्रहं कैश्चित् सन्धिं चान्यत्र केशवम् । कुत्रापि सह रामेण चिन्तयन्तं सतां शिवम् ॥ ३१ ॥

ある所ではケーシャヴァが幾人かの助言者と戦の策を練り、また別の所では和睦を結んでおられた。さらにある所では、バララーマとともに、善き人々の安寧と福祉を思案しておられた。

Verse 32

पुत्राणां दुहितृणां च काले विध्युपयापनम् । दारैर्वरैस्तत्सद‍ृशै: कल्पयन्तं विभूतिभि: ॥ ३२ ॥

ナーラダは見た。シュリー・クリシュナが時宜にかなって、御子息・御息女をふさわしい花婿花嫁と結び、婚礼の儀を大いなる威光と荘厳をもって執り行っておられた。

Verse 33

प्रस्थापनोपनयनैरपत्यानां महोत्सवान् । वीक्ष्य योगेश्वरेशस्य येषां लोका विसिस्मिरे ॥ ३३ ॥

ナーラダは、ヨーガ行者たちの主であるシュリー・クリシュナが、娘たちと婿たちを送り出す時も、また帰還の折に迎える時も、盛大な祝祭を整えられるのを見た。その祝賀の壮麗さに、町の人々は皆驚嘆した。

Verse 34

यजन्तं सकलान् देवान् क्व‍ापि क्रतुभिरूर्जितै: । पूर्तयन्तं क्व‍‍चिद् धर्मं कूर्पाराममठादिभि: ॥ ३४ ॥

ある所では、主は力強い大祭儀によってすべての देव（神々）を礼拝し、また別の所では井戸や公園、僧院（マタ）などを建てて公共福祉の行いによりダルマを果たしておられた。

Verse 35

चरन्तं मृगयां क्व‍ापि हयमारुह्य सैन्धवम् । घ्नन्तं तत्र पशून् मेध्यान् परीतं यदुपुङ्गवै: ॥ ३५ ॥

また別の所では、主はシンドゥの馬に乗って狩猟に赴き、ヤドゥ族の勇者たちに囲まれつつ、祭儀に供えるにふさわしい獣を討っておられた。

Verse 36

अव्यक्तलिङ्गं प्रकृतिष्वन्त:पुरगृहादिषु । क्व‍‍चिच्चरन्तं योगेशं तत्तद्भ‍ावबुभुत्सया ॥ ३६ ॥

ある所では、ヨーガの主クリシュナが姿を隠し、宰相や市民の家々・奥向きに出入りして、それぞれの心の思いを知ろうとしておられた。

Verse 37

अथोवाच हृषीकेशं नारद: प्रहसन्निव । योगमायोदयं वीक्ष्य मानुषीमीयुषो गतिम् ॥ ३७ ॥

主のヨーガ・マーヤーのこの顕現を見て、ナーラダはほほえむように軽く笑い、人間の振る舞いをお取りになるフリシーケーシャに語りかけた。

Verse 38

विदाम योगमायास्ते दुर्दर्शा अपि मायिनाम् । योगेश्वरात्मन् निर्भाता भवत्पादनिषेवया ॥ ३८ ॥

【ナーラダ曰く】至上の魂にしてヨーガの主よ。あなたのヨーガ・マーヤーの力は大いなる行者にも測りがたい。しかしあなたの蓮華の御足に仕えることによって、私はその御力を明らかに悟りました。

Verse 39

अनुजानीहि मां देव लोकांस्ते यशसाप्लुतान् । पर्यटामि तवोद्गायन् लीला भुवनपावनी: ॥ ३९ ॥

主よ、どうか私にお暇をお与えください。私はあなたの名声に満ちあふれた諸世界を巡り、宇宙を浄めるあなたのリーラー（聖なる御遊戯）を高らかに歌い上げます。

Verse 40

श्रीभगवानुवाच ब्रह्मन् धर्मस्य वक्ताहं कर्ता तदनुमोदिता । तच्छिक्षयन् लोकमिममास्थित: पुत्र मा खिद: ॥ ४० ॥

至上主は言われた。「ブラーフマナよ、われはダルマの説示者であり、実践者であり、またそれを承認する者でもある。世を教えるために、われは法の原理に立つ。わが子よ、心を乱すな。」

Verse 41

श्रीशुक उवाच इत्याचरन्तं सद्धर्मान् पावनान् गृहमेधिनाम् । तमेव सर्वगेहेषु सन्तमेकं ददर्श ह ॥ ४१ ॥

シュカデーヴァは語った。こうしてナーラダは、あらゆる宮殿において、同一の主が同一の人格的御姿のまま、家住の者を浄める超越的ダルマの原理を実践しておられるのを見た。

Verse 42

कृष्णस्यानन्तवीर्यस्य योगमायामहोदयम् । मुहुर्दृष्ट्वा ऋषिरभूद् विस्मितो जातकौतुक: ॥ ४२ ॥

無限の威力をもつ主クリシュナのヨーガマーヤーの壮大な顕現を幾度も見て、聖仙は驚嘆し、深い不思議の思いに満たされた。

Verse 43

इत्यर्थकामधर्मेषु कृष्णेन श्रद्धितात्मना । सम्यक् सभाजित: प्रीतस्तमेवानुस्मरन् ययौ ॥ ४३ ॥

このように、深い信（シュラッダー）に満ちた主クリシュナは、アルタ・カーマ・ダルマに関わる贈り物をもってナーラダを手厚く敬った。聖仙は満ち足り、主を絶えず想念しつつ去って行った。

Verse 44

एवं मनुष्यपदवीमनुवर्तमानो नारायणोऽखिलभवाय गृहीतशक्ति: । रेमेऽङ्ग षोडशसहस्रवराङ्गनानां सव्रीडसौहृदनिरीक्षणहासजुष्ट: ॥ ४४ ॥

このように主ナーラーヤナは人間の道をなぞりつつ、あらゆる生きとし生けるものの益のために神聖な力を顕した。王よ、主は一万六千の高貴な妃たちとともに楽しまれ、彼女らは恥じらいを帯びた慈愛の眼差しと微笑みで主に仕えた。

Verse 45

यानीह विश्वविलयोद्भववृत्तिहेतु: कर्माण्यनन्यविषयाणि हरिश्चकार । यस्त्वङ्ग गायति श‍ृणोत्यनुमोदते वा भक्तिर्भवेद् भगवति ह्यपवर्गमार्गे ॥ ४५ ॥ यस्यात्मबुद्धि: कुणपे त्रिधातुके स्वधी: कलत्रादिषु भौम इज्यधी: । यत्तीर्थबुद्धि: सलिले न कर्हिचिज् जनेष्वभिज्ञेषु स एव गोखर: ॥

主ハリは宇宙の創造・維持・滅尽の究極原因である。王よ、この世で主が成された比類なく模倣し得ぬ御業を、歌い、聞き、あるいは心から讃嘆する者は、解脱の道を授ける至上主へのバクティを必ずや得る。