Adhyaya 1

Verse 1

मैत्रेय उवाच मनोस्तु शतरूपायां तिस्र: कन्याश्च जज्ञिरे । आकूतिर्देवहूतिश्च प्रसूतिरिति विश्रुता: ॥ १ ॥

聖マイトレーヤは語った。スヴァーヤンブヴァ・マヌは妻シャタルーパーに三人の娘をもうけた。名はアークーティ、デーヴァフーティ、プラスーティとして知られる。

Verse 2

आकूतिं रुचये प्रादादपि भ्रातृमतीं नृप: । पुत्रिकाधर्ममाश्रित्य शतरूपानुमोदित: ॥ २ ॥

スヴァーヤンブヴァ・マヌ王は、妻シャタルーパーの同意のもと、兄弟がいながらも、プトリカー・ダルマに従ってアークーティをプラジャーパティ・ルチに与え、彼女から生まれる息子をマヌの子として返すことを条件とした。

Verse 3

प्रजापति: स भगवान् रुचिस्तस्यामजीजनत् । मिथुनं ब्रह्मवर्चस्वी परमेण समाधिना ॥ ३ ॥

ブラーフマナの光輝に満ちたプラジャーパティ・ルチは、至高のサマーディによってアークーティに一人の息子と一人の娘、すなわち一対をもうけた。

Verse 4

यस्तयो: पुरुष: साक्षाद्विष्णुर्यज्ञस्वरूपधृक् । या स्त्री सा दक्षिणा भूतेरंशभूतानपायिनी ॥ ४ ॥

アークーティの二人の子のうち、男児は祭祀（ヤジュニャ）の姿を取る主ヴィシュヌそのものであり、女児は主の永遠の伴侶シュリー・ラクシュミーの分身「ダクシナー」であった。

Verse 5

आनिन्ये स्वगृहं पुत्र्या: पुत्रं विततरोचिषम् । स्वायम्भुवो मुदा युक्तो रुचिर्जग्राह दक्षिणाम् ॥ ५ ॥

スヴァーヤンブヴァ・マヌは喜びに満ちて、娘の子である輝ける少年ヤジュニャを自邸へ連れ帰った。婿のルチはダクシナーを自分のもとに留めた。

Verse 6

तां कामयानां भगवानुवाह यजुषां पति: । तुष्टायां तोषमापन्नोऽजनयद् द्वादशात्मजान् ॥ ६ ॥

祭式を司る主ヤジュニャは、主を夫として慕うダクシナーを娶った。彼女が満たされると主も喜び、彼女から十二人の子をもうけた。

Verse 7

तोष: प्रतोष: सन्तोषो भद्र: शान्तिरिडस्पति: । इध्म: कविर्विभु: स्वह्न: सुदेवो रोचनो द्विषट् ॥ ७ ॥

ヤジュニャとダクシナーの十二人の息子は、トーシャ、プラトーシャ、サントーシャ、バドラ、シャーンティ、イダスパティ、イドゥフマ、カヴィ、ヴィブ、スヴァフナ、スデーヴァ、ローチャナと名づけられた。

Verse 8

तुषिता नाम ते देवा आसन्स्वायम्भुवान्तरे । मरीचिमिश्रा ऋषयो यज्ञ: सुरगणेश्वर: ॥ ८ ॥

スヴァーヤンブヴァ・マヌの時代、彼らは総称して「トゥシタ」と呼ばれる神々となった。マリーチは七仙の長となり、ヤジュニャは神々の王、すなわちインドラとなった。

Verse 9

प्रियव्रतोत्तानपादौ मनुपुत्रौ महौजसौ । तत्पुत्रपौत्रनप्तृणामनुवृत्तं तदन्तरम् ॥ ९ ॥

スヴァーヤンブヴァ・マヌの二人の子、プリヤヴラタとウッターナパーダは大いなる威力を備えた王となり、その子孫はその時代に三界の至る所へ広がった。

Verse 10

देवहूतिमदात्तात कर्दमायात्मजां मनु: । तत्सम्बन्धि श्रुतप्रायं भवता गदतो मम ॥ १० ॥

愛する子よ、スヴァーヤンブヴァ・マヌは最愛の娘デーヴァフーティをカルダマ牟尼に託した。彼らの縁についてはすでに語り、汝もほとんど全てを聞いている。

Verse 11

दक्षाय ब्रह्मपुत्राय प्रसूतिं भगवान्मनु: । प्रायच्छद्यत्कृत: सर्गस्त्रिलोक्यां विततो महान् ॥ ११ ॥

スヴァーヤンブヴァ・マヌは、ブラフマーの子ダクシャに娘プラスーティを授けた。ダクシャの子孫によって創造は広がり、その系統は三界に遍満した。

Verse 12

या: कर्दमसुता: प्रोक्ता नव ब्रह्मर्षिपत्नय: । तासां प्रसूतिप्रसवं प्रोच्यमानं निबोध मे ॥ १२ ॥

すでに語られたカルダマ牟尼の九人の娘たちは、九人のブラフマリシに妻として与えられた。今よりその九人の娘たちの子孫を述べるゆえ、我より聞け。

Verse 13

पत्नी मरीचेस्तु कला सुषुवे कर्दमात्मजा । कश्यपं पूर्णिमानं च ययोरापूरितं जगत् ॥ १३ ॥

カルダマ牟尼の娘カーラーはマリーチの妻となり、カश्यパとプールニマーという二人の子を産んだ。その子孫によって世界はあまねく満たされた。

Verse 14

पूर्णिमासूत विरजं विश्वगं च परन्तप । देवकुल्यां हरे: पादशौचाद्याभूत्सरिद्दिव: ॥ १४ ॥

ヴィドゥラよ、カシュヤパとプールニマーという二人の子のうち、プールニマーはヴィラジャ、ヴィシュヴァガ、デーヴァクルヤーの三人をもうけた。その中でデーヴァクルヤーは、シュリー・ハリの蓮華の御足を洗った聖なる水であり、のちに天界のガンガー河となった。

Verse 15

अत्रे: पत्‍न्यनसूया त्रीञ्जज्ञे सुयशस: सुतान् । दत्तं दुर्वाससं सोममात्मेशब्रह्मसम्भवान् ॥ १५ ॥

アトリ仙の妻アナスーヤーは、名高い三人の子—ソーマ、ダッタートレーヤ、ドゥルヴァーサ—を産んだ。彼らはそれぞれブラフマー、ヴィシュヌ、シヴァの部分的顕現であり、ソーマはブラフマーの分身、ダッタートレーヤはヴィシュヌの分身、ドゥルヴァーサはシヴァの分身である。

Verse 16

विदुर उवाच अत्रेर्गृहे सुरश्रेष्ठा: स्थित्युत्पत्त्यन्तहेतव: । किञ्चिच्चिकीर्षवो जाता एतदाख्याहि मे गुरो ॥ १६ ॥

ヴィドゥラは言った。「師よ、宇宙の創造・維持・滅尽の因であるブラフマー、ヴィシュヌ、シヴァという三神が、いかにしてアトリ仙の妻から子として生まれたのですか。どうか私に説き明かしてください。」

Verse 17

मैत्रेय उवाच ब्रह्मणा चोदित: सृष्टावत्रिर्ब्रह्मविदां वर: । सह पत्‍न्या ययावृक्षं कुलाद्रिं तपसि स्थित: ॥ १७ ॥

マイトレーヤは語った。ブラフマー神が、梵知に秀でたアトリ仙に、アナスーヤーと結婚して後に世代を増やすよう命じたとき、アトリは妻とともにリクシャ山の谷へ赴き、厳しい苦行に身を置いた。

Verse 18

तस्मिन् प्रसूनस्तबकपलाशाशोककानने । वार्भि: स्रवद्‌भिरुद्‍घुष्टेनिर्विन्ध्याया: समन्तत: ॥ १८ ॥

その山の谷には、パラーシャの花房とアショーカ樹に彩られた林が広がっていた。そこをニルヴィンディヤーという川が流れ、滝から落ちる水の甘やかな響きが四方に満ちていた。夫婦はその麗しい岸辺に到った。

Verse 19

प्राणायामेन संयम्य मनो वर्षशतं मुनि: । अतिष्ठदेकपादेन निर्द्वन्द्वोऽनिलभोजन: ॥ १९ ॥

そこで大聖アトリはプラーナーヤーマによって心を制し、執着を断った。二元を超え、空気のみを糧として、片足で立ち続け百年の苦行を修した。

Verse 20

शरणं तं प्रपद्येऽहं य एव जगदीश्वर: । प्रजामात्मसमां मह्यं प्रयच्छत्विति चिन्तयन् ॥ २० ॥

彼は念じた。「我は宇宙の主に帰依する。どうか主が喜び、主とまったく等しい御子を我に授け給え。」

Verse 21

तप्यमानं त्रिभुवनं प्राणायामैधसाग्निना । निर्गतेन मुनेर्मूर्ध्न: समीक्ष्य प्रभवस्त्रय: ॥ २१ ॥

アトリ牟尼がこの苛烈な苦行に没頭していると、プラーナーヤーマを薪とするかのような烈火が頭頂から噴き出した。その火は三界の三主神に見出された。

Verse 22

अप्सरोमुनिगन्धर्वसिद्धविद्याधरोरगै: । वितायमानयशसस्तदाश्रमपदं ययु: ॥ २२ ॥

その時、三柱の神々は天界の住人—アプサラス、ガンダルヴァ、シッダ、ヴィディヤーダラ、ナーガら—を伴い、苦行によって名高いアトリ牟尼の庵（アーシュラマ）へ赴き、そこに入った。

Verse 23

तत्प्रादुर्भावसंयोगविद्योतितमना मुनि: । उत्तिष्ठन्नेकपादेन ददर्श विबुधर्षभान् ॥ २३ ॥

三神が同時に現れたことで、牟尼の心は歓喜に照らされた。彼は片足で立ったまま神々の最勝者たちを見、見た瞬間、困難を押して片足のまま彼らに近づいた。

Verse 24

प्रणम्य दण्डवद्भूमावुपतस्थेऽर्हणाञ्जलि: । वृषहंससुपर्णस्थान् स्वै: स्वैश्चिह्नैश्च चिह्नितान् ॥ २४ ॥

その後、聖仙は地に棒のごとく伏して礼拝し、合掌して、牡牛・白鳥・ガルダに乗り、それぞれの聖なる印を持つ三柱の神々に祈りを捧げた。

Verse 25

कृपावलोकेन हसद्वदनेनोपलम्भितान् । तद्रोचिषा प्रतिहते निमील्य मुनिरक्षिणी ॥ २५ ॥

三神の慈悲深い眼差しと微笑む御顔を見て、アトリ仙は大いに歓喜した。しかしその御身の光輝に目がくらみ、しばし目を閉じた。

Verse 26

चेतस्तत्प्रवणं युञ्जन्नस्तावीत्संहताञ्जलि: । श्लक्ष्णया सूक्तया वाचा सर्वलोकगरीयस: ॥ २६ ॥ अत्रिरुवाच विश्वोद्भवस्थितिलयेषु विभज्यमानै- र्मायागुणैरनुयुगं विगृहीतदेहा: । ते ब्रह्मविष्णुगिरिशा: प्रणतोऽस्म्यहं व-स्तेभ्य: क एव भवतां म इहोपहूत: ॥ २७ ॥

心はすでに御神方へ傾いていたが、聖仙は感官を収め、合掌し、甘美な言葉で、万界に最も尊ばれる主宰神々を讃え始めた。

Verse 27

चेतस्तत्प्रवणं युञ्जन्नस्तावीत्संहताञ्जलि: । श्लक्ष्णया सूक्तया वाचा सर्वलोकगरीयस: ॥ २६ ॥ अत्रिरुवाच विश्वोद्भवस्थितिलयेषु विभज्यमानै- र्मायागुणैरनुयुगं विगृहीतदेहा: । ते ब्रह्मविष्णुगिरिशा: प्रणतोऽस्म्यहं व-स्तेभ्य: क एव भवतां म इहोपहूत: ॥ २७ ॥

アトリは言った。「おおブラフマー、ヴィシュヌ、ギリーシャよ。宇宙の創造・維持・滅尽のため、マーヤーの三グナにより、あなたがたは劫ごとに三つの御身を取られる。三柱すべてに礼拝します。私の祈りは、あなたがたのうち誰を招いたのでしょうか。」

Verse 28

एको मयेह भगवान्विविधप्रधानै- श्चित्तीकृत: प्रजननाय कथं नु यूयम् । अत्रागतास्तनुभृतां मनसोऽपि दूराद् ब्रूत प्रसीदत महानिह विस्मयो मे ॥ २८ ॥

私はただ一柱の至上のバガヴァーンを念じ、御方のような子を望んで祈りました。御方は衆生の思惟をも超えて遠いのに、なぜ三柱ともここに来られたのですか。どうかお告げくださり、この大いなる惑いを解いてください。

Verse 29

मैत्रेय उवाच इति तस्य वच: श्रुत्वा त्रयस्ते विबुधर्षभा: । प्रत्याहु: श्लक्ष्णया वाचा प्रहस्य तमृषिं प्रभो ॥ २९ ॥

マイトレーヤは語った――アトリ仙のその言葉を聞くと、三柱の偉大なる神々は微笑み、柔らかく甘美な言葉でその聖仙に答えた。

Verse 30

देवा ऊचु: यथा कृतस्ते सङ्कल्पो भाव्यं तेनैव नान्यथा । सत्सङ्कल्पस्य ते ब्रह्मन् यद्वै ध्यायति ते वयम् ॥ ३० ॥

神々は言った――おおブラーフマナよ、汝の清らかな決意は完全である。汝が定めたとおりに成就し、他のようにはならぬ。汝が瞑想していたその唯一の御方こそ我らであるゆえ、三柱そろって汝のもとへ来たのだ。

Verse 31

अथास्मदंशभूतास्ते आत्मजा लोकविश्रुता: । भवितारोऽङ्ग भद्रं ते विस्रप्स्यन्ति च ते यश: ॥ ३१ ॥

愛しき者よ、汝には我らの力の一分を宿す子らが生まれ、世に名高くなるであろう。汝に吉祥あれ――その子らは世界に汝の名声を広める。

Verse 32

एवं कामवरं दत्त्वा प्रतिजग्मु: सुरेश्वरा: । सभाजितास्तयो: सम्यग्दम्पत्योर्मिषतोस्तत: ॥ ३२ ॥

かくして望みの恩寵を授けると、三柱の天界の主（ブラフマー、ヴィシュヌ、マヘーシュヴァラ）は、夫婦が見守るうちにその場から姿を消した。夫婦はすでに相応の礼を尽くしていた。

Verse 33

सोमोऽभूद्ब्रह्मणोंऽशेन दत्तो विष्णोस्तु योगवित् । दुर्वासा: शङ्करस्यांशो निबोधाङ्गिरस: प्रजा: ॥ ३३ ॥

その後、ブラフマーの分身としてソーマ（月神）が生まれ、ヴィシュヌの分身としてヨーガに通じたダッタートレーヤが現れ、シャンカラの分身としてドゥルヴァーサが生まれた。いまよりアンギラーの多くの子らについて、わたしから聞きなさい。

Verse 34

श्रद्धा त्वङ्गिरस: पत्नी चतस्रोऽसूत कन्यका: । सिनीवाली कुहू राका चतुर्थ्यनुमतिस्तथा ॥ ३४ ॥

アンギラスの妻シュラッダーは四人の娘を産んだ。名はシニーヴァーリー、クフー、ラーカー、そして第四がアヌマティである。

Verse 35

तत्पुत्रावपरावास्तां ख्यातौ स्वारोचिषेऽन्तरे । उतथ्यो भगवान्साक्षाद् ब्रह्मिष्ठश्च बृहस्पति: ॥ ३५ ॥

この四人の娘のほかに、彼女にはさらに二人の息子が生まれ、スヴァーローチシャ・マヌの時代に名高かった。すなわちウタティヤと、梵智に最も堅固なブリハスパティである。

Verse 36

पुलस्त्योऽजनयत्पत्‍न्यामगस्त्यं च हविर्भुवि । सोऽन्यजन्मनि दह्राग्निर्विश्रवाश्च महातपा: ॥ ३६ ॥

プラスタヤは妻ハヴィルブーによりアガスティヤという子をもうけ、彼は次の生でダフラーグニとなった。さらにプラスタヤには、大いなる苦行者ヴィシュラヴァという別の子も生まれた。

Verse 37

तस्य यक्षपतिर्देव: कुबेरस्त्विडविडासुत: । रावण: कुम्भकर्णश्च तथान्यस्यां विभीषण: ॥ ३७ ॥

ヴィシュラヴァには二人の妻がいた。イダヴィダーからはヤクシャの主たる神クベーラが生まれ、もう一人の妻からはラーヴァナ、クンバカルナ、そしてヴィビーシャナが生まれた。

Verse 38

पुलहस्य गतिर्भार्या त्रीनसूत सती सुतान् । कर्मश्रेष्ठं वरीयांसं सहिष्णुं च महामते ॥ ३८ ॥

聖仙プラハの妻ガティは、カルマシュレーシュタ、ヴァリーヤーン、サヒシュヌという三人の子を産んだ。彼らはいずれも大いなる智慧を備えた大聖仙であった。

Verse 39

क्रतोरपि क्रिया भार्या वालखिल्यानसूयत । ऋषीन्षष्टिसहस्राणि ज्वलतो ब्रह्मतेजसा ॥ ३९ ॥

クラトゥの妻クリヤーは、ヴァーラキリヤと呼ばれる六万の大聖仙を産んだ。彼らは霊的智に秀で、その梵の光輝によって身を照らしていた。

Verse 40

ऊर्जायां जज्ञिरे पुत्रा वसिष्ठस्य परन्तप । चित्रकेतुप्रधानास्ते सप्त ब्रह्मर्षयोऽमला: ॥ ४० ॥

敵を打ち破る者よ。ヴァシシュタは妻ウールジャー（アルンダティー）により、チトラケートゥを筆頭とする汚れなき七人のブラフマリシをもうけた。

Verse 41

चित्रकेतु: सुरोचिश्च विरजा मित्र एव च । उल्बणो वसुभृद्यानो द्युमान्शक्त्यादयोऽपरे ॥ ४१ ॥

その七人の名は、チトラケートゥ、スローチ、ヴィラジャー、ミトラ、ウルバナ、ヴァスブリディヤーナ、そしてデュマーンである。ヴァシシュタの別の妻からも有能な子らが生まれた。

Verse 42

चित्तिस्त्वथर्वण: पत्नी लेभे पुत्रं धृतव्रतम् । दध्यञ्चमश्वशिरसं भृगोर्वंशं निबोध मे ॥ ४२ ॥

アタルヴァ仙の妻チッティは、堅き誓いを受け入れてドリタヴラタという子を得、彼はダディヤンチャ（アシュヴァシラー）として知られた。いまよりブリグの系譜を我より聞け。

Verse 43

भृगु: ख्यात्यां महाभाग: पत्‍न्यां पुत्रानजीजनत् । धातारं च विधातारं श्रियं च भगवत्पराम् ॥ ४३ ॥

大いに幸いなる聖仙ブリグは、妻キャーティーにより、ダーターとヴィダーターという二人の子と、至上のバガヴァーンに深く帰依する娘シュリーをもうけた。

Verse 44

आयतिं नियतिं चैव सुते मेरुस्तयोरदात् । ताभ्यां तयोरभवतां मृकण्ड: प्राण एव च ॥ ४४ ॥

聖仙メルにはアーヤティとニヤティという二人の娘があり、彼は彼女たちをダータとヴィダータに授けた。二人からはムリカンダとプラーナという二子が生まれた。

Verse 45

मार्कण्डेयो मृकण्डस्य प्राणाद्वेदशिरा मुनि: । कविश्च भार्गवो यस्य भगवानुशना सुत: ॥ ४५ ॥

ムリカンダからはマールカンデーヤ仙が生まれ、プラーナからはヴェーダシラー仙が生まれた。ヴェーダシラーの子は尊きウシャナー（シュクラーチャールヤ）で、「カヴィ」とも呼ばれ、ブリグ族の系統に属した。

Verse 46

त एते मुनय: क्षत्तर्लोकान्सर्गैरभावयन् । एष कर्दमदौहित्रसन्तान: कथितस्तव ॥ ४६ ॥ श‍ृण्वत: श्रद्दधानस्य सद्य: पापहर: पर: । प्रसूतिं मानवीं दक्ष उपयेमे ह्यजात्मज: ॥ ४७ ॥

親愛なるヴィドゥラよ、これらのムニたちはそれぞれの創生の子孫によって諸世界の人口を増やした。これがカルダマの娘たちから続く子孫の系譜として、汝に語られたのである。

Verse 47

त एते मुनय: क्षत्तर्लोकान्सर्गैरभावयन् । एष कर्दमदौहित्रसन्तान: कथितस्तव ॥ ४६ ॥ श‍ृण्वत: श्रद्दधानस्य सद्य: पापहर: पर: । प्रसूतिं मानवीं दक्ष उपयेमे ह्यजात्मज: ॥ ४७ ॥

この系譜の語りを信心をもって聴く者は、ただちに罪が滅せられる。マヌの娘プラスーティは、ブラフマーの子ダクシャを夫として迎えた。

Verse 48

तस्यां ससर्ज दुहितृ: षोडशामललोचना: । त्रयोदशादाद्धर्माय तथैकामग्नये विभु: ॥ ४८ ॥

プラスーティとの間にダクシャは、蓮華のような眼をもつ清らかに美しい十六人の娘をもうけた。そのうち十三人をダルマに、また一人をアグニに嫁がせた。

Verse 49

पितृभ्य एकां युक्तेभ्यो भवायैकां भवच्छिदे । श्रद्धा मैत्री दया शान्तिस्तुष्टि: पुष्टि: क्रियोन्नति: ॥ ४९ ॥ बुद्धिर्मेधा तितिक्षा ह्रीर्मूर्तिर्धर्मस्य पत्नय: । श्रद्धासूत शुभं मैत्री प्रसादमभयं दया ॥ ५० ॥ शान्ति: सुखं मुदं तुष्टि: स्मयं पुष्टिरसूयत । योगं क्रियोन्नतिर्दर्पमर्थं बुद्धिरसूयत ॥ ५१ ॥ मेधा स्मृतिं तितिक्षा तु क्षेमं ह्री: प्रश्रयं सुतम् । मूर्ति: सर्वगुणोत्पत्तिर्नरनारायणावृषी ॥ ५२ ॥

残る二人の娘のうち一人は祖霊界ピトリローカへ施与され、そこで和やかに住み、もう一人は罪と輪廻の縛りを断つ「バヴァチッド」なる主シヴァに捧げられた。ダクシャがダルマに与えた十三人の娘は、シュラッダー、マイトリー、ダヤー、シャーンティ、トゥシュティ、プシュティ、クリヤー、ウンナティ、ブッディ、メーダー、ティティクシャー、フリー、ムールティである。

Verse 50

पितृभ्य एकां युक्तेभ्यो भवायैकां भवच्छिदे । श्रद्धा मैत्री दया शान्तिस्तुष्टि: पुष्टि: क्रियोन्नति: ॥ ४९ ॥ बुद्धिर्मेधा तितिक्षा ह्रीर्मूर्तिर्धर्मस्य पत्नय: । श्रद्धासूत शुभं मैत्री प्रसादमभयं दया ॥ ५० ॥ शान्ति: सुखं मुदं तुष्टि: स्मयं पुष्टिरसूयत । योगं क्रियोन्नतिर्दर्पमर्थं बुद्धिरसूयत ॥ ५१ ॥ मेधा स्मृतिं तितिक्षा तु क्षेमं ह्री: प्रश्रयं सुतम् । मूर्ति: सर्वगुणोत्पत्तिर्नरनारायणावृषी ॥ ५२ ॥

シュラッダーからシュバが、マイトリーからプラサーダが、ダヤーからアバヤが生まれた。かくして徳そのものなる子らが世の安寧のために現れた。

Verse 51

पितृभ्य एकां युक्तेभ्यो भवायैकां भवच्छिदे । श्रद्धा मैत्री दया शान्तिस्तुष्टि: पुष्टि: क्रियोन्नति: ॥ ४९ ॥ बुद्धिर्मेधा तितिक्षा ह्रीर्मूर्तिर्धर्मस्य पत्नय: । श्रद्धासूत शुभं मैत्री प्रसादमभयं दया ॥ ५० ॥ शान्ति: सुखं मुदं तुष्टि: स्मयं पुष्टिरसूयत । योगं क्रियोन्नतिर्दर्पमर्थं बुद्धिरसूयत ॥ ५१ ॥ मेधा स्मृतिं तितिक्षा तु क्षेमं ह्री: प्रश्रयं सुतम् । मूर्ति: सर्वगुणोत्पत्तिर्नरनारायणावृषी ॥ ५२ ॥

シャーンティからスカが、トゥシュティからムダが、プシュティからスマヤが生まれた。クリヤーからヨーガが、ウンナティからダルパが、ブッディからアルタが生まれ、皆ダルマの道を照らす灯となった。

Verse 52

पितृभ्य एकां युक्तेभ्यो भवायैकां भवच्छिदे । श्रद्धा मैत्री दया शान्तिस्तुष्टि: पुष्टि: क्रियोन्नति: ॥ ४९ ॥ बुद्धिर्मेधा तितिक्षा ह्रीर्मूर्तिर्धर्मस्य पत्नय: । श्रद्धासूत शुभं मैत्री प्रसादमभयं दया ॥ ५० ॥ शान्ति: सुखं मुदं तुष्टि: स्मयं पुष्टिरसूयत । योगं क्रियोन्नतिर्दर्पमर्थं बुद्धिरसूयत ॥ ५१ ॥ मेधा स्मृतिं तितिक्षा तु क्षेमं ह्री: प्रश्रयं सुतम् । मूर्ति: सर्वगुणोत्पत्तिर्नरनारायणावृषी ॥ ५२ ॥

メーダーからスムリティが、ティティクシャーからクシェーマが、フリーからプラシュラヤが生まれた。あらゆる徳の宝庫ムールティは、至上のバガヴァーンたる聖なるナラ＝ナーラーヤナを、二人のリシとしてこの世に顕した。

Verse 53

ययोर्जन्मन्यदो विश्वमभ्यनन्दत्सुनिर्वृतम् । मनांसि ककुभो वाता: प्रसेदु: सरितोऽद्रय: ॥ ५३ ॥

ナラ＝ナーラーヤナが顕現されたとき、全世界は歓喜に満ちた。人々の心は静まり、四方の風も川も山々も、ことごとく快く和らいだ。

Verse 54

दिव्यवाद्यन्त तूर्याणि पेतु: कुसुमवृष्टय: । मुनयस्तुष्टुवुस्तुष्टा जगुर्गन्धर्वकिन्नरा: ॥ ५४ ॥ नृत्यन्ति स्म स्त्रियो देव्य आसीत्परममङ्गलम् । देवा ब्रह्मादय: सर्वे उपतस्थुरभिष्टवै: ॥ ५५ ॥

天界では神妙な楽器が鳴り響き、空から花の雨が降った。心静まった聖仙たちはヴェーダの讃歌を唱え、ガンダルヴァとキンナラは歌い、天女たちは舞った—ナラ・ナーラーヤナの出現に際し、至上の吉祥の徴が遍く現れた。

Verse 55

दिव्यवाद्यन्त तूर्याणि पेतु: कुसुमवृष्टय: । मुनयस्तुष्टुवुस्तुष्टा जगुर्गन्धर्वकिन्नरा: ॥ ५४ ॥ नृत्यन्ति स्म स्त्रियो देव्य आसीत्परममङ्गलम् । देवा ब्रह्मादय: सर्वे उपतस्थुरभिष्टवै: ॥ ५५ ॥

その時、天女たちは舞い、至上の吉祥が満ちた。梵天をはじめとするすべての神々は最上の讃歌を携えて来臨し、恭しく主に祈りを捧げた。

Verse 56

देवा ऊचु: यो मायया विरचितं निजयात्मनीदं खे रूपभेदमिव तत्प्रतिचक्षणाय । एतेन धर्मसदने ऋषिमूर्तिनाद्य प्रादुश्चकार पुरुषाय नम: परस्मै ॥ ५६ ॥

神々は言った。「至高のプルシャ、超越なる至上人格神に敬礼いたします。御方はご自身のマーヤーによってこの宇宙を顕し、それを御身の内に保たれる。空間に風と雲が宿るように。今、ダルマの家において、リシ・ナラ・ナーラーヤナの姿で出現された。」

Verse 57

सोऽयं स्थितिव्यतिकरोपशमाय सृष्टान् सत्त्वेन न: सुरगणाननुमेयतत्त्व: । द‍ृश्याददभ्रकरुणेन विलोकनेन यच्छ्रीनिकेतममलं क्षिपतारविन्दम् ॥ ५७ ॥

正統なるヴェーダ聖典によって真理が知られる至上主は、サットヴァによって創造界の災厄を鎮め、平安と繁栄をもたらされる。どうか無量の慈悲に満ちた御眼差しを神々に注いでくださるように。その慈眼は、吉祥女神シュリーの住まいである無垢の蓮華の美をも凌ぐ。

Verse 58

एवं सुरगणैस्तात भगवन्तावभिष्टुतौ । लब्धावलोकैर्ययतुरर्चितौ गन्धमादनम् ॥ ५८ ॥

マイトレーヤは言った。「ヴィドゥラよ、このように神々は、リシ・ナラ・ナーラーヤナとして現れた至上主を祈りの讃歌で礼拝した。主は慈悲の眼差しを彼らに注ぎ、崇敬を受けたのち、ガンダマーダナ山へと去って行かれた。」

Verse 59

ताविमौ वै भगवतो हरेरंशाविहागतौ । भारव्ययाय च भुव: कृष्णौ यदुकुरूद्वहौ ॥ ५९ ॥

この二者は至上主ハリの部分的顕現であり、世界の重荷を軽くするため、ヤドゥ族においてシュリー・クリシュナとして、クル族においてアルジュナとして現れた。

Verse 60

स्वाहाभिमानिनश्चाग्नेरात्मजांस्त्रीनजीजनत् । पावकं पवमानं च शुचिं च हुतभोजनम् ॥ ६० ॥

スヴァーハーを司る火神は、妃スヴァーハーにより三子—パーヴァカ、パヴァマーナ、シュチ—をもうけ、彼らは祭火に捧げられる供物を食して存する。

Verse 61

तेभ्योऽग्नय: समभवन्चत्वारिंशच्च पञ्च च । त एवैकोनपञ्चाशत्साकं पितृपितामहै: ॥ ६१ ॥

その三者からさらに四十五の火神が生じた。父たちと祖父を含め、火神の総数は四十九となる。

Verse 62

वैतानिके कर्मणि यन्नामभिर्ब्रह्मवादिभि: । आग्नेय्य इष्टयो यज्ञे निरूप्यन्तेऽग्नयस्तु ते ॥ ६२ ॥

ヴァイターニカのヴェーダ祭儀において、ブラフマヴァーディーのバラモンがヤジュニャで火への供物を諸名によって定めるが、その名々こそがこの四十九の火神である。

Verse 63

अग्निष्वात्ता बर्हिषद: सौम्या: पितर आज्यपा: । साग्नयोऽनग्नयस्तेषां पत्नी दाक्षायणी स्वधा ॥ ६३ ॥

アグニシュヴァッタ、バルヒシャダ、サウミヤ、アージュヤパがピトリ（祖霊）である。彼らはサーグニカまたはニラグニカであり、その妻はダクシャの娘スヴァダーである。

Verse 64

तेभ्यो दधार कन्ये द्वे वयुनां धारिणीं स्वधा । उभे ते ब्रह्मवादिन्यौ ज्ञानविज्ञानपारगे ॥ ६४ ॥

祖霊（ピトリ）に捧げられたスヴァダーは、ヴァユナーとダーリニーという二人の娘をもうけた。二人はともにブラフマンを説く者で、ヴェーダの知（ジュニャーナ）と悟り（ヴィジュニャーナ）に通じていた。

Verse 65

भवस्य पत्नी तु सती भवं देवमनुव्रता । आत्मन: सद‍ृशं पुत्रं न लेभे गुणशीलत: ॥ ६५ ॥

十六番目の娘サティは主シヴァの妃であり、夫に従い献身して仕えた。だが徳と品性において自らに等しい पुत्र（息子）を得ることはなかった。

Verse 66

पितर्यप्रतिरूपे स्वे भवायानागसे रुषा । अप्रौढैवात्मनात्मानमजहाद्योगसंयुता ॥ ६६ ॥

父ダクシャが、咎なき主シヴァを怒りに任せて非難し続けたため、サティは成熟する前に、ヨーガの神秘力によって自らの身体を捨て去った。