Atharva Veda 9.2.12: Kanda 9, Anuvaka 1, Sukta 2, Mantra 12

Sukta 2

Sanskrit (Devanagari)

तेऽध॒राञ्चः॒ प्र प्ल॑वन्तां छि॒न्ना नौरि॑व॒ बन्ध॑नात्। न साय॑कप्रणुत्तानां॒ पुन॑रस्ति नि॒वर्त॑नम्

IAST Transliteration

té ’dharā́ñcaḥ prá plavantāṃ chinnā́ naúr iva bándhanāt | ná sā́yaka-praṇuttānāṃ púnar asti nivártanam ||

English Translation (Griffith/Whitney)

Downward let them drift away, like a boat cut loose from its mooring. For those whom the missile hath driven forth, there is no turning back again.

Translation

彼らは下へと流れ去れ、繋留を断たれた舟のように。矢に追い払われた者には、もはや帰り戻る道はない。

Ask anything about this verse...Ask

Word by Word

• ते: they
• ते: कर्तृ
• Type: Pronoun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)

• अधः: downwards
• अधः: अधिकारण (दिशा/गतिविशेषणम्)
• Type: Indeclinable
• Root: अधस् (अव्यय-प्रातिपदिक)

• आञ्चः: turned/going
• आञ्चः: कर्तृ (ते इति सह विशेषणम्)
• Type: Adjective
• Root: अञ्च् (प्रातिपदिक: आञ्च- ‘turned/going’)

• प्र: forth, forward
• प्र: —
• Type: Indeclinable
• Root: प्र (उपसर्ग/अव्यय)

• प्लवन्ताम्: let them drift/float away
• प्लवन्ताम्: —
• Type: Verb
• Root: प्लु (धातु)

• छिन्नाः: cut off, severed
• छिन्नाः: कर्तृ (ते इति सह विशेषणम्)
• Type: Adjective/Participle
• Root: छिद् (धातु) → क्त (कृदन्त)

• नौः: a boat
• नौः: उपमान (इव-योगे)
• Type: Noun
• Root: नौ (स्त्रीलिङ्ग-प्रातिपदिक)

• इव: like, as
• इव: —
• Type: Indeclinable
• Root: इव (अव्यय)

• बन्धनात्: from the binding, from the tether
• बन्धनात्: अपादान
• Type: Noun
• Root: बन्धन (नपुंसकलिङ्ग-प्रातिपदिक)

• न: not
• न: —
• Type: Indeclinable
• Root: न (निषेध-अव्यय)

• सायक: of arrows
• सायक: सम्बन्ध (षष्ठी)
• Type: Noun
• Root: सायक (पुंलिङ्ग-प्रातिपदिक)

• प्रणुत्तानाम्: of those driven/impelled (shot)
• प्रणुत्तानाम्: सम्बन्ध (षष्ठी)
• Type: Adjective/Participle
• Root: नुद् (धातु) + प्र (उपसर्ग) → क्त (कृदन्त: प्रणुत्त)

• पुनः: again
• पुनः: —
• Type: Indeclinable
• Root: पुनः (अव्यय)

• अस्ति: there is
• अस्ति: —
• Type: Verb
• Root: अस् (धातु)

• निवर्तनम्: returning, turning back
• निवर्तनम्: कर्तृ/विषय (अस्ति इति सह)
• Type: Noun
• Root: निवर्तन (नपुंसकलिङ्ग-प्रातिपदिक; नि-√वृत्/वर्त्-भाव)

Attribution

Rishi: Atharvanic tradition (hymn-level attribution varies)

Devata: Indeterminate; the charm’s force (often aligned with divine weaponry)

Chandas: Anuṣṭubh (probable; AV rival-expulsion verses frequently in anuṣṭubh)

Mantra Rasa

Primary: raudra

Secondary: vira