Arthashastra — Yogavritta, Sutra 59
Devanagari script
सिद्धव्यञ्जनो वा दूष्यं जम्भकविद्याभिः प्रलोभयित्वा ब्रूयात् अक्षयहिरण्यं राजद्वारिकं स्त्रीहृदयमरिव्याधिकरमायुष्यं पुत्रीयं वा कर्म जानामि इति ॥ कZ_०५.२.५९ ॥
Transliteration
siddhavyañjano vā dūṣyaṃ jambhakavidyābhiḥ pralobhayitvā brūyāt akṣayahiraṇyaṃ rājadvārikaṃ strīhṛdayamarivyādhikaramāyuṣyaṃ putrīyaṃ vā karma jānāmi iti
Translation
あるいは、「成就した行者」に扮した密偵が、幻術などの術で堕落しやすい標的を誘惑し、こう言うべきである。「尽きぬ黄金、王門での通行、女の心を得ること、敵を圧倒すること、寿命を延ばすこと、あるいは男子を授かることのための作法を私は知っている。」
Word by Word
सिद्धव्यञ्जनःa disguised/marked agent (a spy with ‘prepared signs’)
सिद्धव्यञ्जनः:
TypeNoun (adjectival)
Rootसिध्/सिद्ध + व्यञ्जन
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; विशेषणम् (व्यक्तिवाचकः—‘सिद्ध-व्यञ्जन’ इति प्रकारः)
वाor
वा:
TypeParticle
Rootवा
Formविकल्पार्थक-अव्ययम्
दूष्यम्the person to be corrupted/compromised (the target)
दूष्यम्:
TypeNoun
Rootदूष्य
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; कर्मपदम्
जम्भकविद्याभिःby deceptive arts/tricks (jambhaka-techniques)
जम्भकविद्याभिः:
TypeNoun
Rootजम्भकविद्या
Formस्त्रीलिङ्ग, तृतीया, बहुवचन; करणम्
प्रलोभयित्वाhaving enticed/tempted
प्रलोभयित्वा:
TypeVerb (absolutive)
Rootलुभ् (प्र +)
Formक्त्वान्त (अव्ययीभाव-प्रयोगः); पूर्वकालिकक्रिया—‘having enticed’
ब्रूयात्he should say
ब्रूयात्:
TypeVerb
Rootब्रू
Formविधिलिङ्, परस्मैपद, प्रथमपुरुष, एकवचन
अक्षय-हिरण्यम्inexhaustible gold/treasure
अक्षय-हिरण्यम्:
TypeNoun
Rootअक्षय + हिरण्य
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; कर्मपदम्
राज-द्वारिकम्connected with the king’s gate/court (royal-door related)
राज-द्वारिकम्:
TypeNoun (adjectival)
Rootराज + द्वारिक
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; (अक्षयहिरण्यं इत्यस्य विशेषणम्)
स्त्री-हृदयम्the heart/mind of a woman (women’s secrets)
स्त्री-हृदयम्:
TypeNoun
Rootस्त्री + हृदय
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; कर्मपदम्
अरि-व्याधि-करम्causing disease to an enemy
अरि-व्याधि-करम्:
TypeNoun (adjectival)
Rootअरि + व्याधि + कर
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; (अक्षयहिरण्यं/कर्म इत्यादेः विशेषणरूपेण)
आयुष्यम्life-prolonging
आयुष्यम्:
TypeNoun (adjectival)
Rootआयुष्य
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; विशेषणम्
पुत्रीयम्granting a son/offspring-producing
पुत्रीयम्:
TypeNoun (adjectival)
Rootपुत्रीय
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; विशेषणम्
वाor
वा:
TypeParticle
Rootवा
Formविकल्पार्थक-अव्ययम्
कर्मa (special) operation/rite/practice
कर्म:
TypeNoun
Rootकर्मन्
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; कर्मपदम्
जानामिI know
जानामि:
TypeVerb
Rootज्ञा
Formलट्, परस्मैपद, उत्तमपुरुष, एकवचन
इतिthus (quoting)
इति:
TypeQuotative particle
Rootइति
Formउक्त्यन्त-निदर्शक-अव्ययम्
Entities Mentioned
S
siddhavyañjana (disguised agent)D
dūṣya (corruptible target)R
rājadvāra (royal gate/court access)FAQs
They map to common human drivers (wealth, status, desire, security, survival, lineage), maximizing the chance the target self-incriminates.
To expose and control corruptible officials/subjects by inducing them to seek illicit advantage, creating prosecutable or coercive evidence.