Sutra 19
Devanagari script
अष्टशताङ्गुलं धनुः पथिप्राकारमानं पौरुषं चाग्निचित्यानाम् ॥ कZ_०२.२०.१९ ॥
Transliteration
aṣṭaśatāṅgulaṃ dhanuḥ pathiprākāramānaṃ pauruṣaṃ cāgnicityānām
Translation
dhanu は 800 aṅgula であり、道路（pathi）と城壁・囲い（prākāra）の標準尺度で、また火壇構築（agnicityā）における pauruṣa の基準でもある。
Word by Word
अष्टशताङ्गुलम्(measuring) eight hundred aṅgulas (in length)
अष्टशताङ्गुलम्:
TypeNoun
Rootअङ्गुल
Formनपुंसकलिङ्ग, एकवचन, प्रथमा/द्वितीया; समासः अष्टशत (संख्यावाचक) + अङ्गुल (परिमाण) → ‘अष्टशत-अङ्गुल’
धनुःa dhanu (a bow; a standard length-measure)
धनुः:
TypeNoun
Rootधनुस्
Formनपुंसकलिङ्ग, एकवचन, प्रथमा
पथिon the road / on the path
पथि:
TypeNoun
Rootपथिन्
Formपुंलिङ्ग, एकवचन, सप्तमी (अधिकरण)
प्राकारमानम्the measure of the rampart/wall
प्राकारमानम्:
TypeNoun
Rootमान
Formनपुंसकलिङ्ग, एकवचन, प्रथमा/द्वितीया; समासः प्राकार (rampart/wall) + मान (measure) → ‘प्राकार-मान’
पौरुषम्a ‘pौरुष’ measure (a man-measure; anthropometric unit)
पौरुषम्:
TypeNoun
Rootपौरुष
Formनपुंसकलिङ्ग, एकवचन, प्रथमा/द्वितीया; परिमाणवाचक-प्रयोगः
चand
च:
TypeParticle
Rootच
Formसमुच्चयार्थक-अव्ययम्
अग्निचित्यानाम्of the fire-altars (agni-cityās)
अग्निचित्यानाम्:
TypeNoun
Rootअग्निचित्या
Formस्त्रीलिङ्ग, बहुवचन, षष्ठी; समासः अग्नि + चित्या (altar/platform for piling fire) → ‘अग्निचित्या’
Entities Mentioned
D
dhanuA
aṅgulaP
pathiP
prākāraA
agnicityāP
pauruṣaFAQs
They enable consistent planning and auditing of macro-projects (roads, walls), where small-unit counting would be slow and easier to manipulate.