Sutra 42
Devanagari script
प्रवालकमालकन्दकं वैवर्णिकं च रक्तं पद्मरागं च करटगर्भिणिकावर्जमिति ॥ कZ_०२.११.४२ ॥
Transliteration
pravālakamālakandakaṃ vaivarṇikaṃ ca raktaṃ padmarāgaṃ ca karaṭagarbhiṇikāvarjam iti
Translation
珊瑚状、アーマラカの球根状、斑（まだら）で赤い石、ならびにパドマラーガ（ルビー）を数える—ただし karaṭagarbhiṇikā の種は除く。
Word by Word
प्रवालकcoral (a gem/substance)
प्रवालक:
TypeNoun
Rootप्रवालक
Formनपुंसकलिङ्ग; प्रथमा/द्वितीया एकवचन (सूच्यर्थे)
आमलकन्दकāmalakandaka (a named variety of gem/stone)
आमलकन्दक:
TypeNoun
Rootआमलकन्दक
Formपुंलिङ्ग; प्रथमा/द्वितीया एकवचन (सूच्यर्थे)
वैवर्णिकम्variegated; of differing colour
वैवर्णिकम्:
TypeAdjective
Rootवैवर्णिक
Formनपुंसकलिङ्ग; प्रथमा/द्वितीया एकवचन; विशेषणम् (पूर्वोक्तानां)
चand
च:
TypeParticle
Rootच
Formसमुच्चयार्थक अव्यय
रक्तम्red
रक्तम्:
TypeAdjective
Rootरक्त
Formनपुंसकलिङ्ग; प्रथमा/द्वितीया एकवचन; विशेषणम्
पद्मरागम्padmarāga (ruby)
पद्मरागम्:
TypeNoun
Rootपद्मराग
Formपुंलिङ्ग; प्रथमा/द्वितीया एकवचन (सूच्यर्थे)
चand
च:
TypeParticle
Rootच
Formसमुच्चयार्थक अव्यय
करटगर्भिणिकाkaraṭagarbhiṇikā (a named variety of gem/stone)
करटगर्भिणिका:
TypeNoun
Rootकरटगर्भिणिका
Formस्त्रीलिङ्ग; प्रथमा एकवचन (सूच्यर्थे)
वर्जम्excluded; excepted
वर्जम्:
TypeVerbal noun (Kṛdanta)
Rootवर्ज
Formक्त (past passive participle) रूपेण; नपुंसकलिङ्ग; प्रथमा/द्वितीया एकवचन; ‘वर्जितम्’ इत्यर्थे
इतिthus; so (end of quotation/list)
इति:
TypeParticle/Quotative
Rootइति
Formउद्धरण-समाप्त्यर्थक अव्यय
Entities Mentioned
P
padmarāga (ruby)P
pravālakaV
vaivarṇikaK
karaṭagarbhiṇikāFAQs
It marks a known problematic subtype as non-standard, enabling officials to reject it or price it lower without case-by-case argument.
Because appraisal in practice relies on observable field features; the text encodes those into a shared administrative vocabulary.