Adhyaya 234

Verse 1

इत्य् आग्नेये महापुराणे उपायषड्गुणादिर्नाम त्रयस्त्रिंशदधिकद्विशततमो ऽध्यायः अथ चतुस्त्रिंशदधिकद्विशततमो ऽध्यायः प्रात्यहिकराजकर्म पुष्कर उवाच अजस्रं कर्म वक्ष्यामि दिनं प्रति यदाचरेत् द्विमुहूर्तावशेषायां रात्रौ निद्रान्त्यजेन्नृपः

かくして『アグニ・マハープラーナ』において、「方策（Upāya）と六策（Ṣaḍguṇa）等」と名づけられた第233章は終わる。ここに第234章「王の毎日の務め」が始まる。プシュカラは言った。「王が日々行うべき恒常の作法を説こう。夜があと二ムフールタ（muhūrta）残る時、王は眠りを捨て、すなわち起床すべきである。」

Verse 2

वाद्यवन्दिस्वनैर् गीतैः पश्येद् गूढांस्ततो नरान् विज्ञायते न ये लोकास्तदीया इति केनचित्

楽器の響き、吟遊詩人の触れ告げ、そして歌によって、変装して潜む者たちを見分けるべきである。彼らの属する民は、誰によっても「かの側・かの国の者」とは認められないからである。

Verse 3

आयव्ययस्य श्रवणं ततः कार्यं यथाविधि वेगोत्सर्गं ततः कृत्वा राजा स्नानगृहं व्रजेत्

その後、王は作法に従って収入と支出の報告を聴聞すべきである。次いで、身体の必要（排泄）を済ませてから、沐浴の間へ赴くべきである。

Verse 4

स्नानं कुर्यान्नृपः पश्चाद्दन्तधावनपूर्वकं कृत्वा सन्ध्यान्ततो जप्यं वासुदेवं प्रपूजयेत्

その後、王は沐浴すべきである。まず歯を清め、次いでサンディヤー（Sandhyā）の儀礼を行い、定められたジャパ（japa）を誦し、ヴァースデーヴァ（Vāsudeva）を恭敬して礼拝すべきである。

Verse 5

वह्नौ पवित्रान् जुहुयात् तर्पयेदुदकैः पितॄन् बहुक्षयव्ययायामिति ख , छ , ट च आसीनः कर्मविच्छेदमित्यादिः, राजा समाश्रयेदित्यन्तः पाठः ज पुस्तके नास्ति दद्यात्सकाञ्चीं धेनुं द्विजाशीर्वादसंयुतः

浄めの品々を聖火に供物として投じ、また水の奠（たるぱな）によってピトリ（祖霊）を満足させるべきである。（ある伝本には「大いなる損失と支出の時に…」等の異読が加わり、また「座して…『儀礼の中断』…」のような句を読むものもある。さらに一写本では末尾の「王は帰依すべし…」が欠ける。）その後、腰帯で飾った牝牛を、婆羅門の祝福を伴って施与すべきである。

Verse 6

अनुलिप्तो ऽलङ्कृतश् च मुखं पश्येच्च दर्पणे ससुवर्णे धृते राजा शृणुयाद्दिवसादिकं

香油を塗り身を飾ったのち、王は鏡にて自らの顔を観るべきである。さらに黄金を身に帯びるか手にして、当日の吉兆と暦法に関わる諸事項を聴聞すべきである。

Verse 7

औषधं भिषजोक्तं च मङ्गलालम्भनञ्चरेत् पश्चेद् गुरुं तेन दत्ताशीर्वदो ऽथ व्रजेत्सभां

医師の処方した薬を服し、吉祥なる前行の儀を修めよ。ついで師に近づき、その加護の祝福を受けてから、会議の場へ赴くべし。

Verse 8

तत्रस्थो ब्राह्मणान् पश्येदमात्यान्मन्त्रिणस् तथा प्रकृतीश् च महाभाग प्रतीहारनिवेदिताः

その場に立ち、誉れ高き者よ、門守（プラティーハーラ）の奏上により、ブラーフマナ、諸大臣・顧問、さらに国の主要な代表者たちを拝見すべし。

Verse 9

श्रुत्वेतिहासं कार्याणि कार्याणां कार्यनिर्णयम् व्यवहारन्ततः पश्येन्मन्त्रं कुर्यात्तु मन्त्रिभिः

先例たる伝承（イティハーサ）を聴聞したのち、諸事の正しい裁決を定めよ。案件を実際の帰結に至るまで吟味し、しかる後に大臣たちと評議すべし。

Verse 10

नैकेन सहितः कुर्यान्न कुर्याद्बहुभिः सह न च मूर्खैर् नचानाप्तैर् गुप्तं न प्रकटं चरेत्

一人のみと連れ立って事をなすべからず、また多人数と群れて事をなすべからず。愚者や不可信の者と交わるべからず。秘事を漏らさず、かといって衆目に誇示するようにも振る舞うな。

Verse 11

मन्त्रं स्वधिष्ठितं कुर्याद्येन राष्ट्रं न बाधते आकारग्रहणे राज्ञो मन्त्ररक्षा परा मता

国を害さぬため、王の密議（マントラ）を自らの統御のもとに堅く保持せよ。王の外相の徴を見分け（これに備える）にあたり、密議の護持こそ最上と説かれる。

Verse 12

आकारैर् इङ्गितैः प्रज्ञा मन्त्रं गृह्णन्ति पण्डिताः सांवत्सराणां वैद्यानां मन्त्रिणां वचने रतः

外形と微妙な身振りによって、賢者は意図された助言を見抜く。学識ある者は、経験豊かな医師と大臣（顧問）の言葉に常に耳を傾けるべきである。

Verse 13

राजा विभूतिमाप्नोति धारयन्ति नृपं हि ते मन्त्रं कृत्वाथ व्यायामञ्चक्रे याने च शस्त्रके

王は繁栄と主権の威光を得る。彼らこそが実に君主を支えるからである。ゆえに、しかるべき謀議（戦略の審議）を行ったのち、戦車・乗り物の操練と武器の用法の双方において、身体鍛錬に励むべきである。

Verse 14

निःसत्त्वादौ नृपः स्नातः पश्येद्विष्णुं सुपूजितं हुतञ्च पावकं पश्येद्विप्रान् पश्येत्सुपूजितान्

niḥsattva の儀礼の初めに、王は沐浴してから、正しく供養されたヴィシュヌを拝観すべきである。また供物が投じられたパーヴァカ（聖火）を見、さらに相応に敬われたブラーフマナたちを拝すべきである。

Verse 15

गुप्तं चाप्रकटं चरेदिति ग , ज , ट च आकार ग्रहणे राज्ञो मन्त्ररक्षा परा मता इत्य् अस्य स्थाने आकारेङ्गिततत्त्वज्ञः कार्याकार्यविचक्षण इति ट पुस्तकपाठः राजाधिभूतिमाप्नोतीति ज भूषितो भोजनङ्कुर्याद् दानाद्यैः सुपरीक्षितं भुक्त्वा गृहीतताम्बूलो वामपार्श्वेन संस्थितः

密かに、目立たぬように行動すべきである。王の外面的な表情を読み取るにあたり、謀議の秘匿を守ることが最上とされる。（ある写本系統ではこれに代えて「表情と身振りの真義を知り、なすべきこと・なすべからざることを弁える者」と読み、別の系統はさらに「その者は王に対して卓越の位を得る」と付す。）相応に身を整え、布施などの方法によって十分に検査された食を取るべきである。食後にタンブーラ（檳榔・噛み葉）を口にし、王の左側に立つべきである。

Verse 16

शास्त्राणि चिन्तयेद् दृष्ट्वा योधान् कोष्ठायुधं गृहं अन्वास्य पश्चिमां सन्ध्यां कार्याणि च विचिन्त्य तु

戦士たち、武器庫（兵器の貯蔵）、および家政の整えを視察したのち、シャーストラを省察すべきである。さらに夕刻のサンディヤー（paścimā sandhyā）を修した後、なすべき諸事をも熟慮すべきである。

Verse 17

चरान् सम्प्रेष्य भुक्तान्नमन्तःपुरचरो भवेत् वाद्यगीतैर् अक्षितो ऽन्यैर् एवन्नित्यञ्चरेन्नृपः

密偵を派遣し、食事を終えたのち、王は内宮の諸室を巡るべきである。器楽と歌唱、ならびに他の随臣と諸々の護衛措置に守られつつ、王はこのように日々の常規を進めよ。