Adhyaya 2

Verse 1

इत्य् आदिमहापुराणे आग्नेये प्रश्नो नाम प्रथमोध्यायः अथ द्वितीयो ऽध्यायः मत्स्यावतारवर्णनं वशिष्ठ उवाच मत्स्यादिरूपिणं विष्णुं ब्रूहि सर्गादिकारणम् पुराणं ब्रह्म चाग्नेयं यथा विष्णोः पुरा श्रुतम्

かくして『アーグネーヤ（アグニ）・プラーナ』（Āgneya/Agni Purāṇa）—原初の大プラーナのうち—第一章は「問」と名づけられる。いま第二章「マツヤ化身の叙述」が始まる。ヴァシシュタ（Vasiṣṭha）は言った。「魚の姿をはじめ諸化身を取るヴィシュヌ（Viṣṇu）について、創造などの原因を語り、また昔ヴィシュヌから聞いたとおり、梵（brahman）の聖なる教えたるアーグネーヤ・プラーナを説いてください。」

Verse 2

अग्निर् उवाच मत्स्यावतारं वक्ष्ये ऽहं वसिष्ठ शृणु वै हरेः अवतारक्रिया दुष्ट- नष्ट्यै सत्पालनाय हि

アグニ（Agni）は言った。「ヴァシシュタよ、まことに聞け。私はハリ（Hari）の魚（マツヤ Matsya）としての化身を説こう。実に、神の降下（avatāra）の働きは、悪しき者を滅し、善き者を護るためである。」

Verse 3

आसीदतीतकल्पान्ते ब्राह्मो नैमित्तिको लयः समुद्रोपप्लुतास्तत्र लोका भूरादिका मुने

前の劫の終わりに、聖仙よ、梵天型の臨時の壊滅（ナイミッティカ・プララヤ）が起こり、そこではブー（地界）に始まる諸世界が大海により水没した。

Verse 4

मनुर्वैवस्वतस्तेपे तपो वै भुक्तिमुक्तये एकदा कृतमालायां कुर्वतो जलतर्पणं

マヌ・ヴァイヴァスヴァタは、世の享楽と解脱（モークシャ）を得るために苦行（タパス）を修した。ある時、クリタマーラー川の岸で、水供（タルパナ）を行っていると、

Verse 5

तस्याञ्जल्युदके मत्स्यः स्वल्प एको ऽभ्यपद्यत क्षेप्तुकामं जले प्राह न मां क्षिप नरोत्तम

彼が両手で掬った水の中に、小さな魚が一匹だけ寄って来た。彼がそれを水へ戻そうとすると、魚は言った。「おお人の中の最勝者よ、私を投げ捨てないでください。」

Verse 6

ब्रह्मावगम्यते इति ख, ग, घ, चिह्नितपुस्तकत्रयपाठः अगोत्रचरणं परमिति ग, चिह्नितपुस्तकपाठः न मां क्षिप नृपोत्तम इति ख, ग, घ, चिह्नितपुस्तकत्रयपाठः प्>ग्राहादिभ्यो भयं मे ऽद्य तच् छ्रुत्वा कलशे ऽक्षिपत् स तु वृद्धः पुनर्मत्स्यः प्राह तं देहि मे वृहत्

「（異読：）『ブラフマンとして理解される』—標記された三写本（kha, ga, gha）の読みによる。『至上は血統とヴェーダの学派（シャーカー）を超える』—標記写本（ga）の読みによる。『私を投げ捨てるな、王の中の最勝者よ』—三写本（kha, ga, gha）の読みによる。『今日、私は鰐などを恐れる。』それを聞いて彼は水壺（カラシャ）に入れた。やがて魚が再び大きくなると、『もっと大きな器を私に与えよ』と言った。」

Verse 7

स्थानमेतद्वचः श्रुत्वा राजाथोदञ्चने ऽक्षिपत् तत्र वृद्धो ऽब्रवीद्भूपं पृथु देहि पदं मनो

これらの言葉を聞くと、王は北方へと心を向けた。すると一人の長老が王に言った。「おおプリトゥよ、正当なる立つべき位（足場）に心を定めよ。」

Verse 8

सरोवरे पुनः क्षिप्तो ववृधे तत्प्रमाणवान् ऊचे देहि वृहत् स्थानं प्राक्षिपच्चाम्बुधौ ततः

再び湖に投げ入れられると、彼はその同じ大きさにまで成長した。ついで「広大な場所を与えよ」と言い、やがて大海へと投げ込まれた。

Verse 9

लक्षयोजनविस्तीर्णः क्षणमात्रेण सो ऽभवत् मत्स्यं तमद्भुतं दृष्ट्वा विस्मितः प्राब्रवीन् मनुः

ほんの刹那のうちに、それは十万由旬の広がりにまで拡大した。その驚異の魚を見て、マヌは驚嘆して語った。

Verse 10

को भवान् ननु वै विष्णुर् नारायण नमोस्तुते मायया मोहयसि मां किमर्थं त्वं जनार्दन

あなたはまことに誰なのですか。きっとあなたはヴィシュヌ—ナーラーヤナ、あなたに礼拝いたします。なぜマーヤーによって私を惑わすのですか、ジャナールダナよ。

Verse 11

मनुनोक्तो ऽब्रवीन्मत्स्यो मनुं वै पालने रतम् अवतीर्णो भवायास्य जगतो दुष्टनष्टये

マヌにそう問われると、魚（マツヤ）は、守護に励むマヌに告げた。「この世界の安寧のため、そして悪しき者を滅するために、私は降臨した。」

Verse 12

सप्तमे दिवसे त्वब्धिः प्लावयिष्यति वै जगत् उपस्थितायां नावि त्वं वीजादीनि विधाय च

七日目に大海はまことに世界を水没させるであろう。舟が到着したなら、種子などの必需の品々も整えて舟の中に納めよ。

Verse 13

सप्तर्षिभिः परिवृतो निशां ब्राह्मीं चरिष्यसि उपस्थितस्य मे शृङ्गे निबध्नीहि महाहिना

七人のリシに囲まれて、汝は梵天の夜を渡るであろう。わたしが現前するとき、大蛇をもって（舟を）わが角に結びつけよ。

Verse 14

इत्युक्त्वान्तर्दधे मत्स्यो मनुः कालप्रतीक्षकः स्थितः समुद्र उद्वेले नावमारुरुहे तदा

そう言い終えると、魚（マツヤ）は姿を消した。マヌは定められた時を待ってそこに留まり、やがて海が増水して氾濫すると、舟に乗り込んだ。

Verse 15

एकशृङ्गधरो मत्स्यो हैमो नियुतयोजनः हौ मनुरिति ख, घ, चिह्नितपुस्तकद्वयपाठः ननु विष्णुस्त्वमिति ख, ग, घ, चिह्नितपुस्तकत्रयपाठः इत्य् उक्तान्तर्हितो मत्स्य इति घ, चिह्नितपुस्तकपाठः इत्य् उक्त्वा देवमत्स्यात्मा बृहत्कारणसङ्गत इति ग, चिह्नितपुस्तकपाठः नावम्बबन्ध तच्छृङ्गे मत्स्याख्यं च पुराणकम्

金色に輝き、一角を戴き、万ヨージャナに及ぶ魚（マツヤ）が現れた。マヌにこのように告げたのち、神（ヴィシュヌ）の姿を具え、大いなる因の原理に連なる神なる魚は、舟をその角に結びつけさせた。かくして「マツヤ」と呼ばれるプラーナ的挿話が伝えられる。

Verse 16

शुश्राव मत्स्यात्पापघ्नं संस्तुवन् स्तुतिभिश् च तं ब्रह्मवेदप्रहर्तारं हयग्रीवञ्च दानवं

彼は賛歌をもってマツヤ—罪を滅する者—を讃えつつ、梵天のヴェーダを奪い去ったダーナヴァ、ハヤグリーヴァの物語をマツヤから聞いた。

Verse 17

अवधीत्, वेदमत्स्याद्यान् पालयामास केशवः प्राप्ते कल्पे ऽथ वाराहे कूर्मरूपो ऽभवद्धरिः

ケーシャヴァは魚（マツヤ）の化身に始まり、ヴェーダを守護した。ついでヴァラーハ・カルパが到来すると、ハリはクールマ、すなわち亀の姿となった。