Shloka 2
Kāmyaka-vane Pāṇḍava-nivāsaḥ — Vidurasya āgamanam ca (कamyake वने पाण्डवनिवासः—विदुरस्य आगमनं च)
Devanagari script
विदुरस्य प्रभावं च संधिविग्रहकारितम् । विवृद्धि च परां मत्वा पाण्डवानां भविष्यति,उन्होंने सोचा, विदुर संधि और विग्रह आदिकी नीतिको अच्छी तरह जानते हैं, जिसके कारण उनका बहुत बड़ा प्रभाव है। वे पाण्डवोंके पक्षमें हो गये तो भविष्यमें उनका महान् अभ्युदय होगा
Word by Word
विदुरस्यof Vidura
विदुरस्य:
Sambandha
TypeNoun
Rootविदुर
FormMasculine, Genitive, Singular
प्रभावम्influence, power
प्रभावम्:
Karma
TypeNoun
Rootप्रभाव
FormMasculine, Accusative, Singular
चand
च:
TypeIndeclinable
Rootच
सन्धि-विग्रह-कारितम्caused/produced by (knowledge of) alliance and hostility (i.e., diplomacy of peace and war)
सन्धि-विग्रह-कारितम्:
Karma
TypeAdjective
Rootकारित (कृ-धातोः णिच्-प्रत्ययान्त कृदन्त; causative past passive participle)
FormMasculine, Accusative, Singular
विवृद्धिम्increase, prosperity
विवृद्धिम्:
Karma
TypeNoun
Rootविवृद्धि
FormFeminine, Accusative, Singular
चand
च:
TypeIndeclinable
Rootच
पराम्supreme, great
पराम्:
Visheshana
TypeAdjective
Rootपरा
FormFeminine, Accusative, Singular
मत्वाhaving thought/considered
मत्वा:
TypeVerb
Rootमन् (√मन्)
Formक्त्वा (absolutive/gerund), Active
पाण्डवानाम्of the Pandavas
पाण्डवानाम्:
Sambandha
TypeNoun
Rootपाण्डव
FormMasculine, Genitive, Plural
भविष्यतिwill be/will happen
भविष्यति:
TypeVerb
Rootभू (√भू)
FormSimple Future (लृट्), 3rd, Singular, Parasmaipada
Speaker
वैशम्पायन उवाच
Character Dynamics
Dharma Sankata (Moral Dilemma)
War Context
Verse Rasa (Emotional Essence)
Philosophical Teaching
Political Layer
Geographic Context
Cross References
Meter (Chandas)
Sandhi Notes