Shloka 5
Nāvyāśrama-nirmāṇa and Ṛśyaśṛṅga’s Distraction (नाव्याश्रमनिर्माणम्—ऋश्यशृङ्गस्य विचलनम्)
Devanagari script
ततो दुहितरं वेश्यां समाधायेतिकार्यताम् । दृष्टवान्तरं काश्यपस्य प्राहिणोद् बुद्धिसम्मताम्,तदनन्तर विभाण्डक मुनिको दूर गया देख उस वेश्याने अपनी परम बुद्धिमती पुत्रीको जो उसीकी भाँति वेश्यावृति अपनाये हुए थी, कर्तव्यकी शिक्षा देकर मुनिके आश्रमपर भेजा
Word by Word
ततःthen/from there
ततः:
TypeIndeclinable
Rootततः
दुहितरम्daughter
दुहितरम्:
Karma
TypeNoun
Rootदुहितृ
FormFeminine, Accusative, Singular
वेश्याम्courtesan/prostitute
वेश्याम्:
Karma
TypeNoun
Rootवेश्या
FormFeminine, Accusative, Singular
समाधायhaving instructed/settled (her mind); having arranged
समाधाय:
TypeVerb
Rootसम्-आ-धा
FormAbsolutive (Gerund), Parasmaipada/Atmanepada-neutral
इतिthus
इति:
TypeIndeclinable
Rootइति
कार्यताम्what is to be done; duty (as an object of instruction)
कार्यताम्:
Karma
TypeNoun
Rootकार्य
FormNeuter, Accusative, Singular
दृष्ट्वाhaving seen
दृष्ट्वा:
TypeVerb
Rootदृश्
FormAbsolutive (Gerund)
अन्तरम्opportunity/interval
अन्तरम्:
Karma
TypeNoun
Rootअन्तर
FormNeuter, Accusative, Singular
काश्यपस्यof Kāśyapa
काश्यपस्य:
TypeNoun
Rootकाश्यप
FormMasculine, Genitive, Singular
प्राहिणोत्sent forth/dispatched
प्राहिणोत्:
TypeVerb
Rootप्र-हि
FormImperfect (Laṅ), 3rd, Singular, Parasmaipada
बुद्धि-सम्मताम्approved by (his) judgment; prudent
बुद्धि-सम्मताम्:
TypeAdjective
Rootबुद्धिसम्मता
FormFeminine, Accusative, Singular
Speaker
लोगश उवाच
Character Dynamics
Dharma Sankata (Moral Dilemma)
Verse Rasa (Emotional Essence)
Philosophical Teaching
Political Layer
Geographic Context
Cross References
Meter (Chandas)
Sandhi Notes