Shloka 14

सुरभि–इन्द्रसंवादः

Surabhi–Indra Dialogue as a Governance Exemplar

Devanagari script

ततोऊहं त्वामनुप्राप्त: कौरवाणामवेक्षया । सदा हभ्यधिकः: स्नेहः प्रीतिश्न त्वयि मे प्रभो,यह सुनकर मैं कौरवोंकी दशा देखनेके लिये तुम्हारे पास आया हूँ। राजन! तुम्हारे ऊपर सदासे ही मेरा स्नेह और प्रेम अधिक रहा है

Transliteration

tato 'haṃ tvām anuprāptaḥ kauravāṇām avekṣayā | sadā hy adhikaḥ snehaḥ prītiś ca tvayi me prabho ||

Translation

Then I came to you, O lord, in order to see for myself the condition of the Kauravas. For from long ago my affection and fond regard for you have been greater than for others—born of enduring loyalty and personal attachment.

Word by Word

• ततः: then/thereupon
• ततः: Adhikarana
• Type: Indeclinable
• Root: ततः (तद्-प्रातिपदिक)
• Form: अव्यय (तसिल्-प्रत्यय), अर्थे: 'from there/then'

• अहम्: I
• अहम्: Karta
• Type: Noun
• Root: अस्मद्
• Form: पुंलिङ्ग/सर्वनाम, प्रथमा, एकवचन

• त्वाम्: you
• त्वाम्: Karma
• Type: Noun
• Root: युष्मद्
• Form: सर्वनाम, द्वितीया, एकवचन

• अनुप्राप्तः: having come/arrived
• अनुप्राप्तः: Karta
• Type: Verb
• Root: अनु-√प्राप्
• Form: क्त-प्रत्ययान्त कृदन्त (past passive participle used actively), पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन

• कौरवाणाम्: of the Kauravas
• कौरवाणाम्: Adhikarana
• Type: Noun
• Root: कौरव
• Form: पुंलिङ्ग, षष्ठी, बहुवचन

• अवेक्षया: for the sake of seeing/with the intention of observing
• अवेक्षया: Karana
• Type: Noun
• Root: अवेक्षा
• Form: स्त्रीलिङ्ग, तृतीया, एकवचन

• सदा: always
• सदा: Adhikarana
• Type: Indeclinable
• Root: सदा
• Form: अव्यय

• अभ्यधिकः: greater/exceeding
• अभ्यधिकः: Karta
• Type: Adjective
• Root: अभ्यधिक
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन

• स्नेहः: affection
• स्नेहः: Karta
• Type: Noun
• Root: स्नेह
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन

• प्रीतिः: love/pleasure (fondness)
• प्रीतिः: Karta
• Type: Noun
• Root: प्रीति
• Form: स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन

• च: and
• Type: Indeclinable
• Root: च
• Form: अव्यय

• त्वयि: in/for you (towards you)
• त्वयि: Adhikarana
• Type: Noun
• Root: युष्मद्
• Form: सर्वनाम, सप्तमी, एकवचन

• मे: my/of me
• Type: Noun
• Root: अस्मद्
• Form: सर्वनाम, षष्ठी, एकवचन (enclitic)

• प्रभो: O lord/master
• Type: Noun
• Root: प्रभु
• Form: पुंलिङ्ग, सम्बोधन, एकवचन

Speaker

वैशम्पायन उवाच

Characters & Entities

• Vaiśampāyana
• Kauravas