Previous Verse
Next Verse

Shloka 39

स्वर्गारोहणपर्व — तृतीयोऽध्यायः

Indra and Dharma’s Consolation; Celestial Gaṅgā Purification

“नरेश्वर! सव्यसाची अर्जुन, भीमसेन, पुरुषप्रवर नकुल-सहदेव अथवा सत्यवादी शूरवीर कर्ण--इनमेंसे कोई भी चिरकालतक नरकमें रहनेके योग्य नहीं है ।। न कृष्णा राजपुत्री च नरकार्हा कथंचन । एहोहि भरतश्रेष्ठ पश्य गड्जां त्रिलोकगाम्‌,“भरतश्रेष्ठ) राजकुमारी कृष्णा भी किसी तरह नरकमें जानेयोग्य नहीं है। आओ, त्रिभुवनगामिनी गंगाजीका दर्शन करो”

vaiśampāyana uvāca: nareśvara! savyasācī arjunaḥ, bhīmasenaḥ, puruṣapravaraḥ nakula-sahadevau athavā satyavādī śūravīraḥ karṇaḥ—eṣāṃ madhye kaścid api cirakālaṃ narake vāsa-yogyo na bhavati. na kṛṣṇā rājaputrī ca narakārhā kathaṃcana. ehi hi bharataśreṣṭha, paśya gaṅgāṃ trilokagām.

Vaiśampāyana said: “O king! Neither Arjuna the ambidextrous, nor Bhīmasena, nor the foremost of men Nakula and Sahadeva, nor even Karṇa—the truthful and heroic warrior—among these is anyone fit to dwell in hell for a long time. Nor is Kṛṣṇā, the princess, in any way deserving of hell. Come, O best of the Bharatas; behold the Gaṅgā, the river whose course reaches the three worlds.”

नरेश्वरO lord of men (king)
नरेश्वर:
Sampradana
TypeNoun
Rootनर-ईश्वर
FormMasculine, Vocative, Singular
सव्यसाचीAmbidextrous archer (epithet)
सव्यसाची:
Karta
TypeNoun
Rootसव्यसाचिन्
FormMasculine, Nominative, Singular
अर्जुनःArjuna
अर्जुनः:
Karta
TypeNoun
Rootअर्जुन
FormMasculine, Nominative, Singular
भीमसेनःBhimasena
भीमसेनः:
Karta
TypeNoun
Rootभीमसेन
FormMasculine, Nominative, Singular
पुरुषप्रवरःbest of men
पुरुषप्रवरः:
Karta
TypeAdjective
Rootपुरुष-प्रवर
FormMasculine, Nominative, Singular
नकुलःNakula
नकुलः:
Karta
TypeNoun
Rootनकुल
FormMasculine, Nominative, Singular
सहदेवःSahadeva
सहदेवः:
Karta
TypeNoun
Rootसहदेव
FormMasculine, Nominative, Singular
अथवाor
अथवा:
TypeIndeclinable
Rootअथवा
सत्यवादीtruth-speaking
सत्यवादी:
Karta
TypeAdjective
Rootसत्यवादिन्
FormMasculine, Nominative, Singular
शूरवीरःheroic warrior
शूरवीरः:
Karta
TypeNoun
Rootशूर-वीर
FormMasculine, Nominative, Singular
कर्णःKarna
कर्णः:
Karta
TypeNoun
Rootकर्ण
FormMasculine, Nominative, Singular
एतेषुamong these
एतेषु:
Adhikarana
TypePronoun
Rootएतद्
FormMasculine/Neuter, Locative, Plural
कोऽपिanyone (at all)
कोऽपि:
Karta
TypePronoun
Rootकिम् + अपि
FormMasculine, Nominative, Singular
not
:
TypeIndeclinable
Root
नरकार्हःfit/deserving for hell
नरकार्हः:
Karta
TypeAdjective
Rootनरक-अर्ह
FormMasculine, Nominative, Singular
कथंचनin any way; at all
कथंचन:
TypeIndeclinable
Rootकथंचन
कृष्णाKrishnaa (Draupadi)
कृष्णा:
Karta
TypeNoun
Rootकृष्णा
FormFeminine, Nominative, Singular
and/also
:
TypeIndeclinable
Root
not
:
TypeIndeclinable
Root
नरकार्हाfit/deserving for hell
नरकार्हा:
Karta
TypeAdjective
Rootनरक-अर्ह
FormFeminine, Nominative, Singular
कथंचनin any way; at all
कथंचन:
TypeIndeclinable
Rootकथंचन
एहिcome
एहि:
TypeVerb
Root
FormImperative, Second, Singular, Parasmaipada
भरतश्रेष्ठO best of the Bharatas
भरतश्रेष्ठ:
Sampradana
TypeNoun
Rootभरत-श्रेष्ठ
FormMasculine, Vocative, Singular
पश्यsee; behold
पश्य:
TypeVerb
Rootदृश्
FormImperative, Second, Singular, Parasmaipada
गङ्गाम्Ganga
गङ्गाम्:
Karma
TypeNoun
Rootगङ्गा
FormFeminine, Accusative, Singular
त्रिलोकगामिनीम्going through the three worlds
त्रिलोकगामिनीम्:
Karma
TypeAdjective
Rootत्रि-लोक-गामिन्
FormFeminine, Accusative, Singular

वैशम्पायन उवाच

V
Vaiśampāyana
A
Arjuna
B
Bhīmasena
N
Nakula
S
Sahadeva
K
Karna
K
Kṛṣṇā (Draupadī)
G
Gaṅgā
N
Naraka
B
Bharata lineage (Bharataśreṣṭha)

Educational Q&A

Even when great figures undergo brief post-war moral reckoning, the epic insists on proportional justice: fundamentally dharmic persons (and those with major virtues like truthfulness and heroism) are not destined for prolonged hell. The mention of Gaṅgā signals purification and a transition from punitive vision to restoration and higher passage.

Vaiśampāyana reassures the addressed king (Janamejaya in the frame narrative) that the principal heroes—Arjuna, Bhīma, Nakula, Sahadeva, and Karṇa—and also Kṛṣṇā (Draupadī) are not truly hell-bound for long. He then invites him to behold the Gaṅgā, indicating a shift toward a purifying, world-transcending vision within the Svargarohana (ascent to heaven) sequence.